Chương một - 1

Giám đốc Sở Xây dựng đặt cái đầu có mái tóc đen mượt lên nệm ghế xalông. Ông đang cân nhắc trước khi quyết định số phận Xí nghiệp Xây dựng huyện Phú Hóa: ".. Không thể trì hoãn được nữa! Dẫu thời bao cấp hoặc cơ chế thị trường, thì vấn đề tồn tại hay không tồn tại vẫn phải đặt lên hàng đầu. Sáp nhập hay tách tỉnh, điều chỉnh địa bàn hành chính là chuyện trọng đại của trung ương. Sáp nhập vào chưa đúng, lại tách ra. Vẫn đất trời này, vẫn con người ấy, tách ra vẫn tiền Nhà nước; nhập vào vẫn tiền Nhà nước! Có chăng, chỉ phức tạp ở khâu kiện toàn, sắp xếp lại tổ chức..". Nghĩ tới đây, ông mỉm cười chợt nhớ tới câu chuyện dân gian "Cây tre trăm đốt", có lời phù chú "Khắc xuất! Khắc xuất! Khắc nhập! Khắc nhập" - Đương nhiên, nếu giải thể xí nghiệp, hàng loạt cán bộ dôi thừa cần điều chỉnh. Nhưng còn số công nhân "trẻ chưa qua, già chưa tới" sẽ phải giải quyết ra sao? Theo báo cáo của cán bộ phụ trách nhân sự: 30% số công nhân vào làm việc mới được dăm năm, phần còn lại là người lao động đã có thâm niên công tác nhưng chưa đủ tuổi nghỉ chế độ.

Ông hiểu đây là thời cơ quan trọng nhất cho việc ông chuẩn bị ứng cử Hội đồng nhân dân khóa tới. Người ta chờ ông thể hiện tài năng. Trong cơ quan cấp tỉnh nhiều người chưa hẳn đã ưng ông; nhưng, cũng không thiếu người ủng hộ. Những cuộc đấu đá tranh giành ở nội bộ đang tới kỳ quyết liệt. Trong tiếp xúc, ông thận trọng khi đưa ra chính kiến. Không thu mình, ông quyết tâm làm nổi bật vai trò một Giám đốc Sở Xây dựng – Kỹ sư xây dựng – Thạc sĩ kinh tế; trẻ, khỏe, có năng lực, được dư luận đánh giá là cán bộ hàng đầu của một tỉnh vừa được tái lập với bộn bề các công trình xây dựng. Bỗng ông vùng dậy, bước tới phía sảnh, nơi có tấm bản đồ hành chính của tỉnh vừa tái lập treo trên tường còn sực nức mùi mực in và độ nồng của giấy. Ngay phía dưới, đối diện cửa ra vào: Tấm sa bàn quy hoạch tổng thể các cơ quan đầu não và các hạng mục xây dựng được cụ thể hóa tới từng chi tiết. Từng khu nhà với lối kiến trúc hiện đại đồ sộ, cao ngất, đắp bằng đất sét và bột thạch cao với tỉ lệ 1/500 được minh họa bằng màu nhuộm và chú giải bằng những dòng chữ đỏ. Giữa trung tâm, đại lộ trải bê tông áp phan đen bóng, trông như thân lớn của một con khủng long thời tiền sử nằm duỗi dài, dọc theo thành phố. Dải phân cách chia đôi, những cột đèn chùm, khoảng cách nhau đều tăm tắp, nhô lên trông như những cái gai mọc trên cột xương sống. Đầu con khủng long ở tận phía đầu đường vào thủ phủ tỉnh. Cái sọ con vật được hình tượng, nằm trong khu liên hợp thể thao; là ngôi nhà tròn khổng lồ, bên trong có sân thi đấu, cửa chéo hình lập thể; cửa sổ hình con mắt; có mái vòm che, cách điệu như hai cánh dơi xoè rộng, hướng cao; vật liệu lợp mầu thanh thiên, mỏng như màng da bao bọc lấy cốt xương sơn mầu tím hằn, gồ lên mạnh mẽ, dang ra đỡ lấy. Phần đuôi con khủng long, chạy dài, thon dần rồi cong vút, trong sa bàn, phần cong được biểu hiện là cây cầu vượt, lượn như mảnh trăng lưỡi liềm, vồng cao, bắc ngang qua đoạn đường sắt giáp với nhà ga trung tâm tỉnh lỵ. Sự phân bố hài hòa, cân đối, đẹp đẽ. Xen vào đó, các công trình phúc lợi như những nét chấm phá được tạo thành một bức tranh toàn bích, toàn mỹ: Đài chiến thắng uy nghi, cộttruyền hình cao vút; hồ xanh nước trong, trên bến dưới thuyền, bập bềnh sóng vỗ; bãi cỏ, vườn hoa, công viên, đài phun nước, khu vui chơi giải trí, bánh xe thế kỷ, vườn bách thảo cây cối xanh rờn.. Như thật!

Như thật! Đấy mới chỉ là như thật. - Giám đốc Sở Xây dựng nhủ vậy! Ông quay sang mé đối diện: Một tấm sa bàn có kích thước tỉ lệ như thế, phản ảnh quang cảnh hiện tại: Với hàng chục ngọn đồi lúp xúp trông như những chiếc bát do bàn tay người nội trợ vụng về úp vội, nham nhở, lệch lạc, thiếu ngăn nắp và tuềnh toàng. Đây đó, những mảng ruộng bậc thang vằn vèo chen lấn, xô đẩy, đỏ quạch, vàng ệch; đường bờ ngăn từng thửa mỏng mảnh như sợi chỉ mầu cỏ, khoanh khoang, loang lổ và rạn nứt như mai rùa vỡ. Thêm vào đó, những bãi tha ma, khu nghĩa địa nằm trên vùng gò thấp, mồ mả lổng chổng cái cao, cái thấp, cái xây, cái đắp, xô xệch, lam nham, khô khốc, nứt nẻ, hoang vu, trơ trọc, cằn cỗi.. Xung quanh, dăm ba luỹ tre làng bao quanh những nếp nhà thô thiển, gầy guộc, đơn chiếc. Tất cả đều tầm thường, cổ lỗ.

Giám đốc Sở Xây dựng đứng giữa hiện tại và tương lai. Ông là người có nhiệm vụ sẽ biến cái mảnh đất bằng trụi, cao, thấp, tầm thường, cổ lỗ, không trật tự kia trở thành một thủ phủ có mô típ hiện đại và đẹp đẽ được biểu diễn trên tấm sa bàn "như thật" ấy. Tất cả đã vào tầm, cỗ máy chờ nổ. Ông là người được giao trọng trách vận hành cỗ máy đó. Nhưng dẫu gì thì gì, sự quyết định thành hay bại vẫn là con người. Luồng gió mới của cơ chế tạo đà cho lề lối làm việc và cách quản lý. Tuy vậy, không thể bỏ ngay những cái gì còn tồn tại như chính ông: Nửa người còn nhuốm nguyên sắc phục thời bao cấp, còn nửa này mới bắt đầu thò được một chân sang. Con người là một bản thể rõ rệt, có thể xác và tâm tính rất cụ thể. Từ đường mòn để làm nên một con đường đúng nghĩa của nó là cả một quá trình vận động. Không thể ngay một lúc hất lớp người cũ ra rìa để thay vào đó một lớp người mới. Những con người hôm qua, dẫu trong óc họ vẫn hằn y những nếp sống trợ thời, cách làm ăn manh mún, đơn lẻ và thủ cựu, nhưng suy cho cùng, đó là thời kỳ quá độ - nói theo cách nói kinh điển. Ông không được bỏ họ cũng như ông không được bỏ chính ông.

Giám đốc Sở xây dựng rời khỏi sa bàn, trở về bàn làm việc, ngồi xuống tiếp tục tư duy: Mặc dù hiện nay, Nhà nước có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân lập doanh nghiệp, nhưng báo chí và công luận vẫn nhấn mạnh tới vai trò tích cực của doanh nghiệp Nhà nước. Ông hiểu đây là cái cần phải suy nghĩ và cân nhắc. Không chỉ là cuộc sống của mọi người nói chung và riêng ngành xây dựng của ông, mà còn là thái độ nhân đạo của chế độ.

Trước khi quyết định cải cách lề lối làm việc, ông đã về các huyện thị sát những gì liên quan tới công việc do ông đảm trách. Ông phát hiện ra: Trong quá khứ, ngành xây dựng bị thả nổi, cho phép huyện thành lập phứa các đơn vị xây dựng. Cách nghĩ theo cách làm; cách làm để lại những hậu quả thiếu đồng bộ và hạn hẹp tới mức không chấp nhận được. Ông làm tờ trình và được lãnh đạo tỉnh nhất trí, cho phép ông được cải tổ, thay đổi số phận các xí nghiệp xây dựng để phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

Và, ông quyết định lấy huyện Phúc Hòa để thí điểm. Một mặt ký quyết định tuyên bố giải thể Xí nghiệp Xây dựng Phúc Hòa. Nhưng mặt khác chuẩn bị thành lập mới một Công ty xây dựng có tầm vóc lớn, tách khỏi sự quản lý của huyện, nhằm mục tiêu phục vụ lâu dài. Vấn đề then chốt trong kế hoạch này là cứu được hàng trăm công nhân lao động đang thấp thỏm không biết cuộc đời và số phận của mình sẽ đi đến đâu? "Một mũi tên trúng hai đích!" Không! Phải nói là trúng nhiều đích mới đúng! Ông đứng dậy, vươn vai, cuộc độc thoại sắp đến hồi kết thúc. Chiến lược đã xong, chỉ còn lại cách bày binh bố trận. Trong ván cờ này, không thể nhầm lẫn được. Những khuôn mặt cán bộ được ông chọn nắm vai trò chủ chốt lướt nhanh trong đầu ông. Có ý kiến khuyên ông nên bổ nhiệm người mới. Nhưng ông lại nghĩ khác. Tư duy của ông dừng lại và tập trung vào một khuôn mặt. Nhưng để cho chắc, ông cần gặp trực tiếp. Ông tin vào trực giác và quyết định của mình.

Chương một - 2

Khác hẳn ngày thường, hôm nay hội trường cũ của Xí nghiệp Xây dựng Phúc Hòa tưng bừng náo nhiệt. Hình thể mới, thể chế mới đã cho bộ mặt mọi người cái nhìn tươi tắn hơn. Trên cổng ra vào căng một tấm biểu ngữ kẻ dòng chữ.

"Nhiệt liệt chào mừng ngày thành lập

Công ty xây dựng số i"

Hàng đoàn ô tô chở quan khách từ các nơi đổ về. Bao lẵng hoa tươi thắm được các cô gái trẻ, mặc áo tân thời, môi son má phấn khiêng vào kỳ đài hội trường. Ở những hàng ghế dưới, những khuôn mặt quen thuộc của ngành Xây dựng huyện Phúc Hòa có mặt. Vẫn những con người cũ, nhưng có cảm giác như khác hơn, mới hơn. Có người còn bồng cả con thơ tới. Khuôn mặt ai nấy rạng ngời; áo quần tinh tươm sạch sẽ. Mọi câu chuyện dồn cả vào sự kiện trọng đại này. Chưa biết sẽ thế nào, nhưng mỗi lần phải nhắc đến tên Xí nghiệp cũ, họ cay đắng như nhắc lại một kỷ niệm buồn, còn khi nói đến Công ty mới, họ coi đó là một phát minh sáng tạo, trân trọng như một điều thiêng liêng.

Giám đốc Trần Búp có ngoại hình đẹp, hợp với dáng mặc áo quần mầu sáng, mặt sáng sủa, mắt cận nhẹ, nên những lúc đọc sách hay viết mới đeo kính. Năm năm làm kế toán ở Phòng tài chính huyện, ba năm làm Trưởng phòng Tài vụ Xí nghiệp Xây dựng Phúc Hòa. Khi Sở Xây dựng tỉnh có chủ trương thành lập công ty Xây dựng số I, ông là ứng cử viên sáng giá nhất cho chức Giám đốc.

Trần Búp hiểu việc thành lập Công ty xây dựng số I là quân cờ chủ chốt trong thế cờ quyết định của Giám đốc Sở xây dựng, chuẩn bị chiếc chìa khóa mở cửa ngôi nhà lớn nhất của tỉnh để ngồi vào chiếc ghế đẳng cấp hơn. Trần Búp hiểu con người này còn tiến xa nữa trên con đường quyền lực và danh vọng.

Tân Giám đốc Công ty số I Trần Búp trịnh trọng tuyên bố khai mạc. Trong lời phát biểu, có âm thanh của sự hàm ơn. Chỉ trong một đoạn văn ngắn mà bốn lần nhắc tới hai chữ "biết ơn". Mặc dù hôm nay, ân nhân của Công ty không có mặt với lý do bận họp tỉnh. Nhưng Trần Búp thấy mình có trách nhiệm phải nói cho cán bộ, công nhân viên Công ty xây dựng số I biết, mà nhớ tới một con người đã cứu mình khi gặp hoạn nạn:

* * * Như con thuyền sắp chìm - Tân Giám đốc nói - Nhờ sự sáng suốt của đồng chí Giám đốc Sở, chúng ta đã nổi lên như một chiến hạm sẵn sàng ra khơi. Tôi đề nghị: Toàn thể cán bộ, công nhân viên Xí nghiệp.. Ààà.. - Trần Búp chữa lại - Toàn thể Công ty xây dựng số I dành một tràng pháo tay để tỏ lòng biết ơn đến quyết định sáng suốt của cấp trên mà đứng đầu là đồng chí Giám đốc Sở..

Rồi tân Giám đốc nói về tương lai xán lạn của Công ty. Khẳng định đấy là bước ngoặt của nền kinh tế xã hội, trong chủ trương đua tranh với các tổ chức cá nhân đang hình thành; là đòn xeo trong cách làm ăn mới, nhằm tạo ra động lực thúc đẩy nền kinh tế của các doanh nghiệp được Nhà nước bảo trợ. Cuối bài phát biểu, Giám đốc Trần Búp hứa với người vắng mặt: Quyết tâm đưa Công ty ra khỏi tình trạng khó khăn, bế tắc do xí nghiệp cũ để lại, hòa mình vào làn gió đổi mới của đất nước..

Kết thúc bài phát biểu, là những bó hoa tươi thắm, những lời chúc mừng nồng nhiệt. Rượu vang Thăng Long vàng như mật ong dưới nắng được khui nắp. Chưa bao giờ công nhân viên ngành xây dựng huyện Phúc Hòa vui như thế.

Chương một - 3

Con sông Ngọc như dải lụa nằm vắt ngang huyện Phúc Hòa. Trước đây, dòng sông Ngọc được lưu thông do nguồn nước từ mạn núi Thiên Sơn đổ về. Những năm gần đây, dòng chảy nằm bất động. Cơ thể thiên nhiên hoang dã, mang màu mỡ bồi đắp những triền dâu, bãi ngô, nương khoai hai bên bờ không còn nữa. Từng đoạn sông bị cắt đoạn, ngăn cho việc đấu thầu nuôi cá. Những mảng lưới rào, chắn, chia sông ra từng khúc làm hẹp lại tầm nhìn của dòng sông đã một thời đi vào thơ, ca, nhạc, họa.. Ngợi ca những mối tình đẹp như huyền thoại. Tốc độ phát triển thị tứ lan nhanh đến từng thôn, xóm ở làng quê.

Thoạt đầu, vài quán lá lèo tèo mọc lên phục vụ khách quá vãng. Bẵng một dạo, con đường bên bờ sông đã hình thành một phố nhỏ. Thôn Trại Nhãn ra đời, trở thành điểm tụ hội của giới làm ăn và các chính khách trong huyện. Họ hẹn nhau đến đây tận hưởng thú vui sông nước. Một quán cá đặc sản ra đời. Dưới tán lá xanh ngần của khu vườn nhãn cổ thụ ở ven sông có vài ngôi nhà sàn chân giầm nước, mái trùm lá cọ, thu hút khách gần xa. Mấy nhà thuyền nổi bồng bềnh trên sông. Ra bằng thuyền, vào bằng thuyền, phục vụ bằng thuyền. Đông người, kết lại thành dãy; ít người, buông neo, con thuyền bồng bềnh, lênh đênh trên nước. Ngồi giữa sông có thể quan sát được cảnh vật xung quanh như một sự đảm bảo cho các câu chuyện cần phải giữ kín.

Ăn đặc sản và hàn huyên, tận hưởng niềm lạc thú. Có lẽ thú vui nơi tiên giới cũng chỉ có đến vậy.

Chiều nay, một tốp khách chừng mươi người đi xe máy, đèo hai, đèo ba đưa nhau đến. Chủ quán cá Trại Nhãn chân lạch bạch, đầu lật đật, tay xun xoe:

- Kính anh Hoạt! Hôm nay "tệ xá" lại có dịp được hầu các huynh. Đệ mời các huynh dùng trà trước khi nhập tiệc.

Người có tên Hoạt nhấc cái kính ra khỏi mắt, giơ tay vẫy chủ quán lại gần, nói nhỏ vào tai gã chủ quán, lưng bẻ gập như cái lạt, đầu gật gật theo từng nhịp dặn dò của khách:

- Dạ.. Dạ.. Dạ.. Quan anh cứ yên tâm! Em sẽ điều bọn đàn em phục vụ chu đáo và tuyệt đối bảo đảm yên tĩnh cho các đại ca. - Nói rồi gã chủ quán đứng thẳng người lên hét - Bảy bò, Năm trâu đâu? Chuẩn bị ghép hai khoang nổi giữa dòng.

Trong tốp người cùng xuống thuyền, có một phụ nữ chừng hơn ba mươi tuổi. Cô không uống rượu. Mỗi lần cụng li, cô nâng lon "bò húc" chạm với cánh đàn ông. Khó có thể nhận xét cô xấu hay đẹp. Khuôn mặt nhỏ, mũi hếch, hàm răng trên đều, trắng nhô ra khỏi khoé miệng; hàm dưới sít, quặp vào trong. Mỗi khi cười hay nói để lộ ra thành lợi đỏ au. Đôi mắt lanh lợi, hàng mi cong, lông mày đen nhánh được tỉa tót công phu.

Lật ngửa con cá đang bốc hơi nóng hổi, cô thành thạo sử dụng đôi đũa và chiếc cùi dìa nhôm, xẻ con cá thành hai mảnh. Đầu và mảng xương được nhấc ra đặt vào bát của Hoạt. Anh nhìn người phụ nữ tỏ ý cảm ơn, tay mân mê chiếc chén hạt mít màu da lươn:

- Tôi không nghĩ Ban Giám đốc lại "thu tô" cao như vậy! Đành rằng mọi người phải có trách nhiệm và nghĩa vụ với Công ty. Nhưng nếu thu như vậy thì chúng ta sống bằng gì?

- Sao lúc họp anh không phát biểu? - Tiếng một người ngồi phía trong hỏi.

- Cậu Kiên hỏi gì lạ vậy? - Anh chàng có khuôn mặt trắng, loáng bóng như Mã Giám Sinh ngồi đối diện Hoạt phản ứng - Mọi người không thấy ông Búp tuyên bố: "Các đồng chí nghe xong về nghiên cứu! Nếu ai không làm được viết đơn xin từ chức đội trưởng, Công ty sẽ bổ nhiệm người khác!" Vậy còn ý kiến gì nữa?

- Thằng này chỉ có cái nói đúng! - Một người trong bọn lên tiếng hưởng ứng - Mình chấp nhận được thì làm! Nếu không, trả quách nó đi. Đội tớ toàn người yếu, không bảo đảm thực hiện được những điều khoản Công ty đề ra, không khéo kỳ này ốm đòn!

- Bác cứ nói thế! - Chàng "Mã Giám Sinh" ngừng nhai - Đội em hơn gì? Có cái nếu không làm lấy gì mà ăn? Em chả hiểu cơ chế, cơ chiếc mới gì sất! Nhưng cứ binh tình này nghe chừng khó sống đây!

Hoạt nhấc người lên, xoay lại tư thế ngồi. Cử động đột ngột làm cho chiếc nhà nổi chòng chành, rượu trong chén sóng sánh tràn ra ngoài. Anh hỏi người phụ nữ:

- Ý Duyên thế nào?

- Em thì.. - Người phụ nữ ngập ngừng - Các anh thế nào, em cũng vậy. Có điều.. - Cô đắn đo - Theo em, Công ty mới thành lập, còn nhiều khó khăn. Ban Giám đốc vẫn toàn người cũ. Có việc làm là nhờ mấy công trình được Sở xây dựng chỉ định thầu. Còn việc các đội phải nộp 13% cho Công ty là do tập thể lãnh đạo quyết chứ đâu phải do Giám đốc.

- Cô thì bình chân như vại. - Một giọng khê nồng từ cuối khoang dưới vang lên - Ai bì được cô? Mấy cái bằng! Một mình phụ trách ba cửa hàng bán vật liệu. Chỉ việc ngồi xuất hàng thu tiền. "Sống chết mặc bay". Cần gì phải nghĩ!

- Bác Xuân cứ nói thế chứ em nói thật với bác: Công ty chẳng hèm gì mà nhẹ tay với em đâu! Tiền thuê kho, bãi, rồi chi trả bốc vác, thuê vận chuyển, trả tiền nợ lãi vay ngân hàng. Hàng trăm thứ bà rằn đổ vào đầu, cũng mửa mật ra đây bác ạ!

Hoạt, từ nãy đến giờ, tay cầm cái xương cá ăn dở, mấy lần giơ lên miệng rồi lại đặt xuống. Thấy hai người như vậy anh xuê xoa:

- Thôi, các vị! Mình đưa nhau đến đây nhằm tìm biện pháp làm ăn, gỡ bí, chứ đâu đến để tranh cãi thiệt hơn? Theo tôi, ai có phương kế gì, vừa ăn ta vừa đưa ra để anh em tham khảo. Nào! - Hoạt giơ cao cốc rượu - "Tất cả các dòng sông đều chảy"! Kể cả cô Duyên cũng phải cạn một ly rồi ta bàn tiếp.

Mọi người nâng chén, men rượu nồng, nóng, cay, sốc mạnh đến tận chân tóc từng người. Sau đó là sự im lặng dường như vô tận. Bóng hoàng hôn khuất dần phía bên kia bờ đê. Trên mặt sông, thi thoảng tiếng cá quẫy tạo thành những vòng tròn khép kín lan xa, lan xa..

- Theo em thế này. - Người phá tan sự im lặng là Duyên. Những khuôn mặt bế tắc ngẩng lên - Duyên nói tiếp - Các anh phải tỉnh táo. Giờ đây là lúc các anh cần đoàn kết, bình tĩnh và sáng suốt nhất! Như các anh đã thấy: Được Giám đốc Sở bật đèn xanh, sắp tới, Công ty ta còn nhận được những dự án nhiều tỷ đồng. Ông Búp và Ban Giám đốc Công ty có vấn đề gối đầu..

- Nói gì thì huỵch toẹt ra, sao cứ "con cà, con kê" mãi thế? - Tiếng ông Xuân lè nhè.

- Im lặng nghe cô ấy nói! - Hoạt lùi mắt về cuối thuyền.

Duyên nhìn Hoạt gật đầu đồng tình:

- Quản lý nhỏ từ con dao xây đến từng hạng mục công trình của Công ty là cách ép buộc người ta phải đi vào quỹ đạo của mình. Công ty thu cao chính vì cần có tiền để nuôi bộ máy hành chính cồng kềnh và muốn nhân đà này loại bỏ những nhân tố không có năng lực. Công ty được phép thu nhiều khoản, vì chúng ta chưa có vốn tự có như các cơ sở tư nhân. Họ có tiền và nhanh nhạy hơn ta nhiều. Rồi một ngày nào đó, chính họ sẽ là những người nắm trong tay những hợp đồng béo bở, chiếm lĩnh địa bàn xây dựng cả tỉnh. Còn tình cảnh của chúng ta hiện nay, hoặc chấp nhận sống qua ngày, hoặc trả lại chức trách cho Công ty trở về làm một người thợ bình thường còn muốn vươn lên chỉ có một cách..

Duyên dừng nói. Những sự kiện liên tục xảy ra từ ngày thành lập Công ty Xây dựng số I đến nay làm cho cô suy tư nhiều. Về mặt nào đó, cô thừa nhận năng lực và cách quản lý của Giám đốc Trần Búp. Nhưng cô không chấp nhận lối "Tư bản hóa" của ông ta đưa ra. Phương pháp lợi dụng danh nghĩa Nhà nước và sự hiểu biết của lớp cán bộ, công nhân thời bao cấp còn lại, làm bậc thang tiến thân của mình là "sự tàn nhẫn ngọt ngào". Xuất thân từ người thợ "phu hồ", cô ngấm cái nghiệp ".. Đến khi nhà cao lên mái ngói/ Là lúc ba lô lại khởi hành..". Mười sáu tuổi, cái tuổi trăng tròn, ngây thơ, khờ dại, trong trắng, e ấp như nụ hoa chanh nơi thôn dã. Lẽ ra là vậy! Thế mà vào tuổi ấy, cô đã phải leo tít tắp lên giàn dáo cao ngất, mặt mũi nhem nhuốc nước xi măng, hối hả đội thúng bê tông giữa ngày đông tháng giá, gió rét căm căm. Có phải đó là số phận? Nhưng số phận là mệnh ở kiếp tiền định hay là mẫu số chung do tạo hóa sắp bầy? Ngay cả khi thay đổi chỗ đứng của bản thân có phải là số phận hay chăng? Chẵng lẽ còn có sự trả giá nếu khi cần phải đổi thay số phận vậy sao?

Duyên nhìn những con người đang ngồi trước mặt lòng cay đắng nhớ lại những gì cuộc đời mình đã trải: Một cái lán công trường Xây dựng xa nhà trong một đêm cuối năm mưa phùn gió bấc; một con người bằng tuổi bố, một cái chết hãi hùng. Một dứt bỏ quá khứ; một kế hoạch man trá của người đàn bà. - Duyên chồng như bao xi măng cần có mác, như cửa hàng cần biển hiệu "Hạnh phúc không từ trên trời rơi xuống" Ai có câu nói thông minh thế nhỉ? Duyên đã tìm hạnh phúc đúng như thế! (Nếu gọi đó là hạnh phúc) Có thể người khác chưa bằng lòng, nhưng Duyên bằng lòng. Vậy thôi!

- Sao thế em? - Hoạt hỏi.

Duyên gượng cười, ngượng, thể như mọi người đọc được suy nghĩ của mình:

- Trước khi nói nốt ý nghĩ của mình, em xin uống cốc rượu tâm huyết này với các anh. - Cô ngửa cổ, dốc cạn chén rượu. Duyên nhăn mặt, đôi lông mày xích lại gần nhau, gò má hây hồng dưới ánh sáng điện. Giọng cô chậm rãi, mạch lạc- Giờ đây, muốn tồn tại ở giai tầng được nể trọng, để có cách làm ăn kinh tế thực thụ, các anh phải lập quyết tâm đi học. Nếu ai chưa có bằng tốt nghiệp cấp III thì phải tìm cách có bằng. Bằng bổ túc cũng được! Có bằng rồi thì làm hồ sơ xin thi vào các khóa tại chức do Trường Đại học Xây dựng mở. Tại sao em khuyên các anh phải học? Chính vì sự đòi hỏi của xã hội. Như em chẳng hạn; nếu em không có bằng cấp, liệu Công ty có giao cho em phụ trách vật tư không? Có giao cho em làm kế hoạch 3 hay không? Bây giờ là thời đại bằng cấp. Nếu các anh không có chứng chỉ khẳng định học lực, xã hội sẽ đào thải. Không những thế, các anh phải theo dõi báo chí, đọc và học tất cả những gì liên quan tới nghề nghiệp của chúng ta. Không được để mình lạc hậu với thời cuộc. Học tất cả những gì có thể học được! Kể cả mánh khoé hay thủ đoạn trong nghề xây dựng. Bằng cấp là bậc thang để khẳng định vị thế ở xã hội, còn hiểu biết là để đối nhân xử thế ở cuộc đời.. Các anh cứ để em nói hết đã! - Duyên giơ tay ra hiệu khi thấy có người định chen lời - Các anh muốn em nói về vấn đề của Công ty phải không? "Quân tử trả thù mười năm chưa muộn". Câu nói của người xưa em mang ra để áp dụng cho sự chờ thời của anh em mình mà thôi, còn chúng ta không trả thù ai cả! Công ty xử sự với chúng ta như vậy, chúng ta cũng xử sự với công nhân như thế. Họ sẽ không phản đối đâu! Cái họ cần là việc làm và tiền lương. Theo em tính, mức giao của Giám đốc tuy chặt chẽ, nhưng nếu quản lý tốt, cố gắng động viên anh chị em trong đội cố gắng lên, loại bỏ thói làm việc ỉ lại của thời còn bao cấp, thì chúng ta vẫn sẽ bảo đảm lương của họ bằng thu nhập trong thời kỳ bao cấp, nếu có thể nhỉnh hơn đôi chút càng tốt. Đối với người lao động như vậy cũng được rồi. Còn chúng ta? Các anh phải biết bớt đi phần hưởng thụ, đầu tư cho việc học hành. Như vậy, ông Búp và Ban lãnh đạo Công ty không lấy cớ gì để gạt các anh ra khỏi chức trách hiện nay được..

Không hiểu vì rượu hay bài rao giảng của Duyên có sức thuyết phục mà tất cả những cái đầu của cánh đàn ông cứ gật gật gù gù. Ngoài trời, màn đêm sụp xuống, mặt sông thẫm đen. Bỗng có ánh đèn pin loé sáng loáng mặt nước. Một chiếc thuyền chà tới chạm vào đầu khoang nhà nổi. Giọng nói quen thuộc của gã chủ quán vang lên:

- Thưa các đại ca và bản cô nương, các vị có dùng gì nữa không ạ?

Chương một - 4

Một điều luôn ám ảnh Giám đốc Trần Búp là sự hiện diện của người vợ. Ông lấy vợ không vì tình yêu, hay có thể nói một cách cụ thể hơn, là ông lấy vợ bởi sự ham muốn xác thịt và sự áp đặt của dòng họ. Mười sáu tuổi đã có vợ. Ở một vùng quê ven sông, xa thành thị, chuyện "gái thập tam, nam thập lục" không phải là chuyện động trời động đất gì. Mọi dòng họ coi việc gả bán là một nghĩa vụ, thậm chí còn là niềm tự hào. Nếu gia đình nào có con gái ngấp nghé tuổi mười tám, đôi mươi, vẫn chưa có người mang cau trầu rấp ngõ, coi như "ê.. Sắc.." rồi.

Gia đình Búp ở gần nhà Lài. Lài thôi học từ năm lớp bảy. Không phải vì nghèo, mà bởi:

- Mày phải lấy chồng sớm! Để muộn chó nó lấy! - Ông bố Lài nói vậy.

Kể ra cũng có lý. Lài không đẹp, ấy là nói về khuôn mặt tròn, má bánh đúc điểm vài nốt rỗ, di chứng của trận đậu mùa. Bù lại, da Lài trắng như ngó cần, thân hình phốp pháp, bờ vai lẳn, áo trễ cổ, hé mở vầng ngực vồng cao, hai núm vú nhô nhọn; hai bên sườn hằn đường cong khêu gợi, hông nở, căng cứng trên cặp đùi dài thon thả như thách thức tất cả cánh trai làng đang thời kỳ phát dục.

Trần Búp là con cả, kế đến ba em trai. Từ bé, mấy anh em đã nổi tiếng học giỏi, nhưng chỉ riêng Búp được ăn học đến nơi đến chốn. Mấy đứa em học xong cấp hai thì rẽ ngang theo các cánh thợ xây ở làng đi ăn cơm thiên hạ.

Búp chăm chỉ, hiền lành, mười ba tuổi đã được hưởng công điểm do làm sổ sách kế toán cho hợp tác xã. Cái tên "Búp" ông nội đặt cho đứa cháu đích tôn không phải không có ý nghĩa! Búp - nghĩa là phần cao nhất của đọt cây, vả, theo gia phả dòng họ truyền lại: Cụ cố tổ ngày xưa đã đỗ Tiến sĩ dưới triều Tự Đức, có tên là Trần Đài. Ý ông nội muốn cháu mình nối dõi người xưa, xóa bỏ cái hèn kém, trả lại sự vinh hiển cho dòng họ.

Vào cấp III, Búp lớn vọt như mầm cây gặp thời tiết thuận. Mép lún phún ria, mặt sùi trứng cá - Ra sông tắm, Búp không dám cởi truồng đứng ở chạc ba cây sung "phi thân" xuống nước nữa. Mỗi lần đi qua sân nhà Lài, đồ lót của phụ nữ vắt trên dây phơi thức tỉnh xúc cảm giới tính, làm cơ thể Búp căng cứng, sự thèm muốn râm ran.. Nhiều khi Búp phải lấy túi dết đựng sách che trước cửa quần mà đi.

Một buổi trưa, gặp Búp đi học về, Lài chủ động:

- Có rỗi vào nhờ tý?

- Ăn cơm xong rồi sang. - Búp trả lời.

Lài nhờ Búp tính hộ sổ công điểm. Búp làm vèo cái xong, định bụng về, Lài bảo:

- Vội thế! Ngồi chơi lúc đã!

- Bác trai đi đâu?

- Sang sông xin giống khoai tím. Chiều mới về.

- Còn bác gái?

- Lên viện trông ông ngoại bị ốm.

Câu chuyện giữa hai người cứ nhấm nha nhấm nhẳn, chẳng đâu vào đâu. Chợt từ ngoài sân, một con rắn thằn lằn bò vào. Mặt Lài biến sắc, nhảy tót lên phản:

- Ối leo ôi! Rắn!

"Rầm" - Cái niễng làm bằng tre, kê chiếc phản gỗ sập xuống. Lài mất thăng bằng, ngã nghiêng về phía Búp. Theo phản xạ, Búp ôm chầm lấy Lài, hai thân người vập vào nhau. Sự việc diễn ra quá nhanh, còn nhanh hơn nữa là sự phản ứng nồng nàn như bốc lửa của da thịt chà cọ vào nhau. Bứt ra khỏi e ngại, gần như vô thức, Lài và Búp quấn lấy nhau, không lời tỏ tình; mặc kệ cái phản gỗ chông chênh, mặc con rắn thằn lằn sống hay chết..

Dục vọng! Đúng là dục vọng! Dẫu không có tình yêu thì dục vọng vẫn biết nói những lời riêng của nó.

Cuối năm ấy, gia đình Búp đem cau trầu sang dạm ngõ. Trưởng họ Trần sau khi bấm tuổi, phán:

- "Gái hơn hai, trai hơn một". Tốt! Ăn hỏi xong, qua tết cưới là tránh được tuổi kim lâu. Đằng nhà gái con một, đất liền kề, sau này ông bà nhạc có "hai năm mươi", phần ấy là của anh Búp chứ còn ai vào đây!

Cưới vợ xong Búp vẫn đi học. Ông nội dạy:

- Làm thằng đàn ông không được "núp váy vợ". Ngoài việc lấy vợ sinh con, đẻ cái, nối dõi tông đường, anh còn phải "bay nhảy" để tìm lấy danh phận, tìm lại tiếng thơm cho cả họ. Họ Trần ta trông vào mỗi mình anh đấy hiểu chưa?

Có một điều rất lạ: Sau khi lấy vợ Búp học giỏi hơn, chững chạc hơn! Không như kiểu ".. Trai phải hơi vợ như cò bợ gặp mưa rào". Tốt nghiệp cấp III, Búp thi vào trường Đại học kinh tế - tài chính, học khoa Quản trị - Kinh doanh.

- Mình ơi, mấy giờ rồi? Tắt đèn đi ngủ đi.

Trần Búp nghe vợ gọi cau mày khó chịu, nhưng khi trả lời lại rất mềm mỏng:

- Mình ngủ đi, dạo này Công ty nhiều việc tối phải tranh thủ đem về nhà làm.

Nghe tiếng dép loẹt quẹt, Giám đốc Búp với vội chồng tài liệu đặt trước mặt, mở đại một trang, rút chiếc bút cài trên túi áo ngực để lên mặt giấy. Lài trong bộ quần áo ngủ bằng vải dệt kim Đông Xuân, bước tới đằng sau, đưa tay day nhè nhẹ bờ vai chồng. Hơi ấm nơi bàn tay và sự tác động làm cho Búp dễ chịu. Ông lim dim mắt, khoan khoái tận hưởng.. Hình như lâu rồi? Ừ! Phải đến mấy tháng nay vợ chồng ông không gần gũi nhau. Được cái, Lài không hay nghĩ lâu. Người đàn bà thuần nông, quen sống ở vùng quê "chiêm khê mùa thối", bước chân ra ngõ đã giẵm phải phân trâu và cứt chó, bây giờ được lên thị xã, ở trong căn nhà bốn tầng nguy nga, đồ sộ, có đến hai mươi mấy phòng. Nói của đáng tội, lần đầu tiên ngồi vào bệ xí bệt, mãi không.. "Ị" được! Cứ vương vướng, ngượng ngượng làm sao ấy! Lại còn cái vòi "nóng, lạnh" nữa chứ! Lần đầu sử dụng, Lài giãy nảy suýt bị bỏng. Nhưng mãi rồi cũng quen; quen rồi thấy thường. Cứ như đấy là lẽ tự nhiên - Lẽ tự nhiên của kẻ có quyền thế, có tiền bạc, được nhiều người cầu cạnh, bợ đỡ.

- Trưa nay, thằng Hoạt cho người chở đến mấy hòn đá lũa để làm bể cảnh. Nó còn nói cái gì.. Phù phù.. Họ chưa làm xong, sang tuần mới lấy được.

- Phù điêu! - Ông Búp chữa lại - Gọi là "bức phù điêu"! Có vậy mà không nhớ! Tôi nhờ nó đặt thợ đá cho bức "Anh hùng nhất khoảnh" bằng đá trắng Quảng Nam. Tôi sẽ kê ở giữa phòng khách, cùng với bộ bàn ghế giả cổ mua ở Đồng Kỵ.

- À.. Chiều có người xưng tên Duyên gọi điện đến nhà hỏi, nhưng lúc ấy anh chưa về.

- Sao bây giờ mới nói với tôi?

- Thì bây giờ mới nhớ! Thế cô ta là ai? Cần sao không đến nhà? Phải gọi điện? - Một ý phản ứng, ba ý hỏi! Hai tay Lài dừng lại đặt một dấu nghi vấn.

- Àààà.. - Chột dạ, ông Búp nói lảng - Chắc phòng vật tư cần chữ ký của tôi nên cho người gọi.

Nói rồi ông đứng dậy, Lài bước theo, sợ chồng về buồng riêng, Lài vớt vát:

- Mình uống sữa, em pha?

Trần Búp quay lại, Lài quá bước, vập vào người ông, hơi thở nóng hổi phả ra, gại vào da mặt, thức tỉnh cảm giác thèm muốn. Không nói không rằng, Trần Búp xốc Lài lên, bế thốc vào giường.. Trong lúc cuồng nhiệt, bất chợt Trần Búp nhớ tới một khuôn mặt: Khuôn mặt người đàn bà có tên là Duyên.

Chương một - 5

Duyên hỏi chồng:

- Anh Quân! Ngày hôm qua đóng được mấy "téc"?

- Nhập năm, nhưng đóng bao mới được già nửa.

- Làm cả hai ca mà được chừng ấy thôi ư?

- "Cu" Lợi, "cu" Giang, "cu" Ba, "con" Tý, "con" Đào không thấy lên!

- Tụi nó cứ phải đói rã họng ra mới biết! Hôm nào bác cả lên, anh nói một tiếng! Nếu chúng nó không muốn làm, để em thuê người khác! - Duyên giở sổ - Chiều nay, anh xuất cho đội anh Hoạt 10 tấn xi; nửa loại bao đóng, nửa loại sang bao. Mỗi lần giao hàng, anh nhớ bắt người nhận ký vào nhật ký hàng ngày cho em.

- Hôm qua, "cu" Bảo đến lấy thép, nó dứt khoát không lấy sắt Đa Hội, đòi bằng được thép Thái Nguyên.

- Em quên không nói với anh: Hôm nay, đội nó giàn thép đổ bê tông sảnh tầng một, nơi các cán bộ hay qua lại, nó giữ kẽ thế là phải thôi. Chỗ ấy cho thép "đểu", xi "đểu" có khác gì "Lạy ông tôi ở bụi này".

Quân mở tủ lấy chai rượu, Duyên nhíu mày:

- Anh chú ý giữ gìn sức khoẻ, uống in ít thôi.

Quân lặng thinh, nghiêng chai rót đầy chén:

- "Mẹ" Lan chiều qua cho người đến giao 3000 vỏ Hoàng Thạch. Đợt này vỏ đẹp hơn mọi khi nhiều.

- Vỏ bao đẹp hay "mẹ" Lan đẹp? Anh mà bị "bỏ bùa" là không xong với em đâu đấy nhé!

- Tầm bậy nào! Anh thế nào em biết rồi còn gì.

Duyên cười hi hí, âu yếm nhìn chồng:

- Ấy là em cứ đe trước vậy! Mấy "mẹ đồng nát" cũng khéo nịnh ra phết đấy.

Quân dốc cạn chén:

- Tháng này tính ra có khá không Duyên?

- Chưa tính cụ thể, nhưng tháng này là tháng cao điểm, sơ sơ cộng, riêng xi Hoàng Thạch nhập đã hơn 600 tấn rồi. Chưa tính xi rời đóng bao; xi địa phương sang vỏ. Dễ hàng xuất tháng này phải gấp đôi? Thôi, để tối về em cộng sổ. Anh dắt cho em cái xe ra, em đi kẻo muộn.

- Em đi đâu bây giờ? - Quân hỏi vợ.

- Giám đốc Công ty gửi giấy triệu tập em lên giải trình việc cung ứng vật tư.

- Liệu có sao không?

- Anh an tâm! - Duyên an ủi chồng - Em đã biết vì sao rồi. Thôi, em đi đây.

Nhìn theo hút vợ ngồi trên chiếc xe cúp 81 "kim vàng giọt lệ", bất giác Quân thở dài, quay lại tiện tay cầm chai rượu ngửa cổ uống một hơi.

Xuất ngũ, Quân hai mươi bốn tuổi. Nhờ võ vẽ biết cầm dao xây, Quân xin vào Xí nghiệp Xây dựng huyện. Quân được điều về đội Xây dựng. Trong đội một mình anh chưa có vợ. Vốn nhát, ngại tiếp xúc, dễ đỏ mặt vì những chuyện tục tĩu của cánh đàn ông, đàn bà đã có gia đình, mỗi lần nghỉ giải lao anh lảng ra ngồi một chỗ. Trong đội, Duyên là con gái duy nhất chưa chồng. Nhiều lúc, Duyên nhìn anh hùng hục làm, cô thấy cứ tồi tội thế nào. Chẳng bù cho ông Khạp đội trưởng. Như dê già đứng cửa chuồng, ông tán tất cả những người được gọi là đàn bà, và, luôn để ý, xét nét tới khuyết điểm của người khác để bắt họ phải luỵ. Hàng hóa phân phối, ông cho ai người ấy được. Ỷ thế có người nhà làm lãnh đạo ở huyện, ông nẹt từ cán bộ xí nghiệp đến công nhân. Mọi người coi ông ta như "hủi", không thèm dây. Các bà, các chị bị ông Khạp bấu véo, sàm sỡ trêu chọc, nhưng không dám phản ứng vì ông có tính thù dai. Tuy Duyên bằng tuổi con ông, nhưng ông cũng không tha. Có lần, nửa đùa nửa thật, ông vỗ vào mông Duyên đánh "đét" một cái, rồi cợt nhá: "Muốn lên văn phòng hay làm thủ kho bảo tớ một tiếng!".

Cuối năm 1985, hôm ấy là hai mươi ba tết. Đội phải thi công đổ bê tông cống thoát lũ sông Hồng. Công việc hoàn tất, đội trưởng Khạp phân công Duyên và Quân cùng ông ở lại trông coi công trình, còn những người khác được về nghỉ, Đội trường Khạp đạp xe ra chợ huyện. Chạng vạng tối, xách về một con gà, chai rượu, túi gạo nếp và một phong hương, đưa cho Duyên: "Làm cơm cúng ông Công, ông Táo. Ở đâu, thần phật đấy!".

Ba người ngồi vào mâm. Ông Khạp phởn chí ép Quân uống hết chén này đến chén khác. Ông nói: - Cái Duyên uống được bao nhiêu thì uống! Không ép! Còn cậu và tớ, "Nam vô tửu như kỳ vô phong."!

Uống! Uống! Uống để chúc chú mày đầu năm sắp tới lấy vợ, cuối năm có "tý nheo".

Quân mặt tấy đỏ, mắt lờ đờ:

- Bác bảo cháu lấy ai? Ai người ta thèm lấy cháu!

Duyên thấy anh Quân thật lạ. Rượu vào, nhời ra, chưa bao giờ Duyên thấy Quân như thế cả! Anh nhìn Duyên đến là bạo! Đôi mắt man dại như muốn xuyên thủng người Duyên. Cầm chén rượu nâng ngang tầm mắt, đầu Quân lắc lư:

- Duyên ơi! (tha thiết quá) Uống với anh một chén! Anh biết em không thèm để ý đến anh! (Não nuột quá) Nhưng hôm nay anh phải nói với em điều này..

Chưa nói hết câu, Quân gục xuống như tàu rau héo. Ông Khạp dìu Quân vào sạp nằm, nhấc đôi chân bết bùn đất của Quân lên, miệng lầu bầu: "Không uống được còn sĩ". Sau năm phút, tiếng ngáy như "kéo bễ" của Quân đã vang khắp cái lán công trường, giữa đồng không mông quạnh.

Đắp ba chiếc chăn, trùm kín cả đầu mà Duyên vẫn không ngủ được. Gian ngoài, tiếng ngáy của Quân, tiếng rít thuốc lào của đội trưởng Khạp như nhịp mõ cầm canh. Duyên sợ cả từng tiếng động nhỏ. Ước chi anh Quân đừng ngủ như thế kia! Ngoài trời, gió thổi, đầu gộc nứa đòn tay trên mái lán công trường rin rít những âm thanh lúc xa, lúc gần, nghe rờn rợn.. Chắc là các vị thần đi làm nhiệm vụ cuối năm đang về? Bỗng có tiếng đội trưởng Khạp gọi:

- Duyên! Mưa! Dậy! Dậy ra che bê tông!

Duyên lồm cồm bò dậy. Ông Khạp huơ đèn bão lên ngang mặt:

- Lay thằng Quân thế nào nó cũng không tỉnh. Thôi, tôi với cô ra lấy cót che bê tông, không nước xi chảy hết mất.

Che xong phần bê tông, quần áo Duyên ướt hết, người cô rét run vì lạnh. Cô xách đèn vào lán trong thay. Trước khi cởi, cô ngó ra ngoài: Bên bếp lửa cháy bập bùng, ông Khạp ngửa cổ hút thuốc. Quân vẫn co cúm trong chăn ngáy đều. Yên chí! Duyên mở hòm lấy quần áo khô, xoay người vào phía trong, đưa tay vuốt tóc cho bớt nước, dùng khăn lau toàn thân..

Bỗng có bóng người che lấp ánh đèn. Vừa nhận ra hình người đàn ông in trên vách, thì một bàn tay đã tớp vào miệng Duyên. Theo phản xạ, Duyên quay người lại chống đỡ.. Nhưng hành động tấn công nhanh như chớp làm Duyên mất thăng bằng, cả thân người cô ngã ngửa xuống giường. Một cảm giác rất êm của tấm chăn dưới lưng và hơi nóng rừng rực của người đàn ông đè lên.. Duyên giãy giụa, cố trườn người ra, há miệng kêu, nhưng cái mồm khét mùi thuốc lào trộn lẫn men rượu nồng nặc đã áp chặt, bịt kín miệng Duyên. Âm thanh trong họng phát ra bị bóp méo thành những tiếng ú ớ khàn đục. Cô nhận ra đấy là ông Khạp, hai bàn tay ông như hai gọng kìm siết chặt lấy gáy và sườn, cô thấy đau nhói ở ngực và rất khó thở. Và cuống quýt khi thấy cái đùi nóng hổi của địch thủ thọc vào giữa háng mình. Cô nhướn, gồng người lên, hai bàn tay cào cào vào không khí.

Trong người xuất hiện cảm giác vừa muốn tránh né, vừa bị khuất phục vì sự thèm muốn rất bản năng..

Chương một - 6

Cảm tưởng đầu muốn vỡ ra, sau đó là cảm giác khát nước. Quân nhỏm dậy, cố nhớ xem mình đang ở đâu? Nhìn quanh, tối om! Dưới kiềng bếp, lửa tắt lụi, còn lại chút xíu than đượm, đỏ quạch như mắt ma xó ở lõi gộc củi. Ngoài trời, mưa rả rích, gió thổi ù ù. Tỉnh trí, Quân láng máng nhớ lại bữa ăn với ông Khạp và Duyên. Hình như có tiếng thổn thức trong lán. Quân thò chân xuống đất, chợt nhớ mình có bao diêm để ở túi áo.

Ánh sáng loé lên, Quân khum khum lòng bàn tay che, bước tới tấm phên nứa, dứt mấy tờ lịch châm vào lửa; tiện tay rút nắm đóm để trong bồ đựng bã thuốc lào. Ánh sáng cháy bùng, soi rõ mấy gian nhà. Quân nhận ra ông đội trưởng nằm tư thế bất bình thường: Tay dang rộng, đầu ngoẹo khỏi chiếc gối đan bằng máy, miệng sùi bọt trắng nhởn, cái chăn chiên vắt ngang bụng, mép chăn thõng xuống đất. Một ý nghĩ loé lên: "Hay ông ta bị trúng gió?". Quân bước tới, rờ tay lên trán ông. Hơi lạnh truyền sang bàn tay làm toàn thân Quân gai lại:

- Trời ơi! - Quân thét - Ông Khạp chết rồi Duyên ơi!

"Ông Khạp đột tử do uống rượu, trúng gió, bị cảm". Đó là kết luận của pháp y, khi khám nghiệm tử thi. Phần gián tiếp tác động vào cái chết của ông Khạp, có mỗi một mình Duyên biết. Khi lập biên bản, cô cắn răng không dám hé một lời.

Hôm đưa đám, Duyên cũng đi. Nếu ông ta còn sống, chắc mình sẽ căm thù. - Duyên nghĩ - Nhưng bây giờ ông ta chết rồi. Nghĩa tử là nghĩa tận.. Cô bỗng thấy mủi lòng, chút thương cảm dâng lên - Dẫu sao, ông ấy cũng là người đầu tiên biến cô thành đàn bà.. Bất chợt, một ý nghĩ lo lắng mơ hồ ập tới, len vào tâm hồn. Cô cũng không hiểu vì sao nữa!

Cứ tưởng chuyện xảy ra giữa đội trưởng và Duyên không ai biết. Nhưng có ai học được chữ ngờ. Chuyện kín như vậy mà vẫn có người biết! Người biết không ai khác: Đó chính là cái mầm sống của ông đội trưởng gieo vào trong cơ thể Duyên. Như vậy, ngoài Duyên, ông Khạp đã chết, câu chuyện đã có "người thứ ba" hiểu rất rõ. Nó rõ vì sang đến tháng sau Duyên không thấy có kinh nguyệt. Rồi cô bị nghén. Lạ thật! Người ta nghén của chua như khế, cam, chanh, bưởi, bòng. Riêng Duyên chỉ thèm nước. Thèm kinh khủng! Có hôm gánh nước trộn vữa ở công trường, thèm quá, Duyên vờ ngã xuống hố vôi tôi đã lâu ngày để uống.

Sau khi ông Khạp chết, Quân và mọi người trong đội không ai nghi ngờ gì Duyên. Thấy cô xanh xao, hao gầy, ai cũng tưởng vì chuyện đã xảy ra nên cô bị ốm. Tối tối, ăn cơm xong, Quân đến với Duyên, lấy lý do "cho Duyên khuây khỏa". Còn Duyên, sau mấy đêm suy nghĩ, thấy không còn cách nào khác là đưa Quân vào tròng. Cơ hội để cho Duyên có chồng, bảo toàn danh dự. Và, cái quan trọng nhất: Đứa trẻ có bố.

Hơn bẩy tháng sau ngày cưới, Duyên sinh được một đứa con trai. Mấy bà "nái sề" cùng đội thấy vậy nói mát:

- Cứ tưởng chú Quân hiền lành? Ai ngờ, cũng biết "ăn cơm trước kẻng" cơ đấy!

Quân chẳng hiểu thế nào là trước kẻng, sau kẻng, tồng tộc đem chuyện về nói với vợ. Nghe xong, Duyên im lặng. Đêm ấy, cô ôm con khóc. Quân gặng hỏi, Duyên không nói, vật vờ như kẻ mất hồn. Nhưng, cũng từ sau hôm ấy, người đàn ông hiền lành, nhút nhát bắt đầu tập uống rượu.

Thời gian không lừa nổi sự chật. Cái hình hài lớn bao nhiêu, sự hoài nghi lớn lên theo. Để quên, Quân vùi đầu vào men rượu. Anh vẫn hiền lành như trước. Huyễn hoặc nỗi hoài nghi, anh bám vào giả thuyết: Khi mang thai, sự hãi hùng về cái chết của ông Khạp ám ảnh Duyên, và bởi người mẹ nghĩ về ai, đứa trẻ sẽ giống người đó. Lý giải về thời gian: Anh cho rằng Duyên sinh sớm, đẻ non. Mặc dầu tự an ủi mình như vậy, nỗi dằn vặt vẫn theo anh, đeo đuổi như hình với bóng. Cuộc đời có những điều không tài nào hiểu nổi - Sự nghi kỵ đồng hành với nỗi yêu thương. Buồn, Quân lấy rượu để quên. Nhưng với đứa trẻ, anh quý nó lắm! Anh chầm bập, ru nựng. "Nó không có tội! Nếu sự thực có là vậy!". Quân nghĩ.

Lòng trắc ẩn và tình yêu thương của Quân làm cho Duyên dằn vặt đau khổ. Thà khi Quân uống ruợu, anh hung hãn, đay nghiến, hờn ghen lại là một nhẽ. Nhưng, càng uống anh càng hiền, tỏ tình yêu và thể hiện sự ái ân như một đứa trẻ đòi bú. Bú no nê, lăn ra ngủ. Sự trong sáng của Quân day dứt tâm can Duyên. Nhiều lần, cô muốn thổ lộ với anh, nhưng cô sợ nói ra, cô sẽ mất Quân. Cô run sợ nếu điều ấy xảy ra, nên cô chỉ biết yêu hết lòng, chiều Quân tất cả những gì cô có thể làm được. Quân muốn uống rượu, cô đem về một lúc mấy két rượu "Lúa mới". Cô mua bình, cắt thuốc bổ, ngâm rượu tắc kè, cao hổ cốt.. Với gia đình bên chồng, Duyên tạo mọi điều kiện giúp đỡ. Bố mẹ cả hai bên, anh em, họ mạc bên nội, bên ngoại ai cũng thương quý Duyên. Chính tất cả cái đó làm dịu sự mặc cảm trong lòng Duyên. Trái lại, riêng Quân, anh ôm trong lòng những mâu thuẫn giằng xé: Sự thật tàn nhẫn song hành với sư giả dối, man trá; lòng vị tha, nhẫn nhịn đồng hành với tính nghi kỵ, hờn ghen. Giống như hai thanh ray, hai đường thẳng song song..

Còn cuộc sống? - Cuộc sống như con tầu đi trên đỏ, và luôn luôn tiến về phía trước.

Chương một - 7

Hôm qua, Duyên nhận được giấy báo 9 giờ sáng mai lên gặp Giám đốc Công ty. Qua những yêu cầu ghi trong giấy, Duyên đã đoán được phần nào lí do rồi. Nhưng cô không muốn cho chồng biết. Cô hiểu Quân có biết cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì. Nhỡ ra anh nghĩ nhiều, lấy rượu giải khuây, quá chén e hỏng chuyện.

Đó là việc Sở xây dựng gửi công văn can thiệp, yêu cầu Công ty xây dựng số I điều chỉnh giá cả một số vật tư của các cửa hàng kế hoạch ba do Duyên phụ trách. Bị bất ngờ, Giám đốc Trần Búp kiên quyết không đồng ý. Cho rằng Duyên đã tự ý lên Sở, qua mặt Công ty. Duyên phản đối lại bằng cách không cấp vật tư cho các đội. Những công trình đang thi công hết nguyên vật liệu phải đình lại.

Thực ra, không có chuyện Duyên lên Sở hay nhờ vả ai. Sự việc xảy ra để dẫn tới có quyết định kia, ngoài Duyên chỉ có đội trưởng Hoạt biết.

Đó là hồi công trường vào mùa xây dựng. Một vùng đồi thấp và ruộng bậc thang rộng lớn được san, gạt; hàng chục chiếc máy ủi, trông như những con bọ cạp khổng lồ, di chuyển chậm chạp, cần mẫn đào, ủi. Lớp đất yên nghỉ hàng triệu năm được đánh thức, bật dậy, từng lớp dồn thành đống, cuộn vòng như cuốn vải, để lại phía sau màu đỏ tươi, nhuộm nắng rực rỡ, chói chang. Tiếng máy gầm rú; bụi bay mù mịt mỗi khi có hàng đoàn ô tô chở vật liệu đi vào công trường.

Đây đó, một vài hạng mục công trình đang bắt đầu công việc xây dựng, Những khoảng bê tông đổ móng băng đông cứng, trơ lỳ, nói lên tầm vóc tương lai của những tòa nhà cao tầng hiện đại. Nằm giữa công trường, một khu nhà xây dở, trông như bầy khủng long thời tiền sử chụm đầu vào nhau, giơ khung hình to lớn, phô mình dưới nắng gắt. Công trình đang vào kỳ nước rút.

Người phụ trách công trình đầu đội mũ bảo hộ cứng, chân xỏ ủng, tay cầm bản vẽ, đang cố gào lên nói với một người đàn ông đứng cạnh. Dù vậy, tiếng máy cắt thép như xé vải gần đấy vẫn át đi. Người đứng cạnh đội mũ cối Tầu, mặc quần áo bộ đội, chân đi giầy cao cổ, chiếc bình tông lủng lẳng ngang hông, bàn tay khum khum giơ lên nối to vành tai đón âm thanh nhưng vẫn không nghe được, liền dùng tạy xua xua ra hiệu với người chủ công trình, rồi chạy ra chỗ hai công nhân đang cắt thép. Anh vỗ vai người sử dụng máy, tiếng máy im bặt:

- Để mình nghe xem ông ấy nói cái gì.

Người phụ trách công trình đi sau, theo quán tính vẫn gào lên:

- Giám đốc Sở xây dựng hỏi: Liệu đội các anh thi công kịp thời gian không?

Đội trưởng thi công nhăn mặt lại:

- Thì ông nói nhỏ đủ nghe thôi! - Rồi trả lời - Miễn là có đủ vật liệu.

- Sao lại là vật liệu? - Người phụ trách công trình vặn.

- Ông hỏi ban lãnh đạo Công ty chứ sao lại hỏi tôi?

- Thế thì ông lên mà trả lời cho ông ấy! - Vừa nói, ông ta vừa túm tay đội trưởng đội xây dựng, lôi đi xềnh xệch.

Vằng tay người phụ trách công trình, đội trưởng thi công phát khùng:

- Ông nào thì ông nảo! Đi thì đi! Thằng này chẳng sợ thằng nào sất!

Anh công nhân cắt thép hỏi theo:

- Đội trưởng Hoạt ơi, cho máy cắt tiếp chứ?

Đội trường quay lại:

- Cứ cho nó im miệng đã! Chốc nữa hãy cắt!

Đội trưởng Hoạt đi theo người phụ trách công trình leo lên tầng thượng. Một tốp người đứng trên mặt tầng, ngắm vòm mái đang giàn dở. Một người chừng hơn bốn mươi tuổi, dáng người chắc khoẻ, nhanh nhẹn như vận động viên thể thao, đầu đội mũ bảo hộ màu vàng, khuôn mặt sáng, da trắng, mặc áo cộc tay ba túi mầu xám nhạt, quần đồng mầu, tay cầm kính râm. Thấy hai người đi tới, ông nhìn Hoạt, đôi mắt khoát rộng, bao trùm lên thân thể ánh luồng tinh lực, chủ động:

- Đồng chí là đội trưởng thi công ở đây?

- Dạ.. - Hoạt tháo mũ cầm ở tay, thái độ hùng hổ biến mất - Dạ.. Hết vật liệu.. - Hoạt cuống.

- Nếu có đủ vật liệu, các đồng chí đảm bảo tiến độ thi công chứ?

- Dạ.. Chúng em sẽ cố gắng.

- Không phải cố gắng, mà Phải - Bảo - Đảm. - Ông nhấn từng tiếng.

Vừa lúc ấy người phụ trách công trình reo to:

- A, đây rồi! Phụ trách cung ứng vật tư lên đây rồi!

Người đàn ông và Hoạt quay lại. Hoạt như chết đuối vớ được cọc:

- Các anh cần gì hỏi cô Duyên ấy! - Nói rồi, Hoạt lẩn.

Cô gái tên Duyên nhanh nhảu hỏi:

- Có việc gì đấy các anh?

Người đàn ông ra hiệu bảo mọi người im lặng, ông hỏi:

- Cô cung cấp vật tư cho công trình này phải không?

- Vâng, tôi là người chịu trách nhiệm cung cấp vật tư của Công ty xây dựng số I - Duyên trả lời như muốn đính chính câu nói của người hỏi.

Người đàn ông mỉm cười:

- Tôi muốn hỏi: Vì sao công trình này chưa có vật tư?

- Thưa anh, vì chưa thống nhất được giá chênh lệch. - Cô trả lời.

Người đàn ông nhìn mặt cô, như muốn dò thái độ của câu nói:

- Nhờ cô giải thích hộ?

- Dạ, thưa anh: Vật liệu trượt giá. Công ty chỉ chấp nhận thanh toán bằng giá dự toán của công trình. Nếu cứ cấp, nay mai quyết toán, ai là người trả tiền chênh lệch cho cửa hàng?

- Tôi hiểu! - Người đàn ông gật đầu - Nhưng nếu Công ty thanh toán, phòng cung ứng có đủ vật tư để bảo đảm tiến độ công trình không?

Duyên nhìn mặt người đàn ông như muốn kiểm chứng trọng lượng của câu nói, rồi trả lời, giọng chắc nịch.

- Tôi bảo đảm!

- Thời gian?

- Vậy thì.. - Chợt có tiếng máy điện thoại kêu "tít.. Tít" cắt ngang lời ông nói.

Duyên rút chiếc máy điện thoại di động ra khỏi túi xách "Xin phép các anh". Cô tế nhị xoay mặt đi rồi mới bấm máy: "Anh Quân đấy hả? Về chưa? Thôi, mọi việc để sau đã! Anh nghe em nói này: Ngay bây giờ, anh cho chuyển toàn bộ số thép của công trình xây dựng khu nhà họp của ủy ban tỉnh lên công trường cho đội anh Hoạt kịp thi công.. Vâng, Nếu xe của Công ty chưa về, anh gọi thuê xe ngoài..".

Người đàn ông thở phào, ông liếc nhìn cô gái mảnh dẻ, trong tay cầm phương tiện thông tin khoa học bậc nhất ở thập 90. Một thứ mà nhiều người ước mơ. Ngay như ông, chiếc máy còn là sự lạ lẫm và xa hoa. Và, một điều ấn tượng, làm cho ông khó quên nữa, là cách giải quyết công việc của cô gái. "Thế này mà luôn mồm kêu thiếu cán bộ? Lực lượng ở đây chứ ở đâu!". Nghĩ, rồi ông quay lại bảo với người đi cùng:

- Cậu bảo phòng tổ chức tìm hồ sơ của cô gái này chuyển lên cho tôi.

Chờ đoàn người đi khuất, Hoạt hỏi:

- Duyên biết ai đấy không?

- Dạ, không!

- Giám đốc Sở xây dựng đấy!

- Ôi eo! Trẻ thế nhỉ!

Chương một - 8

Xem đồng hồ. Còn nửa tiếng nữa mới đến giờ hẹn. Duyên cho xe tạt qua thăm cửa hàng bán vật liệu số 4. Đây là cửa hàng Duyên vừa khai trương được nửa tháng. Duyên đến đúng lúc ông Xuân đang cãi nhau với một khách hàng. Tiếng người mua:

- Tôi mất tiền mua bao lành! Không mất tiền để lấy bao rách, bao thủng! Ông không đổi, trả lại tiền tôi đi hàng khác!

- Bà chỉ được cái to mồm! Tôi bảo bà thông cảm! Lấy một lúc mấy chục bao, chẳng may có vài bao bị thủng chứ có phải nhiều nhặn gì cho cam, mà bà làm toáng lên.

- Tôi không toáng lên, rồi về chồng tôi nó chửi tôi là ngu si, là đần độn à?

- Gớm! Bà có mà trèo lên đầu, lên cổ chồng ấy chứ lại.. - Nhìn thấy Duyên, ông víu vào - Cô Duyên đây rồi! Mời cô giải thích cho bà ấy hiểu.

Liếc qua, Duyên đã biết mấy bao đóng xi măng rời, nhưng khâu ẩu. Cô bước tới trước mặt bà khách mua hàng:

- Em giải quyết đổi cho bác! Bác yên tâm, chúng em bán hàng lấy uy tín là chính! - Duyên quay sang bảo ông Xuân - Bác lấy xi măng vừa nhập đổi cho khách hàng không về bác ấy lại bị bác trai ở nhà mắng cho một trận thì khổ.

Bà khách được thể nguýt dài: "Đúng là cái lão khọm già!" - Bà nói chỉ có mỗi Duyên nghe thấy, cô mỉm cười, tảng lờ.

Đợi cho bà khách đi, Duyên nói nhỏ với ông Xuân:

- Bác chú ý, đừng để họ làm ầm ĩ ở cửa hàng, không lợi! Tuỳ khách mà bán. Nếu người nào khó tính, bác chiều người ta một tý!

Dắt xe ra, Duyên thầm nghĩ - Phải rút kinh nghiệm này với anh Quân mới được! Duyên rất quý và tin ông Xuân. Tiếng là người bốp chát, nhưng ông không tham, làm việc cẩn thận, siêng năng. Sau hai lần nhận thi công hạng mục công trình, đội của ông Xuân không những làm không đạt yêu cầu mà còn nợ lại hơn mười triệu đồng. Một lần, tới khất nợ tiền vật tư, ông kể khổ với vợ chồng Duyên. Duyên nhẹ nhàng khuyên: "'Thời buổi cạnh tranh, bác không lại với cánh trẻ đâu! Theo em, bác trả lại đội cho Công ty, rồi sang bên này làm thủ kho xuất hàng cho em. Vợ chồng em chuẩn bị khai trương thêm một cửa hàng nữa". Nhưng lợi bất cập hại. Nhiều lúc nguyên tắc quá sẽ gây hỏng việc lớn. Như việc lúc nãy chẳng hạn. Ông Xuân sợ những bao xi măng thủng bị tồn kho. Nhưng biết đâu, có ngày vô tình sẽ bị lộ, lòi ra hàng chục tấn xi địa phương rời đóng bao Hoàng Thạch.

Mải suy tư, xe tới cổng Công ty lúc nào không biết. Người bảo vệ cong lưng đẩy cánh cổng nặng nề cho Duyên dắt xe vào. Ông hể hả:

- Bác cảm ơn vợ chồng anh Quân, chị Duyên nhé! Nhờ vợ chồng anh chị mà năm nay bác gái có sân xi măng để phơi thóc.

Duyên cười:

- Có gì đâu bác! Mấy chục cân xi vét kho có đáng là bao.

Nói rồi, Duyên rảo bước lên bậc cầu thang lên tầng hai. Duyên gõ vào khung kính mờ. Có tiếng trả lời:

- Mời vào.

Duyên đẩy cửa:

- Em chào Giám đốc!

Giám đốc Trần Búp đang bận xem văn bản, không ngẩng mặt, đáp lại bằng một câu mời:

- Mời ngồi, tự rót nước uống hộ!

"Lịch sự gớm!" Duyên nghĩ vậy, rồi ngồi xuống chiếc đôn kê giữa hai chiếc ghế của bàn uống nước, lơ đễnh ngắm gian phòng Giám đốc. Gian phòng chừng hai mươi mét vuông, tường bả bát tít, trần đắp phào, kẻ chỉ kiểu cổ, giữa treo cây đèn chùm sứ thuỷ tinh; quạt trần hình đầu máy bay phản lực; nền lát gạch hoa mỏ neo; bên trái kê một chiếc bàn bầu dục, đủ cho chục người ngồi họp, khoảng trống giữa để chậu lan Ý, đài hoa trắng muốt, và một cây hoa sứ cánh đỏ. Phía sau bàn làm việc kê tủ đựng các loại rượu, sát cạnh cửa thông sang phòng nghỉ trưa buông rèm trúc kết hình chùa Một Cột. Hai đầu hồi, một bên treo tranh thảm thêu ngựa, phỏng theo bức họa nổi tiếng của danh họa người Trung Quốc Từ Bi Hồng; một bên treo bức tranh sơn dầu vẽ công trình nhà làm việc của ủy ban huyện Phúc Hòa - Công trình đầu tiên của Công ty đảm trách thi công. "Chắc để ghi nhận công trình có tính chất lịch sử đây?" Duyên nghĩ.

- Tôi nghe báo cáo cô vừa mở thêm một cửa hàng dịch vụ nữa phải không?

- Dạ! Việc đó tôi đã gửi tờ trình và đã được Giám đốc ký duyệt.

- Tôi biết! Hôm nay, tôi mời cô lên để chúng ta xem xét cách thức hoạt động của những cửa hàng dịch vụ làm kế hoạch ba, do phòng vật tư phụ trách. Có người phản ảnh cho tôi biết: Bảo cáo thống kê hàng tháng của cửa hàng gửi lên không đúng với thực tế số lượng hàng bán ra. Cô có ý kiến gì về vấn đề này?

- Trước khi trả lời, tôi xin phép Giám đốc có một đề xuất!

- Cô cứ nói!

- Tôi yêu cầu có người thứ ba chứng kiến!

- Lý do? - Giám đốc nheo mắt nhìn Duyên.

- Thứ nhất, đây là câu chuyện giữa Giám đốc với một cán bộ vật tư; thứ hai, những vẫn đề đặt ra của Giám đốc mang tính pháp lý. Nếu không có người làm chứng, e rằng thiếu tính khách quan. Vả.. - Duyên ngập ngừng.. Rồi đột nhiên cô nói dứt khoát - cần phải có người, để biết rằng tôi và Giám đốc không có chuyện gì mờ ám hoặc khuất tất.

Một chút sững sờ ngạc nhiên thoáng hiện trên nét mặt Trần Búp. Ông không nghĩ một cán bộ dưới quyền lại có thái độ phản ứng tức thời như vậy. Điều này, chưa bao giờ có, kể từ ngày thành lập công ty. Ông điềm tĩnh nhìn Duyên. Sự bình tĩnh của ông làm cô bối rối, cô cúi xuống tránh cặp mắt đang xói thẳng:

- Thứ nhất, tôi đính chính: Trên cương vị Giám đốc, hôm nay tôi yêu cầu cán bộ phụ trách vật tư lên để kiểm tra. Cô chỉ có quyền trả lời! Thứ hai, câu chuyện giữa tôi và cô, không liên quan tới pháp lý, không có thư ký lập biên bản! Cho nên, không cần phải có người chứng kiến! - Giám đốc Trần Búp mỉm cười, ngắm nhìn cái gáy trắng ngần có những lọn tóc đen nhánh uốn thành từng vòng xoắn nhỏ - phần thứ ba, ông nhấn mạnh từng tiếng một - Chỉ - có - người - có - tật - mới - giật - mình! Còn đây, là phòng làm việc của Giám đốc Công ty xây dựng số I. Một Giám đốc nắm trong tay hàng trăm con người với tổng số vốn hàng chục tỷ đồng. Được pháp lý Nhà nước công nhận. Sẽ không có bất cứ một điều gì khuất tất hoặc mờ ám giữa cô và tôi!

Duyên bình tĩnh chịu trận. Cô đã sẵn sàng. Không lôi được "cái tôi" của Trần Búp sẽ không nắm được gáy của ông ta. Cô nghiêng đầu vẻ khuất phục. Trần Búp vô tình lao vào miệng bẫy đang giương ra:

- Tôi có trong tay những bằng chứng về sự gian lận của các cửa hàng do cô phụ trách. Cán bộ công nhân viên phản ảnh: Cô lợi dụng chính sách cho phép làm kế hoạch ba để thu lợi về mình. Ngoài ra, các cửa hàng do cô quản lý, còn xuất hàng trăm tấn xi măng địa phương thay cho xi măng Hoàng Thạch; đóng hàng ngàn tấn xi rời vào các bao xi măng mua lại của hàng đồng nát; xuất thép Đa Hội thay cho thép Thái Nguyên và thép ngoại để tính chênh lệch giá.. Xuất hàng ngàn khối sỏi sàng từ cát để thay đá đổ bê tông tiêu chuẩn; dùng gạch B thay thế cho gạch A..

Duyên lắng nghe từng lời của Giám đốc, cô biết người đàn ông này cần gì ở cô. Nguyên nhân không gì khác, khi Duyên gửi thông báo đòi nợ hơn năm trăm triệu tiền vật liệu do cửa hàng cô phụ trách, cấp cho công trình xây dựng tòa nhà bốn tầng nằm giữa phố chính ở huyện Phúc Hòa của gia đình Giám đốc. Cô còn biết, mặc dù vợ chồng Trần Búp đã phải bán toàn bộ tài sản, ruộng vườn ở quê, nhưng vẫn không đủ chi phí cho ngôi nhà gồm mấy chục phòng và các hệ thống thiết bị của công trình phụ với mọi trang bị nội thất mà chỉ nghe danh mục kê đã sởn da gà.

Sau khi tung ra những bằng chứng, Giám đốc Trần Búp ngửa người tựa lưng vào thành ghế, chờ đợi sự phản ứng của Duyên. Duyên điềm tĩnh:

- Thưa Giám đốc, tôi xin công nhận những gì Giám đốc vừa nói nếu đó là sự thật. Tất nhiên, những điều đó cần phải có bằng chứng xác đáng để buộc tội. Có thể có đấy! Nhưng liệu Giám đốc có dám lật lại hồ sơ các công trình đã được thẩm định đưa vào sử dụng để xác minh nguồn gốc vật liệu hay không? Nếu làm được, xin Giám đốc cứ làm. Chỉ xin lưu ý với Giám đốc rằng: "Trạng chết Chúa cũng băng hà..". Người chịu trách nhiệm trước pháp luật là Giám đốc chứ không phải những kẻ làm công ăn lương như tôi.

- Căn cứ vào đâu mà cô khẳng định như vậy?

- Thưa Giám đốc, chỉ cần làm một phép toán rất đơn giản để chứng minh tính thuyết phục của nó: Tất cả những công trình từ nhỏ tới lớn, đều do Giám đốc ký với bên A. Khi nắm trong tay hợp đồng, Giám đốc chia ra từng hạng mục cho các đội. Các đội thực hiện và nộp cho Công ty mọi khoản thu theo quy định. Vòng tuần hoàn cứ vậy! Hẩu với ai cho phần ngon, không thích ai cho phần xương. Cuối cùng, vô hình trung, kẻ thua thiệt là người lao động, còn người được lợi là Công ty. Cái gì Giám đốc cũng quyết! Cũng thâu tóm! Có người nói: Hình như Công ty này là của riêng Giám đốc? Nhưng Giám đốc chưa hiểu hết sự nguy hiểm sẽ lật lại Giám đốc.

- Cô định dọa tôi hay sao hả? - Trần Búp cố kìm cơn giận.

- Thưa Giám đốc, tôi không dọa, mà hiển nhiên là vậy! Tính cho tới ngày hôm nay, tổng số tiền vật tư các đội xây dựng trong Công ty nợ đã lên tới ba tỷ rưỡi. Nếu từ giờ đến quý tư, Công ty không thanh toán, các đơn vị cung cấp vật tư sẽ cắt và truy thu nợ. Tôi còn biết hiện nay Công ty đang vay nợ Ngân hàng Nông nghiệp năm tỉ; phần trì trệ chưa giải ngân được ở các công trình xấp xỉ sáu tỉ. Phần còn lại tồn đọng ở các công trình chưa được thẩm định so với số dư nợ không đáng kể. Và nếu tôi không nhầm, thì nửa năm nay, Công ty không nhận thêm được một công trình gối đầu nào nữa. Cứ như vậy, chỉ thời gian nữa, tôi e các đội sẽ không có việc làm và tiền trả lương cho anh em công nhân cũng không.

Bị phản công lại, Giám đốc Trần Búp ngỡ ngàng, ông không nghĩ Duyên hiểu tường tận đến vậy! Ông không ngờ một cô gái nhìn bề ngoài mảnh dẻ, yếu ớt, mà nắm giữ những điều hệ trọng và điểm yếu của Công ty như vậy. Ông hiểu Duyên có được những thông tin kinh tế mà ngay các cán bộ dưới quyền ông cũng không biết. Ông dịu giọng:

- Những khoản nợ nằm ở các công trình chưa quyết toán xong. Và, cô là người chịu trách nhiệm cung ứng vật tư. Còn những thông tin kia không có căn cứ.

- Vâng! Tôi lập hợp đồng và thỏa thuận các điều kiện giao kèo, nhưng tất cả chữ ký và con dấu đều của Giám đốc. Trong điều khoản trách nhiệm chung thảo trong hợp đồng ghi rất rõ: Nếu bên nào sai bên đó sẽ chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật. Hàng tháng, các cửa hàng làm kế hoạch ba của tôi đã nộp đủ những điều khoản mà Công ty quy định và có đầy đủ mọi chứng từ bảo đảm tính pháp lý. Số dư trong tài khoản báo nợ của các đơn vị như: Nhà máy xi măng Hoàng Thạch; Bỉm Sơn; sứ Thanh Trì; Công ty vật liệu thép Thái Nguyên, đều do Công ty xây dựng số I nợ, chứ không phải cửa hàng của tôi chịu nợ. Cửa hàng của chúng tôi, chỉ "ăn hoa hồng" theo sự thỏa thuận trong hợp đồng với Công ty đã quy định cho bộ phận làm kế hoạch ba mà thôi. Còn những nguồn thông tin kinh tế tôi vừa nói, có hay không? Chắc Giám đốc hiểu hơn tôi! Và, thưa Giám đốc: Khi Hội đồng trọng tài kinh tế vào cuộc, người ta chỉ "nắm kẻ có tóc, không ai nắm kẻ trọc đầu".

"Mình coi thường nó là một sai lầm - Trần Búp nghĩ - Đây là một phụ nữ có năng lực. Sao bây giờ mình mới phát hiện ra nhỉ?" Ông tự trách mình đánh giá con người này quá thấp. Ông nói:

- Tại sao tình hình như vậy cô không nói với tôi, mà lại tót lên báo cáo với Sở?

- Tôi không lên báo cáo ai cả! Còn việc Sở công văn xuống cho Công ty như thế nào tôi không biết! Nhưng rõ ràng việc cửa hàng đề nghị điều chỉnh lại một số vật liệu chính tôi đã nộp cho phòng kế hoạch của Công ty, nhưng không được trả lời. Việc phải đình cấp vật tư là ngoài ý muốn của tôi.

Bỗng có tiếng gõ cửa, Giám đốc lên tiếng:

- Mời vào.

Người vào là Bí thư Đảng ủy. Duyên chủ động đứng dậy:

- Chào anh.

Bí thư hể hả bắt tay Duyên lắc lắc:

- Có cả cô Duyên ở đây rồi! Tiện đây ta làm việc luôn.

Duyên ý tứ:

- Có việc gì đấy anh? Hay để chốc nữa em sang chỗ anh?

- Không! Cô cứ ở lại, có cả đồng chí Giám đốc đây. Sáng nay tôi vừa lên Sở. - Bí thư mở cặp tài liệu đưa cho Trần Búp một tờ giấy - Báo cáo anh, tỉnh ra quyết định bổ nhiệm cô Duyên làm Phó Giám đốc Công ty xây dựng số I. Nhiệm vụ cụ thể do Giám đốc công ty giao.

Duyên đờ người vì câu nói của Bí thư. Chắc có lẽ bí thư nhầm? Duyên hỏi lại:

- Chắc là Duyên nào chứ đâu phải em?

- Không! Nhầm là nhầm thế nào? - Bí thư nói - Tôi còn ngồi trao đổi với trưởng phòng tổ chức cán bộ gần hết buổi sáng. Đồng chí ấy nói: Chính Công ty các đồng chí gửi công văn đề nghị Sở bổ sung cán bộ cấp phó cơ mà?

Giám đốc Trần Búp cũng ngớ ra. Sự việc ngoài ý muốn. Việc Công ty đang đề nghị bổ sung cán bộ cấp phó là có. Nhưng việc để bạt Duyên là điều không ngờ với Trần Búp. Nhìn thái độ của Duyên, Trần Búp biết cô cũng đang ngỡ ngàng. Hay đây là.. Kịch? Không có lẽ! Một thoáng hoài nghi xuất hiện trong ý nghĩ của Giám đốc. Và, nếu là đóng kịch, thì hẳn đây là một kịch sĩ có tài. Nhưng dẫu sao ván đã đóng thuyền. Trần Búp biết mình cần phải làm gì, liền đứng dậy, tiến đến gần Duyên, chìa tay ra:

- Xin chúc mừng cô.

Duyên ngượng nghịu:

Đáng lẽ các anh phải cho thời gian để tôi suy nghĩ chứ! Tại sao đề bạt lại không hỏi ý kiến tôi?

Bí thư trả lời:

- Tôi cũng hỏi tổ chức, nhưng các anh ấy nói đích danh Phó chủ tịch tỉnh đề nghị. Thế ra cô Duyên cũng không biết thật! Lạ nhỉ? Thế việc này anh Búp có biết không? - Bí thư băn khoăn hỏi.

- Biết hay không biết điều đó bây giờ không quan trọng! - Giám đốc cười trả lời. - Anh nói với trưởng phòng tổ chức: Sao lại Quyết định gửi cho các đội. Chiều mai họp khối văn phòng công bố quyết định đề bạt Phó Giám đốc mới. Báo hành chính chuẩn bị liên hoan chào mừng và sắp xếp nơi làm việc.

Nghe Giám đốc nói, bí thư có ý nghi ngờ sự việc đề bạt của Duyên chính Giám đốc đã biết. Bí thư quay sang hỏi Duyên:

- Ý của đồng chí Giám đốc như vậy cô Duyên có ý kiến gì không?

- Dạ! - Duyên ngập ngừng - Em sợ mình không đủ khả năng..

- Rồi sẽ quen! Có ai đẻ ra đã biết mình làm lãnh đạo đâu! - Bí thư an ủi – Cứ như tôi đây này, đang lái xe, uỵch cái lên làm Bí thư. Thế mà cũng trụ được mấy năm rồi đấy! Có cái gì ta trao đổi với nhau, khó thì nhờ anh Búp bảo ban kèm cặp thêm cho.

- Thôi, mời đồng chí Bí thư và đồng chí Phó giám đốc vào bàn, ta sơ ngộ với nhau một chén - Giám đốc hể hả, mở tủ lấy ra chai rượu và ba chiếc li - Kìa, đồng chí Phó Giám đốc, ngồi xuống! Đồng chí Bí thư, xin mời. Xin nâng cốc cạn chén chúc mừng cho chúng ta từ nay đã ngồi cùng trên một con thuyền.

Ba chiếc li cụng vào nhau, âm thanh vang như reo.

Chương một - 9

Thái độ nửa kín nửa hở và sự quan tâm nhiệt tình của Trần Búp làm cho ai cũng ngờ Duyên được đề bạt là do chính Giám đốc Trần Búp đề nghị. Sáng hôm chính thức đến nhận cương vị mới, Duyên ngỡ ngàng ngắm căn phòng làm việc: Tường quét ve màu kem, giữa treo đèn chùm pha lê. Bàn làm việc bằng gỗ vân giả đánh dầu bóng mầu sáng, chiếc ghế xoay uốn bằng kim loại không rỉ, đệm ngồi và tựa lót bằng nỉ mầu xám kẻ ô trắng. Phía sau kê một chiếc tủ kiểu nửa tủ, nửa giá sách. Bộ bàn ghế uống nước bằng mây đan, chiếc bàn mặt bầu dục và sáu chiếc ghế bành, trông vừa sang trọng vừa duyên dáng. Đầu bàn, kê chiếc đôn cũng đan bằng mây thắt cổ bồng, trên đó đặt một bình hoa giả, thoáng nhìn như hoa thật. Những nụ hồng mầu vàng, miệng chúm chím hé mở, ngồn ngộn sức sống, rực rỡ rủ xuống xung quanh miệng bình sứ kẻ vệt vân sóng mầu đồng. Hình ảnh tươi trẻ của những bông hoa tương phản lại chiếc bình làm tăng phần hấp dẫn cho căn phòng làm việc.

Cô nhân viên phòng hành chính nói với Duyên:

- Tất cả đều theo ý của Giám đốc. Chúng em chỉ là người thực hiện.

Đối với công việc kinh doanh buôn bán, Duyên là kẻ lọc lõi. Nhưng trong công tác lãnh đạo Công ty, cô là nhân vật mới. Cô là người giữa chừng mới nhẩy vào cuộc. Ban đầu, có ý kiến đề nghị cứ để cô giữ vai trò cũ, nghĩa là vẫn làm công tác cung ứng vật tư.

Nhưng, Giám đốc Trần Búp không đồng ý. Ông quyết định giao cho cô phụ trách toàn bộ công việc kinh doanh của Công ty, và cũng không hề đả động tới những cửa hàng bán vật liệu của cô, nhưng ông vẫn buộc các cửa hàng phải nộp tiền % cho Công ty theo qui định như trước. Duyên biết đây là sự thỏa thuận ngầm ngữa cô và Giám đốc. Mặc dù có nhiều loại vật tư xây dựng hiện nay Nhà nước không còn nắm độc quyền phân phối nữa, nhưng lợi dụng tranh tối tranh sáng, các cửa hàng vẫn trưng biển quảng cáo, lấy chức danh cơ quan, thực ra là đội lốt để đánh lừa người mua, thu lợi cho mình.

Với Duyên, đã từ lâu, các đội xây dựng vẫn buộc phải lấy vật liệu ở cửa hàng của vợ chồng Duyên. Vì họ không có tiền mua đứt bán đoạn, mà vẫn phải dựa vào đấy, lấy xong ký sổ nợ, chịu thêm phần tiền vay lãi. Kể ra, như vậy cũng được, bởi Duyên vừa duy trì được nguồn tiêu thụ vật liệu dài lâu và vừa có người gánh chịu lãi thay. Nhưng khi kiểm tra, thấy số dư nợ trong sổ lên quá cao, khiến Duyên lo ngại. Duyên đem chuyện mình khó xử nói lại với Hoạt. Nghe xong, Hoạt bảo:

- Nhân đạo là tự sát! Cô nên nhớ hiện nay Trần Búp buộc phải lép vế cô, là vì ông ta đang ở thế yếu. Nhất là từ ngày Giám đốc Sở Xây dựng được điều lên nắm cương vị Phó chủ tịch tỉnh.

- Thế thì ông Búp càng có thế mạnh chứ sao? - Duyên hỏi.

- Mạnh gì mà mạnh! - Hoạt đang cầm điếu cày giơ lên miệng, châm đóm định hút, nghe Duyên nói vậy, gạt tắt lửa, nói - Trong cương vị tạm thời hiện nay, nhất cử nhất động Phó chủ tịch còn đang nghe ngóng, chưa dám quyết mạnh. Cô nên nhớ, có phải đơn giản đâu! Nghe đâu ông ta vừa bước chân lên, đã có hàng loạt đơn từ kiện tụng, gửi lên cả Trung ương. Trong đó, mạnh nhất là việc Sở Xây dựng thả nổi các công trình chỉ định thầu cho Công ty xây dựng số I, hồi mới tách tỉnh.

- Liệu có vấn đề ăn chia như dư luận đồn không? - Duyên hỏi.

- Có hay không thì chỉ có hai vị ấy biết với nhau, chứ làm sao anh em mình biết được! Nhưng có điều này thì rõ như ban ngày - Hoạt nói - Từ sau khi Giám đốc Sở Xây dựng lên tỉnh, Công ty xây dựng số I cũng mất hết các công trình chỉ định thầu. Cô về bây giờ là vất đấy! Chuẩn bị chân mà đi chạy việc và khất nợ.

Duyên trầm ngâm suy nghĩ, chiếc bút cô cầm trên tay đảo vòng liên tục. Bỗng cô ngẩng mặt lên nhìn Hoạt, nói:

- Em cũng biết mình đã leo lên một chiếc thuyền bị thủng. Nhưng, còn nước còn tát. Biết là vất vả, nhưng có thế em mới rút được tiền vật liệu của mình ra.

- Đến khi rút hết được rồi, nó đắm thì mặc nó đắm! Phải không? - Hoạt hỏi đế vào.

- Cũng không hẳn vậy. Có điều, để làm được như vậy, số tiền vật liệu Giám đốc Trần Búp còn nợ, buộc em phải tạm ngơ đi đã. Đến khi nào rút hết được tiền ra rồi, em sẽ bàn giao toàn bộ lại cho anh Quân, không dính dáng gì với Công ty nữa.

- Đành phải thế thôi! - Hoạt đáp.

Chương hai - 10

Người ta rất ít khi gặp may hai lần trong một ngày. Nhưng hôm nay, Hoạt có hai điều mừng. Công ty chấp nhận cho Hoạt độc lập ký hợp đồng xây dựng do Hoạt tìm được. Đây là sự nhượng bộ đầu tiên của Giám đốc đối với các đội xây dựng trong Công ty. Mặc dù vẫn phải chịu sự giám sát của Công ty, nhưng tỷ lệ 0, 5% dành cho người tìm được đối tác là số tiền không nhỏ với cái túi lép kẹp của đội trưởng Hoạt. Niềm vui thứ hai là nhận bằng tốt nghiệp Đại học Xây dựng tại chức sau năm năm ròng đánh vật với chữ nghĩa và lo lót. Có lẽ trên đời này, không có gì khổ bằng học? Nghĩ lại chặng đường học hành, Hoạt rùng mình. Cầm cái bằng trên tay, còn ngỡ mình mơ. "Duyên thế mà giỏi!". Nếu không có lời khuyên của nó thì nhiều người, trong đó có Hoạt không được thế này. Chưa hết lớp bảy mà bây giờ có bằng Đại học hẳn hoi, thế là "oách" lắm rồi. Về phương diện pháp lý, bằng nào chả là bằng! Tự nhiên, Hoạt thấy mình chững chạc hẳn lên. Đứng trước gương, cạo râu, sơ vin lại quần áo, đưa tay sửa "củ ấu" cà vạt; dắt chiếc xe Mô kích ba số ra khỏi nhà, có cảm giác oai hẳn. Chỉ chốc nữa thôi, khi đặt bút ký kết hợp đồng, Hoạt đàng hoàng ghi ở dưới: Kỹ sư xây dựng Nguyễn Xuân Hoạt.

Dòng sông Ngọc vóc dáng vẫn tiều tuỵ, thờ ơ với tất cả. Ven bờ, cặn bã của nền văn minh đổ thải xuống, đắp ụ thành đống. Người có tình xót xa, kẻ vô tình ném thêm cái vỏ đồ hộp xuống mặt nước thành quả phao nổi lềnh phềnh. Đường vào thôn Trại Nhãn nay đã trải nhựa. Trước cổng quán, một hình nhân bê đĩa đựng con cá bốc hơi nghi ngút, cao lớn như người thật, miệng toe toét cười chào đón khách. Gã chủ quán hồi đầu độc giả gặp nay đã khác xưa. Tóc húi cua, béo hú, mày râu nhẵn nhụi, áo cộc tay bốn túi, giày đánh xi bóng lộn. Nhân viên nam, mặc đồng phục quần xanh, áo trắng, nơ cài ngực; nhân viên nữ váy ngắn, áo hồng, tất mầu da, giầy cao gót. Ai nấy nụ cười mời chào thường trực trên môi. Từ phòng Karaoke, vọng lời ca não nuột: ".. Cho em.. Cho em.. Một ngày.. Một ngày thôi.."

Hoạt giơ cao ly rượu:

- Nào! Anh em! Xin các vị nâng cốc chúc mừng thành quả bước đầu này.

Thành ly chạm vào nhau. Không một mỹ từ đáp lại. Cái gì cần nói đã nói, cái gì cần ký đã ký! Đến đây để thưởng thức những giây phút hiếm hoi sau những tính toán, mưu toan quyết liệt; như người lính trên chiến hào, tận hưởng chút thời gian ngắn ngủi khi tiếng súng tạm ngưng. Không có chết chóc hay máu chảy thương đau, nhưng thiếu gì cảnh đang sống mà còn hơn cả chết! Cuộc chiến trên thương trường dã man, khốc liệt hơn cả khi đối mặt với kẻ thù. Tôi và anh là đồng chí. Trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm, sát cánh bên nhau cùng chung một chiến hào trước hòn tên mũi đạn; sẵn sàng "chia lửa" cho nhau.. Hôm nay, tôi và anh trên trận chiến kinh, tài, trong những bản hợp đồng kinh tế, là đối thủ giành giật nhau từng phần trăm lợi tức.

- Hôm nay thiếu chị Duyên, tiếc quá! - Anh chàng mặc sơ mi mầu trứng sáo phá tan sự im lặng.

Hoạt búng mẩu thuốc xuống mặt sông:

- Bây giờ nó bận lắm! Các cậu phải thông cảm, vừa làm phó giúp việc cho ông Búp, vừa quản năm, sáu cửa hàng bán vật liệu. Thằng chồng có lo hộ nó được gì đâu! Suốt ngày rượu bí tỉ, toàn bộ do con Duyên quán xuyến cả.

- Em nghe nói chị Duyên thành lập doanh nghiệp, anh Quân làm Giám đốc?

- Ừ, nó vừa khởi công xây hai trạm bán xăng dầu để cho chồng trông nom! Nó không muốn mang tiếng có chồng bê tha. - Hoạt trả lời rồi nói thêm - Đàn bà như nó hiếm đấy!

Anh chàng mặc áo sơ mi mầu trứng sáo với tay vào đĩa rau, chọn một ngọn diếp cá:

- Em chẳng hiểu tại sao nó lại nhường cho em trai lão Búp công trình bên tỉnh Hà Tây ngon như thế cơ chứ?

Hoạt nói, vẻ không bằng lòng:

- Mày ăn nói phải có chừng. Việc nào không can dự đến mình, khỏi bàn! Sao mày không hỏi: Vì sao các đội được Công ty nới tay cho tụi mình tự tìm đối tác? Nói phải biết nghĩ chứ!

- Thì em có bảo gì đâu! - Anh chàng thanh minh - Em thấy tụi hành chính còn kháo: Duyên khất nợ ngân hàng cho ông Búp hơn ba tỷ nợ từ đời nảo đời nào.

- Tao đã bảo mày im rồi cơ mà! Việc của mày bây giờ là làm sao sang năm trả nợ nốt hai môn để cho xong cái bằng đi! - Hoạt cáu - Chỉ được cái tham và giỏi hóng hớt!

Bảo im re. Anh chàng Mã ngồi cạnh cầm chai rót rượu vào cốc cho Hoạt:

- Thôi anh, ăn mất ngon! Có việc này em muốn anh nói với chị Duyên..

- Còn mày nữa! Bảo đi học thì lười, rồi thể nào cũng nhãn tiền ra đấy! - Hoạt trừng mắt.

- Được rồi, cuối năm nay em sẽ thi. Có cái bây giờ đội em muốn mua cái máy trộn vữa. Nhiều khi chờ đợi, thuê mượn mất việc lắm! Chọn được ngày đẹp đổ bê tông thì không có máy; hôm trời mưa, có máy lại không thi công được. Rách việc!

- Mày nghĩ một, không nghĩ hai. Tao hỏi mày: Xi măng, sắt thép mày nợ nó hàng vài chục triệu. Bây giờ, phải bỏ tiền thuê máy trộn vữa mà mày đã kêu toáng lên như vậy? Hay khỏi tròng định cong đuôi?

Anh chàng "Mã Giám Sinh" thanh minh:

- Em có nghĩ thế đâu mà anh nói vậy! Chẳng qua em muốn có máy để chủ động sắp xếp công việc, chứ anh tính xem; địa bàn xa, chờ máy, công nhân nghỉ đợi, mình vẫn phải trả lương. Mà, tiền nợ phải trả lãi chứ em có vay không đâu!

- Tao cũng biết vậy, nhưng khó nói quá! Lúc nào tụi mình khó khăn nó đều giúp; bây giờ vì cái máy trộn vữa, không nhẽ mất lòng nhau?

Chương hai - 11

Nhưng không! Khi Hoạt nói ý định ấy với Duyên, Duyên cười:

- Thế là các anh "lớn lên" một chút rồi đấy! Anh nói với các đội: Đội nào có khả năng mua các thiết bị phục vụ cho thi công, cứ mua. Nếu đội nào khó khăn về tiền, làm tờ trình đưa lên, Công ty sẽ tạo điều kiện cho vay. Công ty không có, em sẽ cho vay, lãi suất bằng ngân hàng, khi nào các anh có đủ khả năng, đủ điều kiện không phải thuê của em nữa thì thôi. Nhưng chỉ riêng cái này không được vi phạm.

- Cái gì? - Hoạt hỏi.

- Vật liệu xây dựng.

- Cái đó đã hẳn! Còn anh ỏ đây, đố thằng nào dám qua mặt mua vật liệu nơi khác. Nhưng em nhắc Quân cẩn thận. Anh nghe nói dạo này người của Công ty hay xuống dò hỏi lắm đấy!

- Em biết rồi! Từ đầu tháng này, em đã không nhập hàng rời nữa. Bây giờ cần phải khác anh ạ! Ta tập làm ăn nghiêm chỉnh đi là vừa.

"Cũng biết sợ rồi đây. - Hoạt nghĩ thầm - Nhưng nó cũng đã ăn đủ".

Rời khỏi văn phòng, dắt chiếc xe cà tàng ra khỏi nhà xe, đạp mãi máy không nổ. "Sao hôm nay lại giở chứng thế này không biết? Đến phải thay xe thôi." - Hoạt đang lúi húi tháo bugi ra để lau thì Duyên chạy ra:

- Anh Hoạt! Đội anh có chuyện rồi!

Hoạt nghểnh lên:

- Chuyện gì?

- Điện thoại báo: Đội của anh xảy tai nạn lao động.

Hoạt sững sờ, đánh rơi chiếc bugi:

- Sao? Ở đâu?

- Vào lấy xe em! Nhanh lên, lai em đi xuống xem thế nào.

Không nói không rằng, Hoạt vào lấy xe, nhẩy lên phóng như bay, Duyên ngồi sau, vòng tay bám chặt.

Khi hai người về đến nơi, mọi người vòng trong vòng ngoài, túm tụm bàn tán quanh hiện trường.

Hoạt gạt mọi người nhẩy phắt lên bệ máy:

- Dẹp ra tôi xem thế nào nào?

Một nữ công nhân chui vào lồng máy trộn vữa nạo vét, làm vệ sinh máy. Người thợ vận hành máy không biết, tí toáy đóng cầu dao điện. Cô công nhân bị mắc kẹt giữa hai cánh quạt khuấy, máy dừng lại nhưng không làm thế nào kéo ra được. Duyên nhìn vào lồng máy: Cô gái bị tai nạn, chân tay sướt sát nhướm máu, cả thân nằm gọn giữa, lưng cong như con tôm, mặt cắt không còn hạt máu. Hoạt lấy tay xoa xoa đầu cô:

- Không sao rồi, không sao rồi - Hoạt nhẹ nhàng động viên - Em cứ yên tâm, rồi tụi anh sẽ cứu em ra! - Hoạt quay lại nói với Duyên - Duyên ở đây động viên nó hộ anh.

Nhảy xuống đất, Hoạt, nhìn thấy cậu công nhân đóng cầu dao, gây tai nạn đứng cạnh đấy, mặt tái xám. Hoạt trừng mắt: "Mày làm ăn như cái con c.. Tao ấy!" Chửi xong anh nhảy phắt lên xe máy rồ ga phóng như điên. Ra khỏi cổng gặp xe của Công ty xuống. Hoạt lắc lắc đầu ra ý bảo "Không việc gì" rồi cắm đầu tiếp ga.

Giám đốc Trần Búp xuống xe, đóng mạnh cửa, mặt hằm hằm:

- Thế này là công lao đổ xuống biển xuống sông hết! Tôi đã nhắc Chủ tịch Công đoàn bao lần rồi mà còn để thế này..

Bí thư Đảng ủy từ ghế lái, mở cửa xe bước ra:

- Đồng chí cứ bình tĩnh xem thế nào đã!

- Bình tĩnh con khỉ! - Giám đốc quát - Nếu xảy ra chết người ai đi tù hộ các vị?

Vừa lúc ấy Hoạt quay về. Đằng sau đèo người thợ xách chiếc máy cắt sắt cầm tay. Vừa kịp nghe thấy Giám đốc nói, anh trừng mắt:

- Tôi sẽ đi tù, anh khỏi lo!

- Thế còn thành tích của Công ty? - Giám đốc Trần Búp vặc lại.

Duyên đứng trên bệ máy, đang động viên cô gái bị nạn, thấy vậy nói:

- Sai đúng tính sau! Bây giờ đề nghị cứu người đã!

Hơn hai giờ đồng hồ sau, cô gái được gỡ ra khỏi lồng máy, Duyên sờ mó khắp người cô:

- Em không sao chứ?

Cô gái nhoẻn một nụ cười rõ tươi:

- Không phải "ăn chuối cả nải" rồi ạ!

Cả đám đông cười rộ. Giám đốc Trần Búp quát:

- Thế mà còn cười được à? Cô Duyên đâu? Yêu cầu lập biên bản bắt đội trưởng ký vào để xử lý nội bộ! - Ông quay ra bảo ông Bí thư - Về thôi!

Hoạt trừng mắt nhìn theo:

- Lập thì lập! Thằng này cần cái cóc khô gì.

Giám đốc nghe thấy định quay lại, nhưng Bí thư vội ngăn:

- Thôi anh, để đến hôm xử lý ta góp ý cho cậu ấy sau.

Chương hai - 12

Hoạt sống mang đậm chất lính trong người. Xét đoán tư cách con người qua công việc và lời nói làm chuẩn mực. Giống như người chủ đánh giá tay nghề thợ qua sản phẩm. Theo Hoạt, kẻ làm hùng hục không biết hỏi là người ít học. Hoặc đó là kẻ có học nhưng không biết tiếp thu sự học. Còn kẻ chỉ nói mà không làm là kẻ luôn khoác trên mình tấm áo giả tạo, đạo đức giả, lấy lời nói khỏa lấp sự ngu si, đần độn. Hoạt luôn tôn thờ một loại người và coi đó là thanh mẫu cho cuộc sống, tôn họ là thầy, mình là trò; sùng họ là bậc quân vương và mình nguyện làm tôi mọi. Đó là hạng người: Lời nói đi đôi với việc làm. Với Hoạt, những người đó, bất cứ tuổi cao hay thấp, già hay trẻ, nam hay nữ, đều là chính nhân quân tử, loại người tài giỏi, có lòng vị tha, nhân hậu, không lừa thầy phản bạn. Đối với những người này, Hoạt hết lòng tin, và đã tin, tin tuyệt đối! Trung thành giống như con vật thờ một chủ.

Hoạt được kết nạp Đảng ngay trên trận địa, trong chiến dịch Xiêng Khoảng - Thượng Lào năm 1972. Đánh nhau với phỉ Vàng Pao, trong một đêm, anh chỉ huy tiểu đội quân tình nguyện đào hào cắt ngang trận địa tại Cánh Đồng Chum. Nhờ vậy đơn vị hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc. Hoạt rất tự hào vì chiến công ấy. Anh nói:

- Chỉ trong chiến đấu mới biết thằng nào gan dạ, kẻ nào nhát gan.

Tính cách sống của Hoạt thông qua hình dáng bên ngoài: Người thô, chắc nịch như nắm cơm, ưa mặc quần áo bộ đội, đội mũ cối Tầu, đi giày cao cổ. Tác phong sinh hoạt nhanh nhẹn. Mái tóc cứng như chổi cùn quét lâu. Đôi mắt màu lửa, ưa nhìn thẳng. Nói, âm thanh ồm ồm như lệnh vỡ, không e ngại chính kiến khi đã phát ra. Cánh thợ xây trong xí nghiệp rất ưa tác phong một là một, hai là hai của Hoạt.

Sau đận Quân và Duyên cưới nhau, Hoạt được Xí nghiệp quyết định điều về làm đội trưởng thay ông Khạp. Vì xa nhà, Hoạt sinh hoạt cơm nước với vợ chồng Duyên. Hàng ngày, Hoạt thấy Duyên ham đọc sách mà hãi. Gánh vữa, đội bê tông lưng giắt sách, lúc nghỉ giải lao tranh thủ đọc; đêm thức thâu, thắp đèn dầu đọc. Có lần thấy Duyên địu con, thằng bé nằm nghẹo đầu ngủ, ruồi bu đầy mặt, còn Duyên chúi mắt chúi mũi vào cuốn sách, Hoạt xót thằng bé:

- Chồng con rồi thì học làm cái đ.. Gì cho khổ thân khổ đời?

Duyên cười không cãi lại. Cuối năm ấy, Duyên bảo chồng và Hoạt:

- Em thi đỗ vào trường Trung cấp Thuỷ lợi rồi. Các anh giúp em việc nhà để em đi học.

Sau khi học xong, Xí nghiệp điều Duyên làm thủ kho vật liệu cát, sỏi. Tưởng thế là an vị. Không ngờ, Duyên làm hồ sơ thi tiếp Đại học Kinh tế - Tài chính tại chức. Hoạt và Quân mắt tròn, mắt dẹt khi nghe Duyên nói. Hoạt nghĩ, sao đầu người chứa được nhiều chữ đến vậy. Giống như Quân, nếu lúc còn ở bộ đội phải xông lên đồn giết giặc, Hoạt không sợ, kể cả hy sinh; hoặc bảo anh trộn vữa bê tông, làm hết ca này đến ca khác, trèo lên tầng giáo cao ngất để hái sao, vá trời anh cũng chẳng ngại. Nhưng nếu phải cầm đến cuốn sách thì Hoạt coi đó là cực hình tra tấn. Ngay như mỗi lần họp cơ quan, phải ngồi đã thấy chân tay mình ngứa ngáy, khó chịu. Thế mà không hiểu sao Hoạt cũng qua được đận Đại học. Chả vậy mà mỗi bận nói đến chuyện học hành, thi cử Hoạt tấm tắc khen "Cái Duyên thánh thật!". Và, lòng cảm phục tầm nhìn xa, trông rộng của Duyên ngày càng dầy lên trong ý thức. Hoạt nói với Quân:

- Mày "vớ" được cái Duyên có bằng vàng mười!

Hồi đầu mới tốt nghiệp đại học, Xí nghiệp bố trí cho Duyên làm cán bộ phòng cung tiêu, giúp việc chạy vật tư. Ấy là bất đắc dĩ thôi. "Không có chó bắt mèo ăn cứt" mà! Lãnh đạo coi cái bằng tại chức không khác gì người mới thoát nạn mù chữ. Phái bố trí cho cô làm cán bộ vì quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định giá trị pháp nhân bằng nào cũng như bằng nào. Tuy vậy, trước mặt không nói, đằng sau nhiều kẻ bĩu môi dè bỉu: "Chuông khánh còn chẳng ăn ai/ Huống chi mảnh chĩnh vứt ngoài bờ tre". Kể cả những vị "sống lâu lên lão" mỗi khi túm tụm nhau tớp nước chè, hút thuốc lào vặt nhìn thấy Duyên đi qua là ra vẻ.. Không để ý. Họ vác cái thâm niên phục vụ cách mạng ra để so sánh với cái bằng đại học tại chức của Duyên. Khó chịu với con bé phu hồ nửa chừng xuân bây giờ khoác trên người bộ cánh trí thức. Họ quen nhìn Duyên chân đi ủng, đầu mặt bịt khăn vuông kín mít, quần áo báo hộ mầu xanh lục, vôi bắn trắng xóa lổ đổ trông như cứt cò ỉa.

Nhưng "mưa dầm thấm lâu", Duyên không vác cái bằng tại chức để khoe, để hù dọa, để bon chen, mà cô làm thực sự. Cô vận dụng được cả cái ưu việt và cái thiếu sót của các văn bản để làm lợi cho mình. Nhà nước có chủ trương làm kế hoạch ba. Duyên xung phong nhận. Cô thuê nhà mở ba cửa hàng chặn ở ba ngã đường lối vào huyện lỵ. Nhân có dịp giảm biên chế, Duyên xin cho chồng về mất sức, trông con, trông hàng cho mình "vùng vẫy".

Cách nhìn của con người thay đổi theo chỗ đứng của họ. Những kẻ một thủa nhìn Duyên trề môi dè bỉu, nay tiếp cận xun xoe phỉnh phờ. Họ chẳng phỉnh phờ cái bằng tại chức đâu! Chẳng lấy lòng con bé phu hồ khoác áo trí thức đâu! Chẳng qua họ cần những thứ chứa trong kho vật tư của Duyên. Cơ chế kê chỗ cho Duyên ngồi; năng lực và lòng quyết tâm đôn ghế của cô cao thêm. Mọi công trình xây dựng của Xí nghiệp đảm trách thiếu vật tư? - Đến gặp Duyên! Công trình của gia đình thiếu vật liệu? - Đến nhờ Duyên! Có một thời, không phải vì yêu hay phải lòng mặt mà có người đêm nằm ngủ còn mơ đến Duyên. Ấy là ngày kia dàn thép mà sắt chưa về! Ấy là vì cuối tháng này đổ mái mà xi măng chưa có!.. Thậm chí với tất cả những ai cần đến vật liệu xây dựng! Kẻ nào đã làm thợ chẳng có đôi chỗ nhận việc làm ngoài để kiếm thêm? Kẻ nào làm nhà mà không cần đến vật tư xây dựng? Giữa thời bao cấp, mua một bao xi măng, vài chục cân sắt, đôi tấn vôi.. Còn khó hơn làm ra tiền. Tiền có nhưng mua ở đâu? Đấy là thứ hàng hóa Nhà nước độc quyền. Vật liệu xây dựng là hàng Quốc quản, Quốc cấm; như rượu lậu một thời được gọi là "Quốc lủi". Chỉ cần phát hiện ra nhà ai đổ xi măng, vôi, cát, gạch hay sắt.. Lập tức công an kinh tế vào cuộc. Chả thế mà có chuyện lấy tiền thật mua vật liệu gian, còn phải mua hóa đơn giả làm chứng từ khống được ưu tiên phân phối. Kế hoạch ba là chiếc cầu nối cho Duyên được ông Bí thư kia tìm tới, vị Chủ tịch này nhờ vả. Duyên chỉ việc khai thác nguồn hàng và lo hóa đơn để Quản lý thị trường, công an kinh tế đến uống nước rồi.. Về ()

Người ta nói vật tư là cái cuống họng thực chẳng ngoa chút nào. Thế mà Duyên có những hai cái cuống họng: Cuống họng công và cuống họng tư. Hai cái cuống họng phục vụ cho một cái dạ dày tiêu hóa. Làm gì cơ thể chẳng béo? Làm gì sức vóc chẳng dồi dào? Dẫu tính chẳng tham, nhưng lộc đến ai bỏ? Tiền bạc vào, ai nỡ từ? Nghèo thì lâu chứ giầu thì mấy!

Có tiền, không dừng ở vật liệu xây dựng, tận dụng lúc bấy giờ mùa màng đồng ruộng miền Bắc bị mất, có cơ đói. Tình hình lương thực khủng hoảng, trong lúc đó ở miền Nam được mùa, có vựa lúa. Lương thực ai không cần? Duyên hiểu sâu sắc cái mà con người cần nhất khi đói - đó là cái ăn. Từ quan đến thứ dân không ai chịu đói được! Mẻ không ăn còn ngoẻo nữa là.. Mà đói ai cần xây dựng? Tạm gác lại, sống đã! Duyên xin cấp phép; quan hệ với cơ quan giao thông đường bộ, đường biển, đường sắt mở chiến dịch Nam - Bắc. Hàng ngàn tấn gạo trên danh nghĩa kế hoạch ba được chuyên chở từ miền Nam ra. Duyên trở thành người điều phối thị trường gạo cho các vùng. Cán bộ, công nhân viên ngành Xây dựng trở thành nhân viên bán gạo, thành con buôn lương thực. Xí nghiệp Xây dựng Phúc Hòa không sống vì công trình xây dựng, mà sống vì gạo. "Dĩ thực vi tiên", cổ nhân thánh thật!

Nhìn con bé phu hồ một thời bây giờ nghiễm nhiên là bà chủ hốt bạc, vợ con các vị quan chức trong huyện đường hộc hạc ghen tức. Ghen tức là đòn xeo cho sự cạnh tranh để phát triển thị trường, nói theo lối nói của Kinh tế học là sự hình thành một Makéttinh. Chẳng lẽ loại "chó nhẩy bàn độc" kiếm ăn được, mình lại kém cạnh ư? Họ nghĩ vậy. Rồi quây Duyên bằng mọi cách.

Duyên biết mình không đủ lực để đấu. Vả, thị trường lương thực đã bão hòa, lãi suất ít. Ruộng đồng có mất mùa cũng mất một hai vụ thôi chứ ông trời làm gì ác đến nỗi định bắt con người đói mãi? Cô rút lui có trật tự, thu hết vốn, nhường thị phần bán gạo cho vợ con các sếp, trở về nguyên bản là cán bộ cung tiêu, phụ trách vài cái cửa hàng bán vật liệu như cũ. Quả thực, hết đói, người ta lại nghĩ tới xây dựng. Và, Duyên thay bao gạo bằng túi xi măng; thay vô Nam, ra Bắc bằng lên Thanh Ba - Phú Thọ, vào Bỉm Sơn - Thanh Hóa; tìm đường vào Khu gang thép Thái Nguyên, đến các lò cán sắt ở Đa Hội – Bắc Ninh. Duyên tung người đến các kho vật tư, cầu cảng lùng mua các loại thép xây dựng của Liên Xô cũ mang về tích trữ. "Tiền trong nhà tiền chửa, Tiền ra khỏi cửa tiền đẻ". Cô hiện thân là mụ mối tác thành lương duyên giữa hàng hóa và tiền cho lợi nhuận sinh sôi nảy nở. Và cuối cùng, cô thay túi đựng tiền bằng két sắt chống cháy. Khi két sắt không chứa nổi, Duyên bàn với chồng mang tiền mua đất. Đất không biết chửa như tiền, nhưng chửa có lúc còn bị sẩy, bị quái thai chứ đất đã nằm đấy thì không chết được! Người chết còn phải nhờ đất nữa là..

Khi tái lập tỉnh, Xí nghiệp xây dựng huyện Phúc Hòa bị giải thể. Người ta vui vẻ với khí thế mới. Công ty xây dựng số I do tỉnh "đẻ" không như Xí nghiệp của huyện "sinh". Trước đây Xí nghiệp có nhõn một đội xây dựng, Công ty mới bây giờ có đến năm đội xây dựng. Vừa thành lập đã có đến ba công trình được chỉ định thầu. Nhờ vậy, cán bộ ngân hàng đến tận nơi mời vay. Con số tỉ của công trình coi thường con số triệu trả lãi hàng tháng. Vả, Giám đốc Trần Búp tin vào tài năng quản lý và cái bằng chính quy của mình. Ông duy trì lối hạch toán kinh doanh báo sổ, nghe và đọc báo cáo nhiều hơn là xuống hiện trường. Cần? Ông lệnh! Thế lực của Nhà nước ông nắm trong tay, thượng tầng ông có chỗ dựa là sếp, dưới trướng có đủ ban bệ giúp việc, "ngoài trận địa" có đủ năm cánh quân "đánh Đông, dẹp Bắc". Giơ cao cây quyền trượng công pháp răn đe, ông vung mạnh quyền lực cá nhân ban ơn huệ..

Lãnh đạo Công ty "quên" Duyên đã từng buôn gạo nuôi sống cả Xí nghiệp. Bây giờ thời đại vĩ mô, ai cần gì loại buôn bán tẹp nhẹp nữa! Duyên trở về với vị trí ban đầu: Phụ trách mấy cửa hàng kế hoạch ba; Xuất vật tư cho các đội! Lập hợp đồng báo cáo bằng văn bản trình Công ty ký duyệt; căn cứ vào phiếu xuất hàng nộp tiền theo tỉ lệ quy định của Công ty.

Cách quản của Giám đốc Trần Búp tỏ ra có hiệu quả. Duyên buộc phải tìm cách "giãy". Như đã kể ở trên: Thuê nhân công thừa ở nông thôn (chủ yếu ở quê) với giá rẻ, mua lại bao bì cửa hàng đồng nát, nhập từng "téc" xi măng rời, xi măng địa phương chuyển đổi, đóng lại rồi xuất cho các công trình. Sắt thép xây dựng nhập từ các lò cán thủ công về, nhuộm nhoạm loại, tính chênh lệch kích cỡ, trọng lượng.

Cơ chế mới như kỳ giao mùa của dòng chảy, không siết nhưng ngợp, nước không trong, không đục, nhờ nhờ như máu loãng. Trong dòng chảy, các loài cá cố sức vùng vẫy, lặn, ngụp, bơi hướng về phía thượng nguồn nước trong vắt, chứa đầy không khí trong lành. Duyên như loài cá tạp rướn bơi về phía nước trong. Và, muốn tới đích, con cá nhỏ phải bươn chải qua dòng chảy nhờ nhờ như máu ấy.

Trong mắt Hoạt, Duyên là con cá mài mại bé nhỏ nhưng bền bỉ, dẻo dai. Hoạt không lầm, cô gái phụ vữa năm xưa, nay xứng đáng cho anh tôn thờ mà không hề xấu hổ.

Chương hai - 13

Vụ tai nạn không lấy gì làm nghiêm trọng, nhưng không hiểu sao, tay nhà báo ở gần đấy đã biết? Chớp thời cơ, hắn đến văn phòng Công ty từ sớm, lấy tư cách thường trú săn tin. Giám đốc Trần Búp nghe báo cáo rất khó chịu, bảo trưởng phòng hành chính: "Ông chuẩn bị thuốc nước tử tế! Tụi này hơn chuột chũi đấy! Làm sao đừng để nó đưa tin".

Tay nhà báo hấm hứ:

- Tôi sẽ đến tận nơi xảy ra tai nạn, lấy nhân chứng, đề nghị dựng lại hiện trường. Báo đang thiếu tin.

Trưởng phòng hành chính giọng van vỉ:

- Mong anh cảm thông cho, từ ngày thành lập Công ty đến nay chưa xảy ra vụ nào, đây là vụ đầu tiên.

Tay nhà báo cười khẩy:

Thế mới cần viết! Bao nhiêu lần muốn viết, nhưng chưa được viết đây!

Nói rồi tay nhà báo xăm xăm xách máy ảnh chực đứng dậy. Trưởng phòng hành chính vội ngăn lại, dúi vào tay y chiếc phong bì có in hình chiếc máy bay phản lực:

- Anh cầm tạm gọi là có chút "nhuận bút"..

Lật nắp phong bì, ngón cái tay nhà báo vuốt gáy tệp tiền nằm trong lõi, óc nhẩm nhanh: "Ba, bốn, năm.. Được bằng mấy bài phóng sự rồi đây". Y cuộn tròn chiếc phong bì, cuộn y như chiếc nem cuốn đút vào miệng túi máy ảnh đeo cạnh sườn, nói:

- Nhắc các anh trong Công ty làm ăn cẩn thận. Đừng để "đổ máu" trên công trường nữa! Không viết, báo không có tin đăng, mà viết, mang tiếng ác với Công ty. - Đoạn, chìa tay cho Trưởng phòng hành chính như ban ơn.

Lúc Duyên về, được nghe báo cáo việc tay nhà báo đến, cô chép miệng:

- Tay nhà báo này cùng quê với tôi. Nguyên trước đây là giáo viên cấp I. Mới đầu viết tin, sau là cộng tác viên. Lợi dụng tái lập tỉnh, lo lót xin chuyển sang tòa soạn báo. Thôi, mất vài trăm để bịt miệng hắn cũng đáng!

Giám đốc Trần Búp nhìn Duyên:

- "Của đi thay người". Cô bảo với mọi người giữ mồm, để báo chí sục vào thành tích đổ xuống sông, xuống bể hết! Cố gắng đừng để tuột mất cái Huân chương lao động hạng ba.

Duyên nghĩ: "Chạy theo thành tích. Lấy công trình nọ gối công trình kia, làm ăn thế này khi hết công trình, đắm là cái chắc".

- Sao bảo hôm nay em sang ngân hàng đảo nợ? - Trần Búp hỏi.

- Hiệu vàng đòi cao quá! Vay tiền đảo nợ ba ngày mà lấy người ta đến hai phảy.

- Nhưng biết làm thế nào? Để ngân hàng biết, nó "cắt cầu" chết cả nút.

Duyên không trả lời, cô đến bên cửa sổ nhìn. Xa xa, cánh đồng lúa sắp chín, hương cốm theo gió bay về ve vuốt cảm giác. Bất giác, cô thèm được ùa tắm mình vào thi vị của hương đồng gió nội, được làm chim sáo nhỏ sà xuống, đậu trên những nhành lúa uốn câu, hít thở vị ngọt ngào, đằm thắm.. Giờ đây, niềm ao ước đơn giản, gần trong tầm tay mà sao thấy xa vời đến vậy? Cô không ngờ, lúc nhận quyết định làm Phó Giám đốc thì dễ, đến khi vào cuộc thấy khó vậy. Cô chấp nhận cuộc chơi với cả danh dự lẫn tiền của. Cô khinh bỉ lòng tham, nhưng rồi chính cô lại theo đuổi, thậm chí còn say mê, miệt mài vì "nó". Tiền tài và danh vọng là gì mà sao người đời lao vào như con thiêu thân lao vào đèn trong đêm hoa đăng? Cũng như Trần Búp đang cùng cô trên một con thuyền - con thuyền vô định. Gặp gió, buồm căng, thuyền rẽ nước, nghễu nghện lao vun vút trên dòng; không gió, buồm rũ cánh, con thuyền dật dờ không chèo lái, trô lênh đênh, mà bờ bến còn xa ngái. Và, bão tố, phong ba lúc lúc rình rập, sẵn sàng ập, đổ, dội xuống đầu những sinh linh bé bỏng - Con thuyền vô định chở những lòng tham khôn cùng rồi sẽ đi về đâu?

Trần Búp vô tình bắt chước Duyên ra đứng bên cửa sổ ngó xem, nhưng thấy trước mắt, ngoài những hình ảnh quen thuộc còn chẳng thấy có gì, Trần Búp hỏi:

- Có gì mà em nhìn ghê thế?

Duyên bừng tỉnh, cô lẩm bẩm:

- Đến giờ em phải sang ngân hàng rồi.

- Lúc nãy em bảo có cách giải quyết? - Trần Búp hỏi.

Duyên giở túi kiểm lại giấy tờ:

- Có! Nhưng chưa phải là bây giờ. - Duyên ra tới cửa, quay lại - Muốn gì thì gì, Công ty mình cũng phải có phần trong các hạng mục xây dựng công trình sắp tới của tỉnh, đặc biệt là công trình thể thao. Anh làm việc xem ý sếp tỉnh thế nào?

- Nhưng phải có tiền! - Trần Búp nhấn mạnh.

- Vâng! - Duyên đáp - Nếu có tiền anh đảm bảo sắp tới, Công ty mình sẽ "được đá" trong sân của tỉnh chứ? - Duyên trở lại ghế, ngồi xuống.

- Trừ 30%, vì sếp chưa cắt được "cu" (q), còn lại 60% đặt vào số tiền, 10% cho sự rủi ro.

Duyên trầm ngâm:

- Tỷ lệ không đáng kể! Chưa cắt được "cu" (q) cũng đồng nghĩa chưa có quyền lực tuyệt đối để quyết. Nghe chừng sếp còn đang phải nghe ngóng, chờ đợi? Hay ta chạy cửa khác?

- Tình hình hiện nay rối như canh hẹ, đến đâu bây giờ cũng ngại. Người này nghi ngờ người kia, chỗ nào cũng đầy tai mắt..

- Thôi, em đi đây! - Duyên đứng dậy, mở cửa đi ra ngoài.

Ý của Duyên gợi ra ám ảnh Trần Búp. "Chạy cửa khác". Công trình thể thao là miếng mồi béo bở cho các nhà thầu xây dựng. Nhưng đâu có phải cứ có hồ sơ là nhảy vào được? Còn bao nhiêu cửa, bao nhiêu lối, bao nhiêu đường ngang, lối rẽ có thể đến được.

Các Doanh nghiệp bên ngoài không tiếc tiền và công sức để "chạy". Trần Búp biết mình đang ở thế kẹt. Ngoài cái "mã" Công ty do Nhà nước quản lý, còn không víu vào đâu được. Những công trình "gối" đã hết. Ông đã phải cài người đến các tỉnh ngoài phục săn để tìm việc.

Cay đắng nhất trong đời làm xây dựng của ông là bị gạt khỏi "sân nhà". Sau công trình nhà làm việc của huyện Phúc Hòa, phát pháo lệnh mở đầu thành lập Công ty xây dựng số I; liên tiếp ông nhận được những công trình chỉ định thầu. Công ty lên như diều gặp gió. Nhưng sau khi sếp sòng lên tỉnh, những công trình chỉ thầu bị bãi bỏ. Công ty phải tự lo lấy việc.

Việc Duyên được bổ nhiệm Phó Giám đốc Công ty Xây dựng số I, mà không qua ý kiến của lãnh đạo Công ty, cũng nằm trong sự hoài nghi của Giám đốc. Có người cho rằng Duyên có ô dù ở trên tỉnh. Lại có tin Duyên đến nhà, gặp riêng Giám đốc Sở. Có lần Trần Búp hỏi, Duyên một mực trả lời:

- Em cũng không hiểu làm sao em được Sở bổ nhiệm?

Trần Búp không tin. Không có mối quan hệ đặc biệt, làm sao đường quan lộc đến với Duyên dễ vậy? Ai là kẻ đứng đằng sau Duyên? Trần Búp cho người điều tra, nhưng, việc đề bạt chức vụ cho Duyên vẫn là một bài toán không lời giải. Và, bởi vậy, dẫu cùng chèo lái trên một con thuyền nhưng lúc nào ông cũng đề phòng. Nỗi hoài nghi của người thuyền trưởng sợ thuyền phó của mình rắp tâm bẻ lái, dìm thuyền, đoạt chức..

Làm việc với Duyên, ông cẩn trọng. Hoặc giả, cảm quan nghề kế toán dạy ông cần cẩn trọng! Không phải vì Duyên không toàn tâm toàn ý với Công ty, mà ông ngại năng lực "tư hữu hóa" của người đàn bà này. Khả năng làm việc và sự tính toán rạch ròi công ra công, tư ra tư của Duyên làm cho Giám đốc Trần Búp thực sự gờm. Không một điều gì có thể chê được! Với cương vị Phó Giám đốc phụ trách kinh doanh, Duyên đã giúp Công ty khất nợ với ngân hàng; thống kê máy móc, nhà, xưởng và các thiết bị hết thời hạn khấu hao; giảm đến mức thấp nhất mọi chi phí về thuế; mở rộng địa bàn hoạt động, tạo điều kiện cho Công ty phát triển các mối quan hệ bỏ thầu các công trình ngoại tỉnh. Thậm chí, Duyên còn huy động vốn của mình sang cho các đội xây dựng vay tiền mua thiết bị xây dựng..

Nhà nước xóa bỏ dần chế độ bao cấp, kế hoạch ba không còn. Duyên thuê lại cửa hàng, xin cấp phép cho chồng thành lập doanh nghiệp tư nhân - Chuyên kinh doanh vật liệu xây dựng. Như vậy, vô hình trung, doanh nghiệp của chồng Duyên luôn song hành với Công ty xây dựng số I. Dĩ nhiên, tất tật vật liệu liên quan tới xây dựng của Công ty xây dựng số I bao tiêu đều do chồng Duyên cung ứng.

Sự khôn ngoan của đàn bà như rắn hai đầu. Thực ra, loài rắn chỉ có một cái đầu thật, còn một đầu kia là giả. Nhưng giả hay thật, khi nào người bị nó cắn mới biết, còn lúc sống, nhìn nó ngo ngoe bò, rất khó phân biệt.

Giám đốc Trần Búp biết sự khôn ngoan của người đàn bà này. Nhưng, Trần Búp không muốn trả tiền vật liệu xây tòa nhà ở Phúc Hòa, và cũng không muốn bán ngôi biệt thự ở Hà Nội hai con đang ở học. Như con thú khi đoạt được mồi, miệng ngậm, răng cắn, lưỡi tứa nước miếng, con thú say sưa vì máu con mồi chảy ra ngọt đậm, con thú không muốn nhả miếng mồi ra.

Giám đốc Trần Búp không muốn buông bỏ những gì mình đã có! Ông hy vọng sếp sòng của mình ngồi vào cái ghế quyền lực to nhất tỉnh. Thì, chỉ cần có những công trình chỉ định thầu là ông sẽ "ăn đủ". (Không hiểu sao, trong ý nghĩ Trần Búp lại sử dụng từ ngữ của cánh thợ xây hay dùng) Con toán đã có đáp số cho sẵn; đáp số là gói thầu công trình Khu Liên hiệp thể thao Quốc gia và những công trình xây dựng trong bản "Quy hoạch phát triển kinh tế của tỉnh từ đây đến năm 2010". Có được những công trình ấy, Công ty xây dựng số I, không, chính là ông - Giám đốc Trần Búp - sẽ có tất cả!

Nhưng, liệu sếp sòng có đủ năng lực để thắng phiếu không? Những tin đồn nhằm hạ uy tín lan ra làm Trần Búp nghi ngờ. Sếp mà đắm thì ông cũng sẽ chìm. Mà chìm là mất tất cả..

Giám đốc Trần Búp rùng mình, xo vai, ớn lạnh, không dám nghĩ tiếp nữa. Nhưng, cái tham đẻ ra cái nợ, cái nợ đẻ ra cái sợ, cái sợ đẻ ra cái liều. Giám đốc Trần Búp quyết định xem lại thế cờ, và.. Tính tiếp..

Chương hai - 14

Lễ cắt băng khánh thành cây xăng vào hôm chủ nhật. Hàng chục lẵng hoa chúc mừng, xếp dài trước bảng đồng hồ điện tử đo xăng và tính tiền. Sau lời tuyên bố khai mạc, đích thân Chủ tịch huyện Phúc Hòa cùng Quân cắt băng khánh thành. Nhân viên bán hàng, mặc quần áo bảo hộ, bấm vòi, bơm nhiên liệu vào bình chứa của ba chiếc ô tô ben của Công ty xây dựng số I - Khách hàng mua xăng đầu tiên của trạm. Duyên mặc áo dài mầu hoàng yến, mái đầu vừa làm lại, những lọn tóc quấn búp xoăn tít, rủ, trông như một chùm nho, chĩu chịt quả. Khuôn mặt bừng sáng, nụ cười tươi rói đón nhận những đồng tiền mở hàng đầu tiên từ tay Giám đốc Công ty số I Trần Búp. Chủ, khách bắt tay chào mừng, chúc tụng. Duyên cùng Quân mời khách vào bàn tiệc.

Phía trong mái vòm cây xăng, một dãy bàn trải khăn mầu đỏ, trên bầy toàn rượu vang Thăng Long và bánh ngọt. Một bữa tiệc đứng, theo đúng phong cách nước ngoài. Dạo này, người ta không coi trọng những bữa tiệc tùng linh đình nữa. Họ bắt chước các công ty nước ngoài khi khai trương: Sử dụng tiệc đứng. Vừa tiện lợi, lịch sự, và, che được những thứ không cần thiết phải phô bày. Nhưng, khác với mọi lễ khai trương khác, Quân, với tư cách chủ cửa hàng, đến tận từng người trao phong bì. Quan khách hơi ngỡ ngàng, nhưng sự ngỡ ngàng thoảng qua ngay và họ coi đó như một tiền lệ của tiệc đứng.

Trần Búp đến bên Duyên hỏi dò:

- Không thấy Phó Chủ tịch về dự.

- Em có viết giấy mời nhưng khi lên đến nơi, em lại nghĩ: Cây xăng của mình bé tẹo. Mời, chắc gì anh ấy về?

- Cũng có thể.. - Trần Búp lẩm nhẩm.

- Anh nhìn xem - Duyên chỉ tay - Quân của em phấn khởi không? Thôi, để chuyện đến Công ty. - Nói rồi cô bỏ Trần Búp đứng một mình, bước tới đón chồng.

Quân, mặt đỏ vì men chúc tụng, hể hả:

- Thành công lắm em ạ! Chủ tịch huyện hứa sẽ cho xe cộ toàn huyện lấy xăng dầu cho mình. Em thấy được không?

"Cả huyện có hơn ba mươi xe, đa số xe con, bõ bèn gì.". Nghĩ vậy, nhưng nhìn khuôn mặt tươi cười của Quân, Duyên xởi lởi:

- Em chúc mừng anh!

- Sao lại chúc mừng anh? - Quân ngạc nhiên.

- Tại hôm nay anh là ông chủ mà lại. - Duyên cười, đăm đăm nhìn Quân âu yếm.

Trần Búp quay đi, bước vào bàn tiệc, trong lòng nén lại tiếng thở dài. Hình ảnh bà vợ béo ụt với khuôn mặt rỗ hoa, làm tình như của bắt được hiện ra. Ông nâng ly rượu ngửa cổ nuốt đánh "ực" vào họng.

Trong lúc đó, vợ chồng Quân đến gặp từng vị khách chúc rượu và cảm ơn. Lần đầu tiên kể từ sau đêm ấy, Duyên mới thấy chồng mình uống rượu vì vui sướng. Cảm ơn trời! Người đi bên cô hôm nay mới chính thực là Quân của cô. Nét mặt rạng ngời, vầng trán cao, mái tóc chải ngôi lệch, đôi mắt mở to, miệng cười tươi rói. Duyên muốn áp thân hình nhỏ bé của mình vào lòng Quân mà nũng nịu, mà đòi hỏi..

Chương hai - 15

Nhàn rỗi, suốt ngày Lài tha thẩn với những đồ đoàn đắt tiền kê ở phòng khách. Trước những vị khách sang trọng của chồng, Lài ngồi im lặng, khiêm tốn, đặc sệt "phu nhân" của một Giám đốc xây dựng lớn nhất vùng. Nhưng, nếu đó là khách "nhà quê" đến thăm, Lài hiện thân là bà chủ thực sự.

Ngả người tựa lưng vào thành ghế, bà nhắc nhở:

- Ông (Hoặc: Anh, chị, cô, dì, chú, bác.) ngồi cho đúng cách, kẻo có ai vào chơi lại chê mình là quê mùa. Chú ý tựa lưng, nhỡ long mất mảnh khảm, toàn những là vỏ ốc nhập từ Thái Lan về, nó mới ánh ra mầu xanh, vàng, tím, đỏ thế đấy! - Lài nhấn mạnh - Đóng toàn bằng gỗ "chắc" cả; nghe đâu chặt từ mãi Lào chở về.. Ấyấyấy.. - Bà chủ nhà nhắc khách – Sờ nhẹ thôi, kẻo mất màu, xước mặt gỗ..

Rồi bà dẫn đi, chỉ vào từng thứ, giảng giải cho người nhà quê hiểu giá trị vẻ đẹp cũng như về sự đắt của đồ vật. Đứng dưới bức phù điêu, Lài giải nghĩa:

- Đây là biểu tượng chí lớn của bậc quân tử: Khối đá tạc đỉnh núi đứng bên bờ biển, vững như bàn thạch, hai cánh chim sải rộng, vươn dài, hướng lên trời xanh; một chân co, một chân duỗi, trong tư thế chuẩn bị bay lên. Đầu con chim nghiêng ngó, mắt thần ưng ngạo nghễ coi thường những lớp sóng gào thét của đại dương.. Đây - Lài chỉ vào chân bức phù điêu - đây là những con sóng bạc đầu thèm khát được như cánh chim vẫy vùng giữa không gian vô tận..

Lời của Lài đặc sệt, in như lời quảng bá của tay thợ tạc đá hôm tới giới thiệu hàng. Lài vẫn thường tự hào về điều này với mình. Mọi cái khác Lài có thể quên, nhưng bài giảng về bức phù điêu nói lên ý chí của chồng Lài thì Lài nhớ lắm!

Không nhớ sao được? Sống và làm vợ một người có quyền lực, thì ít ra, Lài cũng phải nhập tâm, và thể hiện sao cho xứng đáng là người nâng khăn sửa túi cho người quân tử.

Chiều nay, Lài tiếp một vị khách. Buổi trưa, vị khách đã điện thoại trước hẹn với Lài:

- Em muốn gặp chị để thưa một chuyện hệ trọng.

Rộng lượng như vợ một người quân tử, Lài nhận lời. Đúng giờ, vị khách đến, chủ động:

- Chắc chị chả nhớ em?

- Sao mà không nhớ? Chú là Mã Giám Sinh chứ gì?

- Dạ! Em tên Mã nên tụi nó đùa gọi em là vậy..

- Ối dào, càng hay chứ sao? Tên nào mà chả là tên. - Lài ngắt lời - Cứ thế cho dễ nhớ! - Nói rồi, Lài hỏi - Thế chú gặp chị có chuyện gì?

Mã ngập ngừng:

- Em nói cho chị biết, nhưng chị đừng thưa lại với anh. Anh biết em gặp chị, em chết đòn!

- Đã có tôi, chú sợ gì! Chuyện gì chú cứ nói!

Mã nhìn quanh. Lài cười:

- Nhà không có ai, hai cháu học ở tất trên Hà Nội.

Mã suýt bật cười vì phu nhân của Giám đốc sử dụng từ trên Hà Nội:

- Nhưng chị phải hứa với em giữ kín?

- Tôi xin hứa! - Lài giơ tay lên cao như tuyên thệ. - Chú làm tôi sốt cả ruột.

Dạo này tình cảm của anh ấy đối với chị ra sao?

- Chú bảo sao? Tình cảm gì?

- Em muốn hỏi: Chị có thấy anh ấy khác không?

- Chẳng thấy gì! Tôi thấy anh vẫn vậy!

- Thế thì chắc em nhầm? - Mã nói buông lửng.

- Thì chú cứ nói đi! - Trí tò mò của Lài bị kích thích - Chú lấp lửng thế khó chịu bỏ mẹ!

- Thưa chị, em nói nếu câu nào đúng, chị để bụng, còn không đúng, coi như em sai, chị bỏ quá.. - Mã ra vẻ đắn đo - Em thấy người ta đồn nhiều về quan hệ của Giám đốc với Phó Giám đốc Duyên lắm! Chắc chị chẳng đi đâu nên chị chẳng biết?

- Họ đồn thế nào? - Lài bỏ phắt ghế đang ngồi, đứng dậy, đến gần chỗ vị khách - Chú kể hết tôi nghe!

- Cũng chẳng có gì quan trọng lắm! - Chàng Mã thả dài dây câu - Hay là người ta ghen ghét, thấy anh nhà thân với cô Duyên nên đặt điều? Chẳng gì cũng là người giúp việc cho thủ trưởng, mà cô Duyên có năng lực lắm. Anh Quân, chồng cô Duyên lại hiền như đất..

Sau khi ép chú Mã hứa, nhận phải "theo dõi" quan hệ của chồng mình và Duyên, đổi lại, Lài hứa sẽ nói với chồng, giúp đỡ đội xây dựng của chú Mã đang gặp khó khăn, Lài dặn:

- Chú nhớ nhé! Chú phải "ám sát" và "truyền tin" cho chị biết, không con "yêu tinh" ấy nó phá tan hạnh phúc của gia đình chị mất! Còn việc của chú, anh về, chị sẽ nói với anh ngay!

Quên cả đặt cơm trưa, Lài nóng bừng mặt. Nói như người thuộc truyện Kiều thì: Thay cho bữa cơm trưa, máu Hoạn Thư được trí tưởng tượng của sự ghen tuông nung đốt. Trái tim là nồi, trí tưởng tượng là nhiên liệu, máu ghen sôi sùng sục.. Mới hay, không cần vật chất, bụng người ta vẫn anh ách, no đầy vì nghĩ.

Thảo nào, ngày xưa thì thế! Bây giờ, năm thì mười họa hay chăng chớ/Một tháng đôi lần có như không.. Lài thần người ngồi nghĩ.. Nóng quá! Lài bật quạt, ngồi dạng te he cho gió thổi thốc vào người, mà vẫn thấy bực bội, khó ở. Rõ thật mình ngu! - Ý nghĩ xâu chuỗi thành sự kiện, sự kiện biến thành nhân tố, nhân tố cấu thành chứng lý. Những lần chồng Lài đi công tác về muộn, hành động vô tình trở thành động thái từ chối ái tình có thủ đoạn. Hình ảnh của chồng được hư cấu, khuếch đại thành tội nhân trước tòa án xét nét của người đàn bà lần đầu biết thế nào là ghen vì yêu.

Trần Búp không để ý tới thái độ của vộ. Để cặp lên bàn làm việc, thò tay cởi khuy áo ngoài, hỏi:

- Có ai tới gặp tôi không?

- Có!

- Ai?

- Cô Duyên!

- Ơ? Cô ấy đến đây làm gì?

- Sao cô ta không dám đến đây?

- Hôm nay Cô ấy đi cùng tôi cơ mà?

- Hay nhỉ? Giám đốc đi đâu, kèm phó đi cùng, vui thật đấy!

- Sao hôm nay cô lạ thế? Cô ghen à?

- Cô đừng có hàm hồ..

- Khi nào phễnh ra đấy mới biết!

- Cô ăn nói cho có văn hóa!

- Vâng! Tôi là người ngu mới vậy, chứ nếu không ngu làm sao để cho nó động đến chồng mình?

- Ơ.. Hôm nay cô bị điên à?

- Tôi mà điên, có khối đứa chết!

Trần Búp bỏ vào buồng riêng, bực mình "Xúi quẩy thật, ngày hôm nay là ngày gì không biết, đi đâu cũng không được việc. Về nhà, con mẹ này lại gây sự".

Chương hai - 16

Người đàn bà đoan trang không coi việc theo đuổi là sự nghiệp riêng của mình. Họ cho rằng, những thành quả gặt hái được là nhờ phúc ấm nhà chồng. Duyên không là một ngoại lệ. Chưa đầy bốn mươi tuổi, nắm trong tay một tài sản lớn, có vị thế xã hội, nhưng chưa lúc nào Duyên thỏa mãn với cái gì mình đạt được. Duyên tìm cách đưa Quân vào guồng quay cuộc sống và những mối quan hệ xã hội. Duyên không thích thiên hạ coi Quân như bù nhìn giữ dưa, như đười ươi giữ ống. Làm người đàn ông có hai mối nhục nếu phải mang: Một là, không có sự nghiệp; hai là, bị vợ phản bội; Người đàn ông bị thế là nhục lắm! Cái điều thứ hai trong hai điều ấy Duyên biết mình không bù đắp nổi. Đứa con ông Khạp để lại như một hạnh phúc nhưng cũng như cái dằm ẩn sâu trong làn da mẫn cảm. Tiếng cười trẻ thơ mềm mại, ngọt ngào; cái dằm trồi nhọn, nhói buốt, đau đớn.. Xen giữa là sự chịu đựng của Quân, thậm chí Duyên còn mang ơn vì sự chấp nhận đại lượng của chồng. Chính vậy, Duyên muốn tìm cách khoác lên người Quân tấm áo sự nghiệp. Nhưng Quân của Duyên không nhận thức được! Không phải Quân học không vào, mà Quân ngại học. Quân bảo:

- Cứ cầm quyển sách lên là nhíp cả mắt. Thôi, một mình em học là đủ.

Đối với Quân, lao động phổ thông là dễ hơn cả. Có hôm, xe ô tô chở xi măng về, thiếu bốc vác. Quân hì hục vác cả chục tấn hàng xếp vào kho. Vừa vác, thi thoảng vừa dốc ngược chai rượu làm một "choác" - nói theo kiểu cánh bốc xếp. Nghe ông xuân trầm trồ thán phục kể lại, Duyên thở dài.

Thiên hạ bàn tán Quân "núp váy đàn bà". Duyên khổ tâm. Nỗi khổ nhiều khi trở thành nỗi xấu hổ trong nấc thang Duyên đang đứng, mục đích Duyên đang theo, cái đích cuộc đời đang vươn tới. Trong quan hệ giao tiếp, rất nhiều lúc Duyên gặp cảnh trớ trêu khi buộc lòng hoặc vô tình phải mang chồng ra để khoe. Dù không muốn so sánh, song le, như vô ý, người đời đặt hòn phấn cạnh cục vôi.

Nhưng dẫu thế nào đi chăng nũa, Duyên thề với mình không bao giờ phản bội chồng. Duyên nói với chồng:

- Anh Quân có nhớ ngày còn nuôi hai mẹ con em đi học trung cấp không? Hồi ấy sao mà khổ vậy chứ! Có lần, anh lên tiếp tế gạo, thấy em ngủ gật, còn thằng bé sốt xình xịch, thương, anh khuyên em bỏ học. Nếu hồi ấy nghe anh, chắc bây giờ hai đứa vẫn làm thợ phu hồ.

Quân bẽn lẽn:

- Thì nhìn thấy hai mẹ con, mặt mũi nguệch ngoạc, nheo nhóc, ăn nhờ, ở đợ, khổ quá, lại học những mấy năm..

- Nghĩ lại cứ như là mơ ấy. Chẳng bù cho sau này em

Học Đại học tại chức. Đến báo danh, mỗi môn trăm nghìn, thế là xong!

- Học thế mà làm được việc! Kể cũng lạ?

- Thực ra, nhiều khi bằng cấp chỉ là cái cớ để quan hệ, chứ nhiều cánh thợ vùng ta, có bằng cấp gì đâu mà họ thi công toàn những công trình tầm cỡ Quốc gia. Có cái bây giờ không có không được. Như anh Hoạt đấy, nếu không có bằng kỹ sư ai người ta cho phép lập doanh nghiệp? Thuê đất?

- Thế sao ở ngoài khối người chẳng bằng cấp gì họ vẫn lập doanh nghiệp?

- Họ phải thuê người có bằng để làm giấy tờ đấy anh ạ. Em muốn anh chịu khó học một lớp. Bây giờ còn được chứ sợ nay mai lại khó.

- Anh nghe Hoạt nói, nó muốn tách khỏi Công ty?

- Không phải chỉ mình đội anh Hoạt đâu! Binh tình này không khéo các đội khác sẽ theo. - Duyên đáp.

- Ý ông Búp thế nào? - Quân hỏi.

- Anh tính, không thầu nổi công trình, không dãn dần ra thì chết cả lũ. Vả, Giám đốc đang đưa mấy đứa em trai của mình vào "nằm phục", mục đích "gia đình hóa" Công ty đấy.

- Thế em nghĩ sao?

- Có lẽ lúc em nhận Phó Giám đốc Công ty, ai cũng tưởng em ham muốn địa vị lắm? Thực ra, em nhận với mục đích: Làm sao bán được vật tư và nhanh chóng thu hồi tiền của mình về. Và, qua đó, tạo dựng những mối quan hệ với các sếp trên tỉnh, làm nền tảng cho vợ chồng mình về sau này.

Quân nhìn Duyên, cái nhìn của một nhân viên nhìn người lãnh đạo có tài mà thán phục:

- Mình thế này rồi còn cần gì nữa?

Duyên tư lự, đôi mắt mầu tro nhìn qua khuông cửa. Quân đâu hiểu được tốc độ phát triển như vũ bão của thương trường. Trước đây, khi nghe câu nói "thương trường như chiến trường", Duyên cười, cho mọi người thổi phồng. Nhưng, khi thực sự nhẩy vào cuộc, cô mới thấy nó tàn khốc và ác liệt vô cùng. Lợi nhuận biến thiên muôn mặt trong cuộc sống. Ác liệt, bởi thị trường cạnh tranh dữ đội, không biết nhường, không chờ đợi và bất chấp cả quy luật phát triển. Tàn khốc, bởi muốn đạt được thành quả, đâu chỉ là căn cơ, chịu khó, sòng phẳng.. Nhiều lúc, phải chà đạp lên cả đạo đức, bỏ mặc ý thức và lòng tự tôn, miễn là phải thắng, phải được! Và, đối phương phải thua, phải "chết"!

Quân hỏi, dứt Duyên ra khỏi ý nghĩ:

- Hôm nọ, thằng Mã vào "cây xăng" kể với anh: Vợ chồng tay Búp dạo này lục đục lắm!

- Sao em không nghe thấy chuyện nhỉ?

- Nghe nó nói, hình như chuyện có dính đến em?

- Sao lại dính đến em? - Duyên hỏi lại.

Quân đến tủ, lấy chai rượu rót đầy ly:

- Anh sao cũng được, nhưng còn mọi người..

Duyên chột dạ, cô biết từ dạo cắt băng khánh thành trạm xăng và Quân ra phụ trách cây xăng, Quân bớt uống rượu hẳn. Nhưng hôm nay thế này, chắc có chuyện? Duyên nói:

- Anh tin gì tay Mã? Hắn chuyên đâm bị thóc, chọc bị gạo.

- Nhưng không có lửa sao có khói? - Quân nhấc chén rượu đưa lên môi - Anh tin, nhưng người ta không tin.

Duyên đến cạnh chồng, cô cầm chai rượu:

- Em không cần ai cả! Chỉ mình anh tin em là đủ.

Cô cất chai rượu vào tủ.

Quân nhìn theo chai rượu, nén tiếng thở dài:

- Nghe nói, Công ty chuẩn bị đón Huân chương?

- Chuyện! Bây giờ đó là mốt mà. Cố lo lót thành tích bằng được để phô trương thanh thế và gây uy tín mà lại.

Quân uống nốt chỗ rượu còn lại. "Liệu hạnh phúc có giống như thế không?", anh nghĩ.

Chương hai - 17

Trong cuộc họp lãnh đạo mở rộng ở Công ty, Trần Búp kiên quyết yêu cầu dành hẳn một khoản tiền cho tổ chức đón Huân chương. Ông nghĩ, qua việc này, ông sẽ tạo nên những mối quan hệ cần thiết cho ý đồ. Duyên đưa ra ý kiến bác bỏ, cho rằng chưa nên tổ chức đón Huân chương vào lúc này. Cô lập luận rằng Công ty đang gặp rất nhiều khó khăn về kinh tế. Vả, thực tế Công ty đã hết tiền, điều đó nên xem xét lại. Hai người tranh luận gay gắt.

Trần Búp:

- Việc đón Huân chương là cái cớ để chúng ta tiếp xúc với mọi thành phần. Tôi sẽ cho mời cả một số tổ chức và cá nhân ở Trung ương. Sẽ mời các phóng viên báo chí, đài phát thanh truyền hình để tuyên truyền..

Duyên:

- Tôi nghĩ ngược lại. Việc tổ chức đón Huân chương vào lúc này không tạo ra cho Công ty có việc làm. Thậm chí, chỉ có tác dụng ngược lại. Rùm beng lên rồi sẽ xẹp như quả bóng xì hơi. Cái mà chúng ta nên nghĩ là tìm cách tháo gỡ, làm sao tạo công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên và tiền trả nợ cho ngân hàng! Từ trước tới nay, Công ty ta đã quá quen với việc dựa vào ăn may rồi.

Giám đốc Trần Búp:

- Đồng chí bảo thế nào là ăn may? Tại sao đang bàn về chuyện đón Huân chương mà đồng chí lại móc máy tới chuyện kinh doanh? Tôi xin nhắc các vị: Tôi là người chịu trách nhiệm ở Công ty này, tôi quyết!

- Vâng! Đồng chí cứ quyết! Nhưng tôi sẽ bảo lưu ý kiến của mình.

Ông Bí thư đảng ủy Công ty từ nãy ngồi nghe hai người tranh luận. Nhiều lần ông mở miệng định phát biểu nhưng không chen vào nổi. Lời qua, tiếng lại như mắc cửi. Cuộc đấu khẩu của hai người nghe rối rắm. Ai cũng có lý và kiên quyết bảo vệ riêng quan điểm của mình. Ông liếc nhìn các thành viên khác trong phòng họp: Ai nấy đều có việc đang làm. Vị này chúi mũi vào tập tài liệu để trên bàn, vị kia vê cằm nhổ râu.. Người nào cũng cố tạo ra cho mình một lý do để.. Im lặng. Không khí trong phòng họp căng thẳng đến nghẹt thở. Mọi người đều hiểu, khi đã phải dùng hai từ "đồng chí" là gay go rồi! Bình thường, người ta xưng hô với nhau thân mật như "anh, em, chú, bác, sếp, thủ trưởng..". Nhưng, đã đến thế này là "bất đồng quan điểm", là "hai trận tuyến" rồi. Họ thuộc diện "làm theo, nói theo, ăn theo..", có quyết được gì đâu mà tham gia? Mà có nói, e chẳng phải đầu cũng phải tai. Thôi, đành "mũ ni che tai" vậy.

Ông Bí thư chợt nhớ đến phương pháp lấy biểu quyết. Ừ! Đúng rồi! Khi có những ý kiến bất đồng, ta sẽ yêu cầu lấy biểu quyết để tìm đáp số đúng. Trong mọi cuộc họp hay hội nghị chẳng đều làm thế là gì? Chờ cho hai người tạm ngưng, ông giơ tay:

- Tôi xin phát biểu ý kiến!

Giám đốc Trần Búp gật đầu:

- Mời đồng chí!

- Tôi hoàn toàn nhất trí với ý kiến của các đồng chí! (có tiếng khùng khục cười không thành tiếng) Bởi vì sao? Vì rằng, cả hai đồng chí đều lo cho phát triển của Công ty ta. Đồng chí Giám đốc thì chăm lo đến thành tích của cán bộ, công nhân viên đã phấn đấu trong năm năm qua! Mà như chúng ta đã biết, tôi và ban thi đua của Công ty đã phải chạy ngược xuôi mới giành được tấm Huân chương cao quí này! Nhưng, nói vậy cũng không thể không lưu tâm tới ý kiến của đồng chí Phó Giám đốc. Đồng chí Phó Giám đốc muốn lưu thời gian tổ chức lễ đón nhận Huân chương đợi cho thời điểm chín muồi hơn! Như vậy, ai cũng vì lợi ích của Công ty cả! Nhưng, để cho công minh và chính xác, nếu không còn ai có ý kiến nữa, theo tụi, ta sẽ lấy biểu quyết! Lấy đa số thắng thiểu số! Như vậy bảo đảm được tính dân chủ và tính công bằng của nguyên tắc tổ chức. Các đồng chí có đồng ý không?

Một vài tiếng rụt rè:

- Nhất trí..

- Đồng ý..

- Đúng đấy..

Phương pháp lấy biểu quyết tỏ ra có hiệu quả. Mọi người ai nấy đều tỏ ý khen ngợi biện pháp dung hòa của ông Bí thư. Ngọn lửa đang cháy được dập tắt, trong đống than đen xì còn bốc lên những vệt khói và hơi nóng của cuộc chiến. Trên cương vị người nắm đường lối cao nhất trong Công ty ông Bí thư rất tự hào mình đã làm được một việc mà nếu không giải quyết được, e mâu thuẫn sẽ kéo dài và không chừng gây "mất đoàn kết nội bộ", một tiêu chuẩn trong nghị quyết của cấp trên để ra cho cấp dưới phấn đấu.

Duyên ra về với nỗi niềm nặng trĩu trong lòng. Cô không buồn vì mình thuộc nhóm thiểu số, mà cô lo ngại cho "chủ nghĩa hình thức" mà ban lãnh đạo Công ty đang lao vào. Số dư nợ lên tới hàng tỷ đồng, nhiều công trình làm xong nhưng chưa thẩm định bàn giao được, lê thê kéo dài vài năm trời. Một phần do thi công ẩu, phải làm lại, một phần không có tiền lót. Binh tình này không khéo vạ lây. Duyên móc túi lấy điện thoại:

- Anh Hoạt à, chiều nay đến nhà, em muốn bàn với anh một việc.

Chương hai - 18

Vết nứt trên tường hay vết rạn của bê tông dẫu có dùng mọi cách để hàn gắn lại cũng chỉ là tạm thời, che đậy vụng về, dối giả. Sự tác động của môi trường và thời gian dần dần sẽ kéo vết nứt há hoác rộng và sâu hơn. Quan hệ vợ chồng Giám đốc Trần Búp giống vậy. Vết rạn lớn dần. Người có học thường nhìn mâu thuẫn bằng sự so sánh đẳng cấp, kể cả và khinh bỉ. Kẻ ít học nhận thức mâu thuẫn bằng sự cố chấp, bảo thủ, dồn nén hóa thành nỗi vô cảm, bất cần. Thời gian nặng nề trôi, sự im lặng đẩy thuyền tình rời xa bến ái. Giữa họ là khoảng cách khó bề khỏa lấp. Tòa lâu đài nhốt hai tâm hồn câm lặng. Đêm, kẻ mang gối lẻ áp má, người lấy chăn đơn ôm ấp. Ngày, gặp mặt nhau bất đắc dĩ, dùng ngôn ngữ, việc không đừng; gượng gạo, giả dối, bắt buộc của nghĩa vụ và trách nhiệm. Ngày xưa, tình nồng, người ta nhìn vào mặt nhau mà đắm say, mà âu yếm. Bây giờ, tình phai, người ta nhìn sau lưng tăng nỗi giận hờn.

Hóa công cho đàn bà và đàn ông biết yêu nhau, sao nỡ còn cho biết hoài nghi ghen ghét? Rót rượu tình ngọt ngào sao nỡ hòa vào đó vị đắng cay? Ngày xưa, Lài mê Búp bởi Búp thật thà ngô nghê, ngộc nghệch, nhưng học giỏi nhất làng. Ngày ấy, Búp say Lài vì động dục của cơ thể và sự thỏa mãn ham muốn bản năng. Không tính toán, không suy nghĩ. Nào ai nghĩ Búp của ngày xưa nay trở thành Giám đốc! Nào ai nghĩ Lài bán nhà cửa ruộng vườn của ông cha để lên thị thành làm chủ một lâu đài nguy nga đồ sộ!

Trái đất quay triệu triệu năm vẫn tròn, sao đời người có trăm năm mà biến hóa khôn lường mà méo, tròn, vuông, dẹt vậy?

Để khuây khỏa nỗi lòng, Lài nói với chú Mã:

- Chủ nhật này chú chở chị "lên" Hà Nội chơi với các cháu. Từ ngày mua nhà cho các cháu lên học trên ấy, chị đã biết đâu.

Họ Mã nhận lời. Vào nội thành, trươc khi tới nhà, chú Mã chở chị Lài lòng vòng hết phố này tới phố kia. Hà Nội to hơn phố huyện nơi Lài ở đã hẳn! Nhưng Lài không ngờ ở đây, có nhiều nhà còn to gấp ba, bốn lần nhà của mình ở phố huyện. Đường phố, cửa hiệu cửa hàng chăng đèn, kết hoa. Đang ban ngày, ban mặt mà điện cứ giăng bóng to, bóng nhỏ, đèn chùm, đèn dãy.. Xanh, đỏ, tím, vàng lấp loé, chập chờn như ma trơi. Cửa hiệu cửa hàng, hàng hóa bày bán, bóng bẩy, lộng lẫy. Chỉ còn thiếu hàng tiền. - Lài nhủ thầm - Đến người giả (Manơcanh) bầy trong tủ kính cũng còn đẹp nữa là người thật. Lài vui sướng nghĩ đến hai đứa con nay mai sẽ được ở đây, ở cái chốn phồn hoa đô hội nhất hạng này! Các con của Lài học cao, có tài, nhà cửa, tiền của có sẵn, gì mà chẳng đua chen được với bàn dân thiên hạ ở đây? Lài sẽ hãnh điện đi bên con như bà mẹ giỏi giang có những đứa con giỏi giang.. Nhưng rồi, một chút buồn len vào lòng Lài. Ấy là cái hạnh phúc thường nhật của vợ chồng Lài có kẻ đang rắp tâm lấy đi. Sự vui vẻ, náo nhiệt của thành phố không làm cho Lài vui nữa! Đi giữa phố mà sao thấy hoang vắng, thấy trống trải trong lòng. Buồn, Lài tìm chỗ tựa, ngả đầu vào lưng chú Mã, Lài thở dài đánh thượt, hơi nóng thấm qua vải, truyền nhiệt vào da lưng cho chú Mã biết chị Lài đang buồn. Chú Mã biết ý, chở chị đi ra công viên Hồ Tây và dạo trên đường Thanh Niên đổi gió. Khi ngồi ăn bánh tôm bên hồ Trúc Bạch, Mã hỏi:

- Chị đi thế này, anh ấy biết không?

- Tôi viết giấy lại rồi! Mà chẳng nói cũng làm sao? Tôi về nhà của tôi! Tôi về với con tôi chứ tôi đi "tằng tịu" với thằng nào mà tôi sợ! - Lài nói to, như trút giận và nỗi buồn bực vào câu nói, mặc những người xung quanh thấy lạ ngoảnh lại nhìn.

- Dạ! Chị nói chí phải. - Chú Mã đồng tình. Chị cần đi đâu cứ nhắn em một tiếng.

- Thế dạo này chú thấy "thằng ngô, con đĩ" ấy có "gì gì" với nhau không?

- Dạ! Có thì em cũng biết làm sao được? À, - Chàng Mã như sực nhớ - Hôm nọ cãi nhau một trận tơi bời ở văn phòng.

- Sao lại cãi nhau?

- Nguyên tắc đổi mới làm việc bây giờ vậy mà chị. Trong giờ hành chính cãi nhau, nhưng ngoài giờ lại "anh anh em em".

- Thế là diễn trò khỉ thì có!

- Thế mới là cách đổi mới làm việc! - Mã nhắc lại - Bên tư bản vẫn vậy. Khi làm việc, bất thân, bất sơ, giờ nghỉ mới được phép giở chuyện "tình củm".

- Thế tức là lấy "vải thưa che mắt thánh" chứ gì? - Lài hỏi.

Họ Mã im lặng, đưa mắt lơ đễnh ngắm nhìn những chiếc phao nổi tạo hình các con vật chở từng cặp trai gái thong thả đạp guồng, nước theo bánh xe tung tóe lên, tạo thành từng đợt sóng chạy lan trên mặt hồ. Lài bắt chước Mã nhìn theo, chạnh lòng ghen tị với những đôi trai gái đang tình tự kia. Họ cũng là người mà sao họ vui vẻ thế? Họ cũng là người sao họ hạnh phúc vậy?

Một cặp một già, một trẻ trả phao bơi bước lên bờ, tay nắm tay, quện nhau quấn quýt, Lài hỏi:

- Này chú Mã! Bố con hay sao mà họ thân mật thế?

- Họ "cặp bồ" nhau đấy mà chị!

- Cặp bồ là gì? - Lài hỏi.

- Là nhân tình, nhân ngãi với nhau ấy mà chị. - Mã giải thích.

- Già thế mà còn.. - Lài bỏ lửng câu nói, nhổ nước bọt đánh "toẹt" vẻ khinh bỉ.

- Thế ăn thua gì hả chị? Chị có nhìn thấy bà kia không? – Mã hất hàm về phía người phụ nữ tay nắm xuống du thuyền - Nhân tình với nhau đấy!

Lài há hốc mồm, miếng bánh bị cắn dở, cái lưng con tôm đỏ hỏn, cong vồng trong miệng:

- Thật á?

- Như em với chị đang ngồi với nhau thế này, người ta nhìn thế nào họ chả nghĩ mình đang cặp bồ.

- Khỉ gió cái chú này.. - Lài cầm cái ví quật nhẹ lên vai chú Mã, mặt nguýt dài, những hạt rỗ hoa trên bầu mặt ửng đỏ.

Gió hồ thật lạ! Đã mát, đã nồng nàn, lại còn biết mang niềm vui đến xoa dịu nỗi buồn trống trải, cô đơn, và mang duyên tình đến cho những lứa đôi. Chả thế, ai người cũng muốn đến nơi đây. Trong gió hồ lay động, chú Mã nhìn chợt phát hiện ra một điều: Chị Lài trông duyên tệ!

Chương hai - 19

Ngón đòn chàng Mã tung ra quả thực có tác dụng. Lài đưa ra yêu sách buộc Trần Búp phải giúp "chú Mã" :

- Nếu không tôi sẽ thôi nghỉ không lương, đề nghị Công ty xếp việc làm. Tôi đi làm để còn xem "con đĩ" nào định phá hạnh phúc gia đình tôi?

Trần Búp không sợ vợ đòi đi làm. Gọi là công nhân viên Nhà nước nhưng từ ngày nhận quyết định Lài chưa đi làm ngày nào. Chẳng qua Búp cho vợ vào biên chế hưởng chế độ nghỉ không lương để lúc đủ tuổi được về hưu chứ làm ăn gì cái ngữ ấy! Nhưng Búp lo Lài vác lòng ghen tuông đến cơ quan làm ầm ĩ, mất uy tín. Trần Búp không dám truất quyền đội trưởng của Mã. Thêm vào đó, phải nhượng bộ ký duyệt cho Mã vay tiền mua thêm thiết bị.

Duyên biết chuyện, nhưng lờ đi. Cô hiểu, nếu để cho Lài đến Công ty nói năng bừa bãi, thì không chỉ có Trần Búp mà ngay cả cô cũng sẽ là bung xung cho thiên hạ cười giỡn. Đàn bà khi ghen, kém gì con mãnh thú khi cùng đường? Bất chấp! Tàn tệ! Có một thành mười, mười thành trăm, trăm thành nghìn, nghìn thành vạn. Chuyển không thành có, dựng lời nói suông thành việc làm mờ ám, dìm ánh sáng rực rỡ vào đêm tối không cùng, biến bông nhẹ bẫng thành cục chì trĩu nặng, hoa tươi vầy vò thành cứt nát. Người đàn bà ghen tuông đến độ cuồng phát thì không còn nhớ đến vị trí của mình khi tuyên thệ làm vợ, quên lý lẽ hôm đầu tiên "lên xe hoa về nhà chồng" : Cung kính chắp tay lễ vái tổ tiên, tai lắng nghe, lòng rưng rưng, miệng nuốt từng câu, từng lời giáo huấn: "Đạo chồng như Đạo Cha. Cha chết thờ ba năm, Chồng chết thờ ba năm". Nhưng đấy là lúc chồng dành cho vợ tình yêu; vợ dành cho chồng tình ái, miệng nói lời thuỷ chung, tào khang như nhất; thể xác hiến dâng, ái ân trọn vẹn; đấy là lúc cuộc sống thường ngày trong ấm, ngoài êm, cơm lành, canh ngọt.. Còn khi hạnh phúc của người đàn bà bị đe dọa, khi "giang sơn" của gia đình bị xâm lấn, thì đạo lý là một chuyện, tình ái lại là một chuyện. Đạo lý chỉ để thờ chứ đạo lý có cho người đàn bà những giây phút đam mê của lạc thú trần gian đâu! Đạo lý không chung đường với ghen tuông..

Trong khi ngồi chờ Hoạt đến, Duyên lan man nghĩ, cô chợt nhớ tới bức tranh Đông Hồ vẽ cảnh đánh ghen. Bất giác, cô đưa tay sờ lên mái tóc của mình, mỉm cười chua chát. Phải lường trước và tránh trước. Không vì những việc không đâu mà ảnh hưởng tới sự nghiệp mình đang xây, hạnh phúc mình đang đắp..

Có tiếng xe máy đỗ trước cửa. Không nhìn, nhưng nghe tiếng máy nổ Duyên biết chắc đấy là Hoạt.

- Quân đâu? - Hoạt hỏi.

- Lúc em gọi điện thoại anh đang ở đâu? - Duyên không trả lời mà hỏi lại.

- Đang làm thủ tục nộp tiền vào ngân hàng. Có số dư trong tài khoản, tỉnh mới cấp giấy phép.

- Anh vay tiền, hiệu vàng họ tính bao nhiêu?

- Hai phẩy. Tiền phải nằm trong ngân hàng ba hôm mới được rút ra! Nộp làm phép ấy mà. Cộng phụ phí cho nhân viên ngân hàng phẩy nữa. Tốn, nhưng được việc.

- Sao anh không lấy tiền của chúng em?

- Còn nợ vợ chồng cô chú bao nhiêu chưa thanh toán được, vay nữa anh ngại. Mà cũng phải để anh làm quen với "bọn ngân hàng" chứ! - Hoạt hỏi - Thế gọi anh có việc gì?

- Anh mau mau hoàn tất thủ tục thành lập doanh nghiệp cho xong đi! Em muốn anh và anh Quân tham dự đấu thầu công trình sắp tới.

- Công trình nào?

Tạm thời em chưa nói cho anh được. - Nói rồi,

Duyên hỏi - Theo anh hiện giờ có mấy đội muốn tách khỏi Công ty?

- Trừ thằng Mã và mấy đứa em Giám đốc, còn ai cũng muốn nhẩy ra rồi. Có cái, chúng nó yếu vốn lắm!

- Vốn các anh khỏi lo! Quan trọng nhất là lòng trung thành và dám nghĩ dám làm của mọi người.

- Anh hiểu ý cô rồi. Chiều chủ nhật này anh sẽ hẹn bọn nó trên quán cá.

- Đừng nói đấy là ý của em! - Duyên tiếp lời - Cứ nói với mọi người là tất cả những cái gì học được trong mấy năm qua bây giờ là lúc cần đem ra dùng.

- Em phải chú ý đến thằng Mã. Nó dễ phản chủ lắm đấy!

Không để ý tới vấn đề Hoạt vừa đưa ra, Duyên hỏi:

- Anh Hoạt có biết mảnh đất gần Nhà máy sản xuất linh kiện điện tử của Đài Loan không?

- Cái thẻo toàn hồ những ao, sát cạnh Nghĩa trang liệt sĩ của làng anh ấy à?

- Em muốn có mảnh đất ấy! Anh tìm đường làm sao cho em mua được.

- Theo quy hoạch, đấy chỉ cho thuê thôi. 49 năm.

- Mua hay thuê đều đứng tên nhà em.

- Cô không sợ Quân nó "tếch" hay sao mà cái gì cũng đứng tên nó? - Hoạt đùa. - À.. - Như chợt nhớ, Hoạt nói - Việc em nhờ anh, đến thứ bảy này anh ta hẹn mình xuống gặp đấy! Gớm! Cánh Luật sư nhiều lý lẽ lắm!

- Chuyện, "thầy cãi" mà lại! Ông ta còn làm ở cơ quan nào không?

- Thuộc Đoàn Luật sư Hà Nội. Luật sư tự do, ai thuê thì làm. Đừng lo, người nhà trong họ bên vợ anh. Cha này tư cách lắm. Nhưng em cần thuê Luật sư làm gì? - Hoạt hỏi.

- Thời đại tư vấn mà anh. Anh điện cho anh ta: Thứ bảy em và anh Quân xuống! Anh có rỗi đi với bọn em? Tiền thù lao như thế nào xuống dưới ấy em sẽ bàn cụ thể. Nhưng.. - Duyên đắn đo - Anh ta có là người kín tiếng không?

- Đừng lo! Họ tốt nghiệp trường Luật nhưng ta tốt nghiệp trường đời.

Đao búa với từng người thôi! Bây giờ anh đã là Giám đốc doanh nghiệp tư nhân rồi đấy! - Duyên bảo Hoạt.

- Chúa đem đến cho nhân loại hoa hồng, còn mang theo cả thanh kiếm đấy em gái ạ - Nói xong hoạt cười to, phô hai hàm răng như vừa cải mả lên.

- Ái chà chà.. Dạo này anh Hoạt triết lý ghớm nhỉ! Duyên kêu lên ngạc nhiên.