"Bọn anh đã học xong tác phẩm" Đảo giấu vàng, "học kỳ hai sẽ học tác phẩm" Phục sinh "của Tônxtôi." Giác Dân nói với Cầm, anh mỉm cười thỏa mãn: "Học kỳ hai, ông Ngô Hựu Lăng sẽ dạy quốc văn lớp bọn anh. Chính ông ta viết bài" Lễ giáo ăn thịt người "đăng trên" Thanh niên mới "đấy."
Họ ra khỏi căn nhà trên, vừa bước xuống thềm đá, đi về phía phòng mình.
Cầm phấn khởi, tỏ vẻ hâm mộ:
"Em cũng biết Ngô Hựu Lăng, chính là ông" mà một mình đánh Khổng gia điếm "chứ gì? Các anh thật may mắn đấy. Thầy dạy quốc văn của bọn em toàn là cụ cử cụ tú từ đời nhà Thanh, học toàn những loại" Cổ văn quan chỉ. "Còn Anh văn, thì mấy năm rồi, vẫn loanh quanh với cuốn" Sách học tiếng Anh của Sambơt. "Rặt những loại đồ cổ! Em rất mong trường các anh nhận nữ sinh vào học."
Ở phía sau, Giác Tuệ nói đùa:
"Sách học tiếng Anh của Sambơt đã dịch ra Trung văn, quyển ấy cũng tốt đấy chứ? À mà nghe nói Lâm Cầm Nam (1) có viết một tác phẩm" Thi nhân di ngữ "(2) gì gì ấy!"
Cầm ngoái nhìn, trách móc:
"Đang nói chuyện đứng đắn, mà em Ba cứ đùa cợt!"
Giác Tuệ cười:
"Thôi vậy xin để anh và chị nói chuyện, em không dính gì nữa!"
Giác Tuệ có ý đi chậm lại; anh dừng bước ở ngưỡng cửa, nhường cho Giác Dân và Cầm vào phòng.
Trên gian thờ chính, ánh đèn mờ tối. Hai căn nhà ở hai bên, và gian nhà chính ở phía trước đèn điện sáng trưng, tiếng bài mạt chược từ căn nhà bên trái vọng ra. Đó đây, rộn tiếng người. Tuyết tô điểm, mảnh sân thêm đẹp đẽ, trong sạch.
Giác Tuệ ngước nhìn quanh, cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm, anh muốn gào to lên, cười phá ra. Anh vung cánh tay như để tỏ rằng, quanh anh là cả một không gian rộng lớn; con người anh là tự do, không bị một vật gì gò bó, cản trở.
Anh nhớ lại lúc mình đóng vai Hắc cẩu trong vở kịch "Đảo giấu vàng" đã từng đập bàn quát tên bồi khách sạn mang rượu tới. Cái khí phách ngang tàng ấy bỗng trở lại với anh, bất giác anh gọi to:
"Phượng đâu! Đem trà lên! Cho ba cốc!"
Từ căn nhà trên, mé bên trái, có tiếng người đáp lại. Vài phút sau, một cô gái tay bưng hai chén trà, bước tới.
Giác Tuệ vẫn lớn tiếng hỏi:
"Sao chỉ có hai cốc? Bảo cho ba cốc mà!"
Đi gần tới trước mặt anh, nghe tiếng quát, Phượng như hoảng hốt, tay run run, nước trà trong chén sóng ra. Cô ngước nhìn anh, cười:
"Nhưng thưa Tam thiếu, em chỉ có hai tay thôi ạ."
Giác Tuệ cũng cười:
"Sao cô không bưng cả khay lên? Thôi được, mang lại cho chị Cầm và Nhị thiếu." Anh hơi nghiêng người về bên trái, dựa vào khung cửa, nhường chỗ cho Phượng vào.
Thoáng chốc, Phượng lại bước ra. Nghe tiếng chân đi, Giác Tuệ chủ tâm đứng dạng chân giữa cửa, cản đường.
Phượng lẳng lặng đứng dừng sau anh, im lặng giây lát, cô nói nho nhỏ:
"Tam thiếu nhường đường giúp em!"
Không rõ cố tình lờ đi hay không nghe tiếng, mà anh vẫn đứng im không nhúc nhích
Phượng nhắc lại lời vừa nói, và cho biết là bà lớn còn có việc sai bảo. Giác Tuệ lờ đi, và vẫn đứng đó, như một tảng đá chặn giữa cửa.
"Phượng! Phượng!"
Tiếng người mẹ kế từ căn nhà trên vọng tới.
Ở phía sau, Phượng cuống cuồng, khẽ nói:
"Cho em đi đi, bà lớn gọi rồi kìa! Lên chậm, bà mắng đấy."
"Mắng thì đã sao." Anh cười, lững lờ: "Cứ thưa với bà là ở đây tôi có việc cần cô làm giúp."
"Bà chả tin đâu, bà mà nổi nóng lên, lát nữa khách về rồi, chưa chừng em sẽ bị mắng đấy."
Cô gái vẫn nói rất nhỏ, người trong nhà không thể nghe thấy.
Lúc này, lại có tiếng một thiếu nữ, đó là Thục Hoa–em gái Giác Tuệ, đang thét lên:
"Phượng! Phượng đâu! Bà gọi mày lên nhồi thuốc kìa!"
Giác Tuệ hơi né người nhường lối. Phượng chạy vụt ra.
Thục Hoa từ căn nhà trên bước ra, gặp Phượng liền mắng.
"Mày đi đâu đấy? Sao gọi mãi mà vẫn không thưa?"
"Em mang trà lên cho Tam thiếu." Phượng cúi đầu, trả lời.
"Mang trà mà lâu đến thế à? Mày có câm đâu, sao nghe gọi lại không biết mở mồm ra thưa?" Tuy mới mười bốn tuổi đầu mà Thục Hoa đã ra dáng người lớn, chửi mắng người làm, thái độ rất tự nhiên: "Nhanh đi, bà mà biết thì mày lại bị mắng đấy." Buông lời, Thục Hoa quay trở về căn phòng trên. Phượng lẳng lặng theo sau.
Từng lời từng tiếng của cô em gái đập vào tai Giác Tuệ rất rõ. Những lời lẽ ấy, như những ngọn roi vút xuống đầu anh. Mặt bỗng nóng bừng, anh cảm thấy hổ thẹn. Anh biết rằng, vì mình nên cô gái ấy bị mắng. Anh thấy bất bình với người em gái. Anh rất muốn chạy ra bênh vực Phượng đôi câu nhưng như có vật gì đó đã ngăn anh lại. Đứng lặng trong bóng tối, anh để ý đến những việc vừa xảy ra, như không chút dính dáng tới anh.
Họ đi rồi, chỉ còn lại mình anh. Trước mắt anh, lại hiện ra khuôn mặt cô gái. Khuôn mặt xinh xắn ấy lúc nào cũng như sẵn sàng phục tùng không kêu ca cán than. Như biển rộng bao la, khuôn mặt ấy hút lấy, nuốt lấy hết thảy, mà không hề cất tiếng than van!
Từ trong căn phòng, tiếng nói của một người thiếu nữ luôn vẳng tới tai anh, anh lại như nhìn rõ khuôn mặt một cô gái khác, tuy cũng xinh xắn, nhưng khác hẳn khuôn mặt trên ờ những nét: Ngang ngạnh, nhiệt tình và có nghị lực, không chịu khuất phục điều gì.
Hai khuôn mặt ấy đã nói lên hai cuộc sống khác nhau, hai số phận khác nhau. Đem so sánh không hiểu sao anh thấy thông cảm ưa thích khuôn mặt trước hơn; mặc dù, ở khuôn mặt sau, anh vẫn thấy được rất nhiều nét hạnh phúc sáng tươi.
Giờ đây, trong cặp mắt anh, khuôn mặt trước càng to ra, và những nét chịu khuất phục, van vỉ ấy trông càng thêm xúc động. Anh muốn an ủi, muốn mang lại cho người con gái ấy một chút gì đó; nhưng anh nghĩ vẫn không ra. Anh bỗng nghĩ tới số phận của Phượng, và biết rằng, từ thuở lọt lòng, số phận Phượng đã là thế. Nhiều cô gái như Phượng đã phải chịu chung một số phận ấy, tất nhiên, Phượng không thể khác được. Nghĩ tới đây, anh cảm thấy bất bình với định mệnh. Anh muốn chống đối, muốn biến đổi nó. Trong đầu óc anh, bỗng nổi lên một ý nghĩ rất kỳ quặc. Nhưng rồi, không nén nổi, anh cất tiếng cười!
"Không được việc ấy không thể được rồi!" Anh tự nhủ vậy rồi tự hỏi lòng: "Nếu được như thế nhỉ?" Nhưng nghĩ tới những hậu quả của ý nghĩ đó, chí khí anh tiêu tan ngay. Anh lại cười: "Ảo tưởng! Thật là ảo tưởng!"
Nhưng dù sao, anh vẫn thấy lưu luyến, không muốn để ảo tưởng ấy tan vỡ ngay. Anh phân vân và hy vọng rằng:
"Giá như Phượng được ở vào địa vị Cầm nhỉ?"
Rồi anh kiên quyết tự trả lời:
"Thế thì còn nói gì nữa."
Và giờ đây, anh thật sự cảm thấy rằng, Phượng đã ở vào địa vị của Cầm, và mọi chuyện giữa anh với Phượng đều trở thành rất tự nhiên, rất hợp lý.
Lát sau, anh lại tự cười giễu mình:
"Sao lại nghĩ vơ vẩn đến thế! Yêu đương gì, chẳng qua là đùa vui thôi."
Thế rồi, cái khuôn mặt chịu khuất phục của cô gái ấy dần dần mờ đi. Và, trước mặt anh lại nổi rõ lên khuôn mặt ngang ngạnh nhiệt tình của cô gái nọ. Nhưng ngay đó, khuôn mặt này cũng lại lặn mất.
"Hung nô vị diệt, hà dĩ gia vi." (3)
Anh gào lên vậy, rồi bước vào nhà. Tuy thường ngày, anh cũng chẳng thích thú gì cái câu cổ hủ ấy, nhưng lúc này, anh lại thấy đó là một diệu pháp có thể giải quyết được hết thảy. Cho nên, với một giọng khảng khái và xúc động, anh nói lớn lên câu đó. "Hung nô" anh nói đây không có ý chỉ người ngoại quốc, càng không có ý là cầm lấy súng gươm ra chốn chiến trường giết bọn ngoại quốc. Chẳng qua, anh cảm thấy rằng, thân là "nam nhi" phải rời bỏ
gia đình đi đó đi đây làm nên những sự nghiệp phi thường. Nhưng rốt cuộc, anh chỉ có một ý nghĩ mơ hồ về cái sự nghiệp ấy.
Trong nhà, Giác Dân đứng bên chiếc bàn viết, nói chuyện với Cầm đang ngồi trên chiếc ghế mây trước bàn. Nghe rõ tiếng Giác Tuệ, anh ngẩng nhìn, rồi cười nói với Cầm:
"Cầm xem, em Ba lại điên rồi?"
Cầm cũng ngước nhìn Giác Tuệ, giọng chế giễu, trả lời Giác Dân:
"Anh không biết đó là một 'vị anh hùng' ư?"
Giác Dân cười:
"Có lẽ đó là 'Hắc cẩu, ' 'Hắc cẩu' cũng anh hùng đấy chứ!"
Cầm cười theo.
Bị họ cười, Giác Tuệ thấy bực dọc, tức tối:
"Dù sao thì 'Hắc cẩu' cũng còn khá hơn bác sĩ Lý, bác sĩ Lý chẳng qua chỉ là một thân sĩ."
Giác Dân nửa đùa, nửa ngạc nhiên:
"Em nói vậy là có ý gì? Rồi em chẳng cũng là một thân sĩ đó sao?"
Giác Tuệ căm giận:
"Phải! Đúng vậy! Ông cha chúng ta là thân sĩ nên chúng ta rồi cũng sẽ là thân sĩ."
Anh thôi không nói nữa, như chờ đợi Giác Dân trả lời.
Thoạt đầu, Giác Dân chỉ có ý đùa cợt Giác Tuệ, lúc này thấy em trai nổi nóng, anh muốn lựa lời an ủi, nhưng nghĩ không ra câu đáng nói. Ngồi bên, Cầm cũng không nói gì, chỉ lẳng lặng nhìn hai người.
Giác Tuệ tiếp:
"Thôi đủ rồi! Em sống cuộc sống ấy đủ rồi."
Càng nói, anh càng kích động, mặt đỏ bừng.
"Sao anh Cả cứ thường thở ngắn than dài? Chẳng phải là đã chán ngấy cuộc sống của những vị thân sĩ, và không chịu đựng nổi cảnh sống vô công rỗi nghề trong một gia đình thân sĩ đó sao? Điều đó, các anh đều rõ cả đấy.." Đại gia đình "chúng ta tuy chưa phải là" ngũ thế đồng đường, "thì cũng bốn đời ăn ở chung với nhau mà đã như thế đó. Rõ ràng cùng là người trong nhà, nhưng có ngày nào không ngấm nguýt lục đục? Chung quy cũng chỉ vì tranh giành chút gia sản đó thôi!"
Nói tới đây, anh giận quá, như có vật gì đưa lên nghẹn họng. Anh thấy còn rất nhiều điều muốn nói, nhưng chưa nói hết được. Thật ra, không phải vì Giác Dân đã làm anh bực tức, mà là do cái khuôn mặt với vẻ chịu khuất phục của cô gái kia. Anh cảm thấy rằng, lẽ ra anh với cô gái đó có thể gần gũi nhau, nhưng khốn nỗi giữa hai người lại có một bức tường cao vô hình ngăn cách. Chính cái gia đình thân sĩ này đã làm anh không thể đạt được điều anh mong muốn. Cho nên anh càng căm giận nó.
Nhìn khuôn mặt đỏ bừng, ánh mắt long lanh của em trai, Giác Dân bước tới, nắm tay và vỗ vai em, giọng cảm động:
"Nhẽ ra, anh không nên đùa em! Em nói đúng, anh cũng có những nỗi buồn khổ như em.. hai anh em ta sẽ mãi mãi bên nhau.."
Giác Dân chưa thể biết được, ở Giác Tuệ đã in sâu nét mặt một cô gái.
Nghe Giác Dân nói, Giác Tuệ nguôi ngay cơn giận, lặng lẽ gật đầu.
Cầm đứng dậy, xúc động:
"Em Ba, lẽ ra chị không nên cười em. Chị sẽ mãi mãi bên em và anh Dân. Chị càng cần phải phấn đấu, vì hoàn cảnh chị có khó khăn hơn em và anh Dân nhiều."
Cả hai ngoái nhìn Cầm. Cặp mắt to và xinh đẹp của cô ánh lên niềm u uất. Trước mặt cô, hình như có cái gì đang dập dờn.
Dáng dấp hoạt bát của cô giờ đây không còn nữa. Nét mặt trầm lặng, ưu tư kia đã nói lên nỗi lòng cô hiện đang day dứt.
(1) Tức Lâm Thư (1852-1924) tự Cầm Nam là một trong số đại biểu cựu phái của nền văn hóa cổ điển Trung Quốc. Lâm Thư người Phúc-kiến, đỗ cử nhân thời nhà Thanh, thời Dân quốc đã từng dạy ở trường Đại học Bắc Kinh.
(2) "Chuyện vui của nhà thơ."
(3) Rợ Hung nô chưa dẹp xong thì nói gì đến chuyện gia đình?
[/COLOR]
