[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 20​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 20

Trần Búp nhận ra tay Nhà báo thời gian trước đã đến vì vụ tai nạn xảy ra. Hắn nham nhở cười:

- Các vị thông minh đấy! Nếu trước đây để lộ thông tin ra, làm sao có chuyện hôm nay cơ quan báo chí được mời đến viết bài tuyên truyền cho lễ đón rước Huân chương?

Giám đốc Trần Búp cười gượng:

- Ngọc còn có vết mà anh?

Tay Nhà báo nói:

- Các anh có cần đăng ở báo Trung ương không?

- Dạ, cụ thể thế nào chốc nữa anh làm việc với đồng chí Bí thư và phòng tổ chức.

- Muốn "lăng xê" phải tìm đến các báo ấy mới nặng ký. Nhưng nói thật, ăn chơi đừng sợ tốn kém, thả con xăn xắt mới bắt được con cá sộp. Phải biết hy sinh mới được! Có chính trị mới có kinh tế. Chả thế các triết nhân còn phải đặt tiêu đề sách của mình là "Chính trị - kinh tế học"..

Giá như trước đây Trần Búp đã đuổi khéo hắn không thèm tiếp rồi. Nhưng hiện nay Công ty đang chuẩn bị cho việc tổ chức lễ công bố đón nhận Huân chương. Vả, chính ông gửi giấy đề nghị Tòa soạn cử người xuống tư vấn giúp Công ty công tác tuyên truyền. Trần Búp nói:

- Vâng, bây giờ là thời đại quảng cáo mà anh. Không, có ai biết đến mình?

Vào đúng nhịp, nhà báo thổi ra một đoạn văn câu khách:

- Giám đốc nói đúng quá! Không có báo chí tuyên truyền làm sao uy tín của Công ty nâng cao lên được? Kỳ này, sau khi báo chí chúng tôi làm hậu thuẫn, anh sẽ thấy! Khối thằng lại chả chạy đến lễ sống anh mà xin việc à?

- Lấy đâu ra, anh? Công nhân chúng tôi còn đang phải nghỉ không lương mấy tháng nay rồi.

- Chết! Tôi tưởng các anh ăn nên làm ra lắm cơ mà? Có cần tôi viết cho cái phóng sự không?

- Ấy ấy ấy.. Xin anh đừng viết. Đấy là chuyện nội bộ của chúng tôi. Anh biết vậy, đừng có viết gì, kẻo cấp trên lại bảo chúng tôi vạch áo..

Tay nhà báo nhíu lông mày. Linh tính và cảm giác nghề nghiệp cho hắn đọc được những ý nghĩ trong đầu của Giám đốc. Nhà báo nhìn như xói vào đôi mắt quầng thâm của Giám đốc:

- Nếu anh cần gì ở tôi, anh phôn cho tôi - Tay nhà báo mở ví lấy ra chiếc "các" sực nức mùi nước hoa - Kể cả những vị tai to mặt lớn, muốn tiếp cận ai, tôi bật đèn xanh cho.

- Cảm ơn anh! - Trần Búp nói - Xong đây mời anh sang gặp đồng chí Bí thư Đảng ủy và phòng tổ chức bàn cụ thể.

Trước khi đi, tay Nhà báo nắm chặt tay Trần Búp nói không khách khí:

- Nếu lãnh đạo Công ty nhất trí, tôi sẽ mời khoảng trên dưới chục Phóng viên cả báo nói, báo hình đến. Còn cần gì, anh nhớ điện cho tôi.

Một lúc sau, từ bên phòng Bí thư, tiếng rao giảng của hắn vọng sang. Giám đốc ngẩng mặt lên, tay nhà báo quên khép cửa. Giám đốc đứng dậy định đi ra khép cửa lại. Vô tình, vạt áo kéo chiếc "các" rơi xuống nền nhà. Giám đốc quay lại, cúi xuống nhặt chiếc "các" lên. Giám đốc tần ngần rồi ngồi xuống. Hai tay mân mê chiếc "các", đôi mắt định thần nhìn vào nó. Mùi thơm thoảng ra, như không cưỡng lại được, giám đốc đưa lên mũi ngửi. Mùi thơm chừng như quyến rũ, làm Giám đốc quên bẫng cánh cửa ra vào chưa được khép.

Buổi chiều, Bí thư sang trao đổi. Trần Búp lặng người vì số tiền đặt giá của tay nhà báo yêu cầu. Nhưng rồi ông thở dài:

- Cũng phải chi thôi chứ biết làm thế nào? Mời ca sỹ về hát một bài, tiền cát xê đã mất hàng triệu rồi, huống chi viết báo.

Ông Bí thư ái ngại nhìn Giám đốc:

- Hay ta thư thư lại thời gian nữa hả anh?

Thoáng trong óc Trần Búp hình ảnh Duyên với nụ cười nhạt nhạo, ông gạt phắt:

- Tập thể sao lại thua cá nhân được? Anh cứ làm theo kế hoạch đã quyết. Bằng bất kỳ giá nào cũng phải làm cho đàng hoàng! Còn tiền? Tôi sẽ lo! - Giọng ông mạnh, nhưng sau đó là khuôn mặt thừ ra đăm chiêu.

Bí thư đi về phòng, mang khuôn mặt đăm chiêu của Giám đốc theo cùng.

Về tới phòng, người cán bộ tổ chức hỏi:

- Giám đốc cho ý kiến thế nào hả anh?

- Đã có Nghị quyết rồi, cứ thế mà làm chứ sao nữa!

- Nhưng còn tiền?

- Giám đốc hứa sẽ lo.

- Thế em cứ cho in giấy mời và thuê kẻ panô anh nhé!

- In thì in, nhưng ngày tháng tổ chức để trống, ghi sau!

Ông Bí thư bắt đầu nhận ra Duyên là người có lý trong việc này. Mọi cái chi chi hà sự đều cần đến tiền. Có những thứ cần chi gấp, ông đã phải lấy tiền túi mình ra. Còn mọi thứ khác, ông cho người đặt hàng nhưng khất hẹn sau khi lễ đón Huân chương xong sẽ thanh toán. Hẹn vậy, nhưng ông lo lắm! Bao nhiêu tiền tiếp khách ở nhà hàng đã thanh toán được đâu. Mọi việc rối như canh hẹ.

Kể từ sau cuộc họp, giữa Trần Búp và Duyên cố ý tránh gặp nhau. Trần Búp tỏ vẻ không cần. Duyên gọi điện cáo ốm. Tính cố chấp của hai người là hố sâu ngăn cách, vô tình cản trở công việc chung. Một người duy trì tính bảo thủ, kiêu căng, độc đoán, không nhún vì sợ bị hạ thấp uy tín. Một người lặng im, rút về giữ đúng chức trách của mình, lấy lý do "ốm tha", cáo từ đến công đường. Chiến tranh lạnh thực sự đã xẩy ra giữa họ. Bí thư như người nằm giữa: Bên phải là Trần Búp, mỗi lần khó khăn ông chạy sang xin chỉ thị. Bên trái là Duyên, khi gặp khó khăn ông chạy sang giãi bày tâm sự. Nhưng, từ hôm giữa hai người bất đồng quan điểm, Bí thư thấy mình hẫng hụt như cán cân lộn chổng phộc. Ông không lo sao được khi chính ông nắm vai trò sinh mệnh chính trị của cơ quan?

Bí thư Đảng ủy Công ty xây dựng số I vốn là bộ đội lái xe chuyển ngành. Khi Công ty thành lập ông được chọn vì là người vừa có tuổi đời lại có tuổi Đảng cao nhất, không có tay nghề Xây dựng, nhưng mẫn cán và thuần tính. Đang ngồi trong ghế Bí thư, nhưng nếu xe ô tô hoặc máy ủi thiếu lái ông sẵn sàng nhảy lên ca bin ngồi điều khiển ngay. Rất năng nổ và nhiệt tình. Giám đốc đi đâu, ông kiêm luôn lái xe, thật "nhất cử lưỡng tiện". Nhân viên văn phòng gọi đùa ông là "con dao pha nhiều lưỡi".

Ông thuộc nghị quyết, chỉ thị, thông báo của các cấp bộ Đảng đến từng chi tiết, ngày giờ và giai đoạn xuất xứ của các văn bản, nhưng lại bị hạn chế về chuyên môn xây dựng. Ông thường phàn nàn với mọi người rằng ông như người què một chân, thiệt thòi "một vế", có "hồng" nhưng thiếu "chuyên". Để bù, ông cố gắng làm "nhiệm vụ chính trị", cố gắng làm "trung tâm đoàn kết" của Công ty. Nhưng, nền Kinh tế thị trường và cơn lốc đổi mới không cho ông yên thân, bắt ông ngụp lặn cùng. Không biết cơ sự này Giám đốc sẽ tìm đâu ra khoản tiền bù vào cho việc tổ chức lễ đón Huân chương? Ông biết việc cơm, áo, gạo, tiền xưa nay chỉ có đàn bà là giỏi, chứ còn đàn ông như ông và Trần Búp thì.. Nghĩ vậy, ông nhấc máy điện thoại bấm số máy di động của Duyên, nhưng tín hiệu báo tắt máy. Ông nhặt nhạnh giấy tờ tống hết vào ngăn kéo khóa lại, rồi dắt xe đạp ra khỏi cơ quan, đạp một mạch đến nhà Duyên. Tự ông thấy mình phải là thợ nối lại đoạn cầu đã gẫy.

Thấy Bí thư tới, Duyên biết có chuyện. Cô rót nước mời ông, ngồi im chờ. Bí thư vân vê mãi chén nước trên tay mà chưa biết vào chuyện thế nào. Thấy vậy, Duyên chủ động:

- Công việc chuẩn bị tổ chức lễ đón Huân chương đến đâu rồi anh?

- Thì đấy! - Bí thư tiếp lời - Tôi đến muốn trao đổi với cô cũng vì chuyện ấy. Thôi, cô hãy vì thành tích của cán bộ, công nhân viên trong Công ty, đừng vì mâu thuẫn cá nhân mà để hỏng việc lớn.

Duyên nói như dãi bầy:

- Không phải em không ủng hộ việc đón nhận Huân chương. Nhưng làm vào thời điểm này không thích hợp. Các nguồn thu chưa giải ngân được. Tiền trong két sắt thủ quĩ sạch bách! Là chủ tài khoản, chắc Giám đốc biết rất rõ điều này? "Mạnh vì gạo, bạo vì tiền". Làm gì bây giờ động đến là tiền. Việc làm cho công nhân bây giờ còn không có, nửa cơ quan nghỉ việc không lương. Mang tiếng một Công ty xây dựng bề thế của tỉnh mà các đội phải tự tìm việc để nuôi nhau. Tình hình như thế hỏi có nên giở lễ lạt ra không?

- Biết là vậy, nhưng giờ đã thành Nghị quyết rồi. Việc đã vậy thì mỗi người phải đồng lòng chung sức mà gỡ! Anh Búp và cô có ý kiến bất đồng quan điểm chẳng qua cũng bởi vì thành tích chung cả. Ai chả biết từ ngày cô về tham gia công tác lãnh đạo, mọi việc của Công ty trăm sự nhờ vào cô cả! Cô xoay xỏa gỡ khó thế nào anh em công nhân và các phòng ban biết cả. Chả nhẽ bây giờ vì thế mà cô nỡ lòng giận cá chém thớt..

Khuôn mặt Bí thư hiện rõ sự buồn rầu và lo lắng. Lời nói của ông thoát ra yếu mềm nghe đến nao cả lòng, khiến Duyên động tình trắc ẩn. Cô biết, để có tấm Huân chương lao động hạng Ba này, ông đã cùng cán bộ các phòng, ban mất thời gian hàng năm trời đi lại, hao tiền của, tốn công sức và dồn tâm huyết mới được cấp trên công nhận. Bây giờ, tấm Huân chương và quyết định đã nằm trong tủ, chỉ chờ làm lễ công bố cho bàn dân thiên hạ biết. Nhưng, nếu chỉ tổ chức đơn thuần theo kinh phí cho phép thì sao được? Chưa hẳn như ý đồ mong muốn của Giám đốc. Chỉ riêng chuyện "trả nợ miệng" đã phải làm rồi. Như một quy định bất thành văn, bây giờ lễ đón nhận Huân chương không chỉ có cờ, hoa, băng rôn, khẩu hiệu. Mà sau nghi thức, phải có chương trình "nhạc sống, nhạc chín", thuê ca sĩ có hạng ở thủ đô về biểu diễn; Nhà báo, phóng viên phỏng vấn, chụp ảnh, quay Camêra.. Rồi liên hoan ăn uống, tiệc tùng linh đình ờ nhà hàng, khách sạn. Nhân đó, cấp trên ủy lạo cấp dưới kỷ niệm chương, giấy khen, tiền thưởng.. Thiếu có pháo hoa hoặc bắn súng chào mừng là thành như quốc lễ mà thôi.

Duyên ướm hỏi:

- Thế ý Giám đốc thế nào hả anh? Lo được tiền chưa?

- Thì vậy tôi mới chạy đến cô. Tài xoay xỏa của cô ở Công ty này ai mà chả biết. Thôi, cô vì anh (Bí thư thay đổi cách xưng hô), vì anh em công nhân, vì thành tích của Công ty..

- Thôi được, mai em sẽ đến! Nhưng em chưa hứa gì với anh đâu nhé! - Duyên trả lời.

Vui ra mặt, bàn tay ấm nóng chứa đầy nhiệt huyết của ông Bí thư nắm chặt tay Duyên lắc lắc:

- Cứ thế nhé! Mai cô đến, anh và các đồng chí lãnh đạo trong Công ty chờ. - Đi được mấy bước, ông quay lại dặn Duyên - Mai đến, nếu Giám đốc có thái độ gì cô cũng vì anh em công nhân, vì thành tích của Công ty mà nhịn cô nhé!

Duyên nhìn theo, lưng ông Bí thư vòng cong, gò rạp trên chiếc yên xe đạp, tấm áo mỏng hằn vệt xương gồ hai bên, để lại giữa sống lưng một vết lõm thẳng như kẻ chỉ. Gió nồm nam thổi phần phật hất ngược mái tóc muối tiêu trên đầu, nắng hoàng hôn in bóng người và chiếc xe nghiêng nghiêng xuống mặt đường, đôi chân đi dép cao su đạp dấn mạnh, tiếng xích nhão nặng nề rên thành lời kẽo kẹt, kẽo kẹt xa dần, xa dần..

Bất giác, Duyên thấy mình quả là kẻ vô tình và nhẫn tâm.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 21​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 21

Sau choáng ngợp là điều kiện thích nghi, nhanh chóng hòa tan với môi trường mới. Lài bước vào căn nhà ba tầng khiêm tốn nằm ở trục đường thành phố mới mở, tự tin như thủa ấu thơ mỗi lần đắm mình xuống ao làng. Dưới vòm trời xanh trong dịu mát, thoáng đãng, ô cửa sổ mầu xanh cho tầm nhìn của người đàn bà khoát rộng. Xa xa, tầng tầng tháp nhà cao chọc trời lừng lững uy nghi giữa khoảng không vời vợi. Dưới kia, đường phố giăng ô bàn cờ, người xe đi lại như mắc cửi; gió từ đâu thổi về cứ ngàn ngạt, ngàn ngạt là gió; nắng tràn qua khuông cửa, những hạt bụi li ti nhảy múa biến thành những bông hoa muôn mầu muôn sắc lung linh, lung linh..

Lài quen cái thành phố này mất rồi! Giống như hai đứa con về đây du học, thành phố này là của họ, tất cả như có phép ẩn hình. Sau dăm năm, hai đứa con Lài khoác lên mình bộ cánh ngoài sạch sẽ, tinh tươm, là lượt phẳng nếp. Chúng nhanh chóng trở thành các cậu ấm, cô chiêu, con cái gia đình có tiền của và quyền chức, nhơn nhơn thỏa thích vẫy vùng, ngụp lặn giữa thành phố rực rỡ nền văn minh nhưng cũng đầy rẫy kiểu ăn chơi vô độ. Chế độ nuôi dưỡng và chăm sóc phần hồn đẻ ra tâm tính con người. Ở trường, thầy, cô giáo dạy điều hay, lẽ phải; ra khỏi trường, môi trường sống tự do tác dụng trực tiếp cho chúng lớn lên trước tuổi.

Ở nhà, cha mẹ chúng lo, tìm cách kiếm ra thật nhiều tiền, và nghĩ: Có tiền sẽ có tất cả! Nuôi chúng lớn bằng tiền và lo tương lai cho con cái thành đạt cũng bằng tiền! Hàng tháng gửi tiền về cho chúng tiêu pha, ăn uống đủ đầy để khỏi bị mang tiếng "dân tỉnh lẻ". Học hành kém thì gửi tiền mua quà biếu xén hoặc để chúng "nộp tiền ngu". Có tiền, bài điểm thêm số 0 thành điểm 10! Hạnh kiểm kém, tẩy, điền thành khá! Thế là có học lực! Thế là có đạo đức! Xa cha mẹ, gia đình, chúng trở thành "ông chủ, bà chủ" sớm. Đến bữa, chúng xoi mói từng vết bẩn rây trên thành bát, tìm từng cuộng rau khác mầu để lấy lý do mắng người giúp việc. Thay quần áo, chúng vạch cổ áo, gấu quần xem đã giặt sạch hay chưa? Tối tối, mỗi đứa một phòng. Dàn máy nghe nhạc, đầu, màn dùng riêng rẽ, chẳng ai dùng chung của ai. Bạn bè ai nấy tiếp! Chẳng quan tâm đến việc của người khác.

Ban đầu, Lài thấy đó là sự lố bịch. Chúng nó quên mất hồi thơ dại còn sống ở nhà quê. Cơm ăn với ngọn rau lang luộc chấm tương, đêm ngủ, trùm chăn chiên bẩn như đàn lợn mùa rét được người nuôi ném cho cái bao tải rách; mùa hè mặc độc áo may ô, quần xà lỏn; mỗi lần cởi truồng, da hằn vệt bợt bạt như da người chết trôi.. Nhưng bởi khi nghèo, ăn bẩn quen; lúc giầu có, sống sung sướng quen. Không ai muốn nhớ sự khổ, không ai muốn quay lại phận nghèo hèn kém cỏi. Người đời chả mãi cố vươn lên cái đích ấy đó sao? Lài cùng con cố quên cái phố huyện xuềnh xoàng, nơi trước đây từ nông thôn lên Lài đã ngỡ đó là thiên đường cực lạc. Song le, bước chân đến đây, Lài như bừng tỉnh! À, người có hạng, quê có cấp. Phố huyện là thiên đường cực lạc cấp năm, cấp mười so với xóm làng không cấp hạng nào kia, thì thành phố này, thiên đường cực lạc gấp trăm, gấp nghìn so với cái phố huyện hạng năm, hạng mười ấy - Bởi vậy, Lài không những cố quên như đã từng quên, mà nay lại cần phải nâng cấp quên. May áo quần sang trọng, hợp thời trang che tấm thân còn bốc rực mùi bùn, lấy tất mầu da che cái gót chân nứt nẻ vì gốc rạ cứa.. Dần dần Lài tự tin coi mình và các con thuộc tầng lớp trên, thuộc người có quyền sai bảo kẻ khác. Sự thành thật, đần độn của người nhà quê biến mất như tạo hóa sinh ra rồi bỗng lấy đi. Thay vào đó là con người có tiền, sành điệu từ ăn đến mặc.

Bây giờ, Lài đã biết sử dụng từ: "Lên thăm quê", "Xuống Hà Nội" chính xác và thành thạo như người sống lâu ở Hà Nội. Văn minh thành phố đòi hỏi, vả, Lài đã có chú Mã là thầy dạy. Thầy dạy thông minh, hiểu biết, "học trò Lài" ham học, nhanh ý. Thi thoảng chú Mã về chơi lại dẫn Lài đi "bồi dưỡng" cho Lài bằng cách giới thiệu các cảnh quan của thành phố. Đầu óc Lài vỡ vạc, những nơron thần kinh trong Lài được cải hóa, tích tụ, ghi nhớ lề thói thời thượng ứng xử, theo kịp các mốt, các câu chuyện chỉ dành cho kẻ xứ thị thành. Lài nhiều khi tự trách mình tại sao bây giờ mình mới về ở dưới này? Lài tiếc nuối thời gian đã qua và thầm cảm ơn mọi sự chú Mã đem đến cho Lài. Không có thì làm sao Lài biết ở trên đời này có chỗ đẹp, sang trọng và vui như vậy chứ?

Nhưng có điều Lài rất ngạc nhiên, vì khi Lài về Phúc Hòa, (chỉ thi thoảng: "Rằm, mồng một về nhà thắp hương cho các cụ ấm cúng..") rồi lại tức tốc "xuôi Hà Nội để còn kịp lên xin lộc ở đền Bà chúa Kho" mà tuyệt nhiên Trần Búp không phản đối. Thổ lộ điều ấy với chú Mã, "thầy dạy Mã" thủ thỉ:

- Có nhiều điều cần phải xem xét! Nhưng.. (Thầy Mã nói trống không) cần gì? Mỗi người có cách sống riêng! Thời này vậy! Cái quan trọng là nhà cửa, tiền bạc, tài sản.. Và hưởng thụ như thế nào? Còn các thứ khác? (Thầy Mã nói không cụ thể) - Thiếu gì!

Việc Lài muốn ở Hà Nội không thể nói không có tác động của Mã. Giữa lúc ghen tuông, lòng hẫng hụt, cô đơn, bị giam lỏng trong tòa biệt thự nạ dòng, giữa cái phố huyện nửa tỉnh nửa quê, suốt ngày vào, ra làm bạn với những thứ đồ đắt giá; trò chuyện với cây đá, hoa đá, chim đá vô hồn, không sinh khí và lạnh lẽo đến ghê người, tình cảm vợ chồng ngày càng xấu đi, đôi lúc, giữa đêm khuya khoắt, Lài thấy lòng mình trống trải, cái gối ôm chú Mã mua cho nhồi toàn mảnh mút không đủ sưởi ấm; Lài trở về với người đàn bà cạn nghĩ, chân lê dép thành tiếng thơ thẩn đi qua, đi lại chỗ bàn làm việc mà Trần Búp cứ coi như không. Mãi thế, niềm khao khát và sự mủi lòng không được đáp đền nên bỗng chốc sự hờn giận hóa thành nỗi bất cần, chấp né, người đàn bà khi đóng cửa trái tim, thì tâm hồn lại xuất hiện cánh cửa phụ. Giống như khi thiết kế tòa nhà, người ta phải thiết kế xây dựng hệ thống của thoát hiểm. Cánh cửa thoát hiểm trong tâm hồn không mực thước cụ thể, mà nó tỉ lệ thuận theo sự tác động của hoàn cảnh.

Sau lần đi cùng Mã về Hà Nội, môi trường mới tác động, Lài đã có cánh cửa thoát hiểm cho riêng mình rồi nhanh chóng hòa mình vào dòng chảy tự do ấy. Lài không chờ thời gian mà thời gian phải đuổi theo Lài.

Theo lời hẹn, hôm nay chú Mã về đưa Lài đi xem hội. Lài mua tặng Mã chiếc điện thoại di động để liên lạc cho dễ. Vả, học trò Lài muốn đền ơn, trả công dạy dỗ cho thầy giáo Mã.

Xem đồng hồ, Lài sốt ruột, đã quá nửa tiếng rồi. Lài mở máy: Lời nhắn hiện trên màn hình: "Mã xuống chậm một chút! Chờ nhé!". Lài mỉm cười, câu "Chờ nhé!" nhẹ thoảng như làn gió mơn man lên vành tai Lài. Lài hình dung khuôn mặt phẳng phiu, trắng mịn và bảnh bao của Mã, một ý nghĩ chợt nhen vào, bất giác mặt Lài đỏ lựng..

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 22​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 22

Ngôi nhà im lìm, lặng câm như nhà mồ, Trần Búp đẩy cửa, bước lên bậc cầu thang gỗ, tiếng cọt kẹt, lắc rắc phát ra nghe như tiếng vặn sườn hay bẻ khớp mãi lần ngồi lâu người ta phải cử động cho đỡ mỏi. Về nhà là sự bần cùng, Trần Búp thấy mệt mỏi mỗi khi cầm chìa thọc vào ổ khóa trên tấm cánh cửa ra vào nặng trịch, dày mười phân đóng bằng gỗ lim xanh. Có một thời, cánh cửa khoe sự oai nghiêm quyền lực, tôn vinh danh vị và tựa như con mắt vệ sĩ đứng canh bảo vệ tòa lâu đài cùng chủ nhân của nó.

Trần Búp lần theo hành lang ra sân thượng. Không bật điện, ông đi qua đài hương xây ngoài trời. Trăng cuối tháng chưa lên, sao trời thưa thớt, đèn đường hắt chỗ tối, chỗ sáng nhập nhoạng. Ông mày mò mở cửa gian thờ, mái tum lợp ngói vẩy rồng, cột đắp rồng theo kiểu "tứ trụ kình thiên". Nơi đây, bài vị họ Trần với di vật của tổ tông chuyển dưới quê lên, được lưu giữ trang trọng. Trần Búp đưa tay sờ soạng tìm công tắc điện. "Tách", bộ đèn chùm treo giữa nhà bừng sáng, soi rõ những khuôn mặt quá khứ. Giữa gian, bàn thờ gỗ gụ chạm "song long chầu nguyệt"; vai bàn khảm hình trai tứ linh lóng lánh; trên cao, chính điện, chữ "Trần" khắc chìm theo lối Hán tự, dát vàng ròng, xung quanh điểm xuyết vân hoa rực rỡ chói lọi. Trần Búp rút quế hương đốt, thả vào chiếc lư đồng. Khói cuồn cuộn uốn éo bay lên, mùi hương tỏa thơm dìu dịu..

Trần Búp ngồi lâu lắm! Và, lâu lắm rồi ông mới lên đây. Có thể bởi bận việc nên quên, cũng có thể bởi hiện hữu xa rời, vì cô đơn mà đêm nay ông lên tìm về quá khứ, mong tìm một chút an ủi và tìm nơi tĩnh tại để tự vấn lương tâm giãi bày tâm sự. Còn có ai nữa đâu để ông thổ lộ? Ngôi nhà trống rỗng như lòng ông trống trải. Có chăng, còn đây những bức lưu ảnh vẫn giữ nguyên thần sắc. Khi xây dựng ngôi nhà, Trần Búp nhờ thầy tướng chọn hướng thuận đặt ban thờ theo thước Lỗ Ban, kính cẩn ngự nơi cao nhất để cho các bậc tiền nhân "thấy" người đời sau trả ơn, làm rạng rỡ cho gia phong tôn tộc..

Nhớ hồi ông nội còn sống, một lần ngồi nói chuyện với các cụ phụ lão trong tổ trồng cây, ông nội nói:

- Nếu trời đất chỗ nào cũng giống chỗ nào, thì tại sao ta mang bưởi Đoan Hùng về trồng đất đây lại không kết được? Hay là nhãn Hưng Yên, quả to, hạt nhỏ, cùi dầy, nhiều nước, ngọt như đường phèn; cam Bố Hạ vỏ xanh, trái tròn đều, sai núc nỉu. Thế mà chiết cành, ươm hạt, chăm sóc thế nào cũng chẳng ra gì. Con người ta cũng vậy! Nằm trong quỹ đạo do trời đất sinh ra cả. Đẻ vào năm, tháng, giờ, khắc nào, nhận được linh khí của thiên địa ban cho là ứng với số mệnh ấy, có cưỡng cũng chẳng được.

Khi người ta cùng đường khốn khổ, người ta ngửa mặt kêu "giời ơi là giời" để đổ lỗi cho "cao xanh". Khi người ta sung sướng, vinh hiển người ta cho rằng "phúc phận" từ kiếp trước để lại. Trần Búp không là một ngoại lệ. Ra trường những mong được đem kiến thức đã học để ứng dụng vào cuộc sống. Ai ngờ, suốt chục năm trời, tay khoanh mặt bàn, chân đút gậm; gọi họp đi họp; gọi ăn đi ăn; làm theo chỉ thị, theo văn bản có sẵn, in sẵn. Mỗi lần vậy, Trần Búp lại nghĩ về bài thuyết giảng của ông nội nói với các cụ già trong tổ trồng cây. Trần Búp nghiệm thấy đúng! Chắc đời mình, số mình có vậy! Trần Búp mặc kệ, bằng lòng với cuộc sống hiện tại; không chờ, không đợi, không mong. Đủ năm lên bậc, tháng tháng lĩnh lương, cuối tuần bơm lốp xe, đạp về làng vui vầy với Lài và các con.

Nhưng rồi một lần đi vãn cảnh chùa, ông thầy đoán quẻ nhìn tướng mạo Trần Búp, vời vào hỏi ngày sinh tháng đẻ, rồi xin bói giúp một quẻ không lấy tiền. Ông đưa cho Trần Búp cái đĩa đặt ba đồng trinh cổ, bảo Trần Búp gieo sáu lần. Gieo xong, ông thầy tướng phán:

- Quẻ này bản chủ bốc được gọi là "Trạch Thủy Khốn" (Trên là Đoài (chằm); dưới là Khảm (nước). Nói không ai nghe, tài không ai dụng, giỏi nhiều kẻ kỵ. Bản chủ chớ vội gì! Xin bản chủ bình tâm. Thời gian như bóng câu qua cửa, huống chi mười năm bản chủ đi đã được quá nửa đường Người quân tử chớ lấy vội mà hành, chớ vì danh mà vấp. Danh vị, quyền lực, tiền tài cũng có thời, người biết đợi là chính nhân.

Trần Búp cười nhạt, ông không tin trò bói toán. Cái điều thầy tướng đoán, ông coi đó là chuyện tầm phào. Nhưng nhớ kỹ để nghiền ngẫm xem sao.

Trần Búp an phận chờ thời cũng như Xí nghiệp xây dựng Phúc Hòa chờ vận. Ngày ngày, xem chứng từ hóa đơn, giấy biên nhận. Cuối tháng, chỉ đạo phòng tài vụ thu bảng chấm công, tổng hợp, tính toán tiền lương cho cán bộ, công nhân viên. Xong, ông kiểm tra trước khi đưa cho lãnh đạo ký duyệt. X là cả công; một gạch chéo là nửa công; nghỉ đẻ là NĐ; nghỉ ốm là NÔ; nghỉ phép là NP.. Lãnh đạo duyệt xong, ông trình phòng tài chính huyện rồi chờ ngày lĩnh tiền phát lương cho anh em, cho mình. Cứ thế, ngày qua ngày, quanh năm suốt tháng lo làm sao có lương cho mọi người. Tất cả đều có ba rem, khuôn khổ và mực thước, nhẵn như đường mòn đi trong rừng. Cả xí nghiệp có một đội xây dựng chưa đến trăm người mà cán bộ lãnh đạo và phòng ban chiếm 1/3. Sáng sáng cánh đàn ông tụm nhau uống nước chè, các nữ nhân viên tay thoăn thoắt đan len, mồm bàn nhau tìm cách về sớm xếp hàng mua gạo, mua thực phẩm..

Thời thế thay đổi, thế giới chuyển mình, đất nước chuyển mình, tỉnh chuyển mình, tất cả các thành phần trong xã hội chuyển mình. Thì tất nhiên, các thành phần trong đó cũng phải cụng cựa. Nhờ cái cụng cựa ấy, Trần Búp được chọn làm nhân vật số một của Công ty xây dựng số I, ứng với quẻ đoán thời vận năm nào.

Nhớ tới ông thầy đoán tướng nọ, Trần Búp đến xin gieo một quẻ. Ông thầy tướng nhìn những vạch tượng hình phán:

- Đường quan lộc đã điểm! Quẻ này là quẻ "Lôi Thiên Đại Thắng" (Trên là Chấn (Sấm), dưới là Càn (Trời). Đây - Ông thầy tướng chỉ cho Trần Búp hình vẽ giảng giải - Hết thời lui đến tới thời tiến! - Quẻ này có tứ dương độn dưới; nhị âm phần thượng trên. Dương phát, âm suy. Cứ theo quẻ này, bản chủ sẽ được quyền cao vọng trọng trong mười năm tới. Thời cơ của người quân tử cốt là ở lúc gặp thiên thời, địa lợi, cũng giống như vận nước đang chuyển mình. Rồi ra bản chủ sẽ nắm quyền bính một vùng. Mệnh này còn tất ứng với cát hung trong sách Đại Vận của ông Thiệu Vĩ Hoa bàn trong Tứ trụ. Mong bản chủ giữ chính, xa tà, bánh xe chắc chắn sẽ chở được người quân tử về nơi cực lạc..

Trần Búp hỏi:

- Thưa thầy, còn sau đó mười năm? - Thiên cơ, thiên cơ.. Hẵng vậy đã! - Ông thầy tướng nói xong mắt lim dim, tay đặt lên gối ngồi tịnh thiền.

Trần Búp không hỏi thêm, hậu tạ xong ra về, trong lòng vui với mười năm tới.. Hẵng thế đã, hết mười năm đã rồi tính sau.

Quả thật, ở quê, ngôi mộ tổ họ Trần nằm trơ vơ giữa cánh đồng bỗng dưng nở ra, cao lên, cỏ xanh kỳ lạ, ngút ngát, xoè xoẹt như đĩa xôi đơm quá đầy. Dân làng kháo:

- Mả họ Trần phát.

Người thì nói:

- Ối dào! Nở to bởi dưới có mối đùn; tốt là bởi khi làm cỏ vứt bùn lên trong bùn lẫn phân thì có!

Không phải! Nhà nào chẳng có mả, sao mả nhà khác mối không đùn? Đồng ruộng cả vùng đều làm cỏ, đều tãi phân, sao chỉ mỗi cái mả ấy tốt? Kẻ nào nói vậy ắt là kẻ xấu bụng, thấy mả nhà người khác phát thì ghen tức, thì lồng lộn.

Ngôi mả tổ họ Trần phát, ứng với đứa cháu dòng họ là Trần Búp làm quan. Rồi Trần Búp cưỡi ô tô về làng. Cả làng xôn xao như cụ tổ họ Trần đỗ Tiến sĩ xênh xang vinh quy bái tổ về làng từ hàng trăm năm trước. Đứng quanh ô tô, vòng trong vòng ngoài; người ruột thịt vòng trong, người thân vòng ngoài, người sơ sơ vòng ngoài nữa. Những kẻ bảo mả tổ họ Trần phát do mối đùn, do cứt đái thành to, thành tốt thì đứng lấp ló trong hẻm ngõ. Nào có dám chường mặt ra? Thì đấy, con cháu họ Trần hôm nay đi ô tô về vinh quy bái tổ. Sẽ còn làm tiệc đến vài trăm mâm, khao cả làng cả tổng. Quan khách gần xa, trên tỉnh, dưới huyện rồi cứ nườm nượp, nườm nợp, người đông như đình làng vào hội tế đầu xuân chứ lại.

Làm xong công việc vinh quy bái tổ, Trần Búp bắt đầu bước vào con đường thực hiện công danh sự nghiệp. Dựa vào những công trình được chỉ định thầu, Trần Búp lấy đó để làm thí điểm cho công cuộc cải tổ của cá nhân mình.

Trần Búp hiểu đổi mới chứ không phải làm mới. Là sự thể nghiệm ban đầu. Phá cái cũ, nhưng không thể ném bỏ hết cái cũ đi. Cái gì cũ quá thì bỏ, nếu cũ mà còn tốt thì giữ lại. Như khi người ta phá nhà cũ, nhưng nếu móng còn tốt giữ lại cho đỡ tốn công tốn của. Rồi chồng lên đó lớp vật liệu khác, rồi phủ lên đó một lớp vỏ mới, sơn mới.

Trần Búp hiểu vậy nên làm vậy! Sở Xây dựng trao cho ông liền một lúc năm công trình chỉ định thầu. Công ty xây dựng số I là "con đẻ" của Sở cơ mà! Đẻ ra được, không nuôi sao được? Sài đẹn, chết yểu thì sao? Đã dám đổi mới thì cũng dám mạnh dạn mà đổi thay! Công ty xây dựng số I vào đà chạy băng băng. Có công trình là có tiền! Trần Búp tổ chức năm đội xây dựng, cho các đội trưởng tự tìm nhân lực, tuyển thợ ngoài, và nhận khoán công việc. Hợp đồng giao việc do chính Giám đốc ký. Đội nào không đồng ý mức khoán, không có đủ khả năng giao nộp? Làm đơn trả chức vụ lại, Công ty điều người khác! Trần Búp công bố tiêu chuẩn hóa đội ngũ lãnh đạo từ các đội: Trong những năm tới, nếu ai không có bằng cấp Đại học hoặc tương đương sẽ bị loại.

Trần Búp thực sự làm thủ lĩnh giữa ba quân. Hùng dũng, tay thúc trống, tay phất cờ, toàn thân rướn về phía trước, miệng hô:

- Đổi mới!

Cổng và hàng rào xí nghiệp cũ phá ra làm lại, xây vọng gác:

- Đổi mới!

Hội trường cũ cải tạo thành nhà ăn trưa bồi dưỡng cho cán bộ:

- Đổi mới!

Phá văn phòng xưa, làm văn phòng mới cho Công ty cao ba tầng, lắp đặt các thiết bị tiêu chuẩn quốc tế:

- Đổi mới!

Cùng với sự đổi mới ấy, Trần Búp tậu đất, xây nhà riêng để xứng tầm một Giám đốc Xây dựng có hạng. Quả thực, ngôi nhà nguy nga, đồ sộ làm theo lối vừa hiện đại vừa cổ kính, nâng tầm cỡ địa vị và uy lực của Trần Búp lên ngang với hàng ngũ quan đầu tỉnh. Xong xuôi, bán toàn bộ nhà cửa, đất đai, vườn tược ở dưới quê rồi đưa vợ con lên.

Xây dựng nhà cửa, mua sắm đồ đạc cho Lài hưởng sự sung sướng, cho bõ công những năm tháng một nắng hai sương, đầu tắt mặt tối nuôi chồng ăn học. Lài xứng đáng được như vậy lắm! Công lênh vậy đáng quá! Nhưng, chỉ có một thứ không xứng, ấy là dáng người thô nháp do di truyền và khuôn mặt bị biến dạng do bệnh đậu mùa để lại. Là Giám đốc, không thể giấu vợ con mình vào chỗ tối mãi được. Dẫu không nói ra, nhưng mỗi lần bất đắc dĩ phải giới thiệu vợ mình với quan khách, Trần Búp cố lơ đi cái nhìn ngạc nhiên sững sờ của bọn họ. Đã đôi lần Trần Búp nghe được các nhân viên văn phòng bàn tán:

- Giám đốc đẹp trai vậy mà sao lại lấy vợ xấu thế không biết? Nói năng thì tẩm, ăn mặc thì quê một cục.

Chính vậy, ông rất ngại mang vợ đi dự các buổi tiệc tùng, đến những nơi có cả các phu nhân theo chồng đến dự. Người ta nói "đẹp tốt phô ra xấu xa đậy lại". Ông đành đậy kín cái lẽ ra cần phải phô ra. Để cải thiện tình hình, ông đặt mua các loại tạp chí cho Lài xem, để học ăn mặc, đi đứng, nói năng theo sách. Nhưng khi xem, Lài dè bỉu:

- Cái con bé này chân dài như chân sếu, mắt thì mắt lá răm, ngữ này làm được gì? Con này kẻ lông mày lông mắt trông ghê chết được, lại còn váy áo xoè xoẹt..

Đối với Lài, mọi thứ đẹp trong sách đều là giả, là vờ vịt, bóng bẩy ngoài da. Thế mà rồi Lài chuyển về Hà Nội ở lì. Lài điện cho chồng:

- Tôi sống ở dưới này với các con. Cần gì tôi điện, hoặc tôi cho chú Mã cầm giấy đến gặp anh trực tiếp!

Ngoài điện thoại hoặc nhắn tin trong máy đi động, có Mã làm "giao liên". Một lần gặp ông, Mã nhăn nhở:

- Báo cáo sếp: Chị nhà nhận thức nhanh lắm ạ! Khối người ở Hà Nội lâu còn không thuộc đường bằng chị. Em chưa thấy ai giỏi như chị, chị chuẩn bị chung vốn mở hàng vải.

Đây là lần đầu tiên trong đời Trần Búp thấy có người khen trí tuệ vợ ông, một người đàn bà thuần nông bây giờ ra thành phố. Ông mặc nhiên chấp nhận cả hai: Vợ mình và "giao liên Mã". Ông lo Lài "nổi đóa" đến Công ty phát ngôn bừa bãi làm mất uy tín của mình. Ông như người bị đày ải, muốn thoát khỏi cái ách đang mang trên cổ mà không rút nổi.

Trần Búp thở dài, đứng dậy, quay nhìn những vật vô tri trên ban thờ rồi tắt điện, đóng cửa, đi xuống nhà.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 23​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 23

- Có chuyện rồi! - Không kịp chào, Mã hấp tấp nói - Ở nhà có chuyện rồi!

- Chuyện gì? - Lài hỏi.

- Thế ông Búp có nói gì về việc mang nhà đi thế chấp ngân hàng không?

- Không! Nhà nào?

- Tôi nghe nói: Không xoay được tiền, ông ấy lấy nhà để thế chấp.

- Ai bảo với chú thế? - Lài hỏi.

- Cần gì phải ai nói! Tụi ngân hàng đến xác định giá trị tài sản là dân tình biết ngay chứ cần gì phải hỏi mới biết!

- Được! Để tôi điện xem thế nào? Qua mặt tôi là không được! - Lài rút máy di động ra định bấm máy.

Thấy vậy, Mã ngăn lại:

- Thế nào rồi ông ấy cũng phải xuống lấy chữ ký. Không đủ chữ ký bố ngân hàng cũng không dám cho thế chấp.

Lài dừng lại, hỏi:

- Theo Mã tôi phải làm thế nằo?

- Giấy tờ nhà mang tên ai? - Mã hỏi lại..

- Tôi đàn bà biết gì?

- Cả cái nhà này cũng không biết?

- Không! - Lài đáp gọn lỏn.

- Thế thì phải coi chừng.. - Mã buông lửng câu nói.

Lài sốt ruột:

- Thế bây giờ phải làm thế nào?

- Thế nào cũng phải để nghĩ đã chứ trả lời ngay sao được? Sáng đi ngay đã kịp ăn uống gì đâu!

- Khổ! Đói lắm hả? - Lài xuýt xoa - Thôi, bây giờ đi đến nhà hàng vừa ăn vừa nói chuyện. Chờ cơm ở nhà lâu lắm. - Lài xem đồng hồ rồi gọi người làm thuê lên dặn - Trưa nay tôi không ăn cơm, tụi trẻ đi học về chị bảo với chúng nó tôi bận chút việc. Còn nếu có ai gọi điện bảo điện thẳng vào máy di động cho tôi.

Hai người tìm đến một nhà hàng trên bờ sông Hồng, Lài chọn thuê phòng ăn riêng, dặn tiếp viên:

- Để nhiệt độ phòng 22 độ; mở nhạc Trịnh Công Sơn, Khánh Ly hát, vặn nhỏ thôi! Đồ uống, cho chị bia chai Hà Nội, kèm đá; còn thức nhắm: Tôm sú, loại 20 con lkg!

- Tôm hấp hay nướng ạ? - Nhân viên nhà hàng hỏi lại.

- Nướng, chứ hấp tanh bỏ xừ! Đem lò lên đây chị khắc nướng lấy!

Mã ngạc nhiên vì cách chọn nhà hàng và sành ẩm thực của Lài. Thế mới biết con người dễ thích nghi với hoàn cảnh. Hồi mới về đây, người đàn bà này còn thắc mắc tại sao người Hà Nội ban ngày vẫn thắp điện? Thành phố gì mà đông người vậy? Vào đâu cũng lạ lẫm, ngơ ngác như chúa Tầu nghe kèn, nhút nhát như thỏ đế. Nay cũng con người này mà cách ăn nói, tác phong sinh hoạt khác hẳn. Nhìn cách Lài sử dụng điện thoại đi động: Cách bật, cách cầm, cách lật tay cho cái nắp đậy kêu đánh "tạch" một tiếng thật điệu đà, diệu nghệ. Cứ như vật hiện đại được đặt trong tay người hiện đại vậy. Mã cảm thấy choáng ngợp, cảm tưởng giờ đây, mình như nhân viên theo sau sếp, như thằng bé chạy lon ton theo hầu bà chủ. Mã ngỡ ngàng, ngỡ ngàng như thầy giáo thấy học trò có kiến thức vượt trội hơn hẳn. Lài như rắn lột xác, để lại cửa hàng cái xác cũ bẩn, ráp và khô khốc. Hà Nội đẹp như một thiếu nữ, nhưng cũng nhanh nhạy như một huấn luyện viên có tài hướng dẫn vận động viên chạy việt dã.

Mặc dù Lài nói: "Đến nhà hàng vừa ăn vừa nói chuyện..", nhưng khi người phục vụ mang đồ ăn lên, Lài bảo Mã:

- Bây giờ là ăn, không nói chuyện gì ngoài chuyện ăn uống. Cái gì đi cái ấy! Việc đâu có đó! Ăn xong rồi nói!

Lài mở lò vi sóng, mùi thơm ngậy, dùng xiên xiên con tôm còn nóng hổi ra bóc vỏ; móng tay nhọn và nhuộm đỏ như mầu tôm chín. Tay Lài như múa trên thân thể con tôm. Thoắt cái, mình con tôm trần trụi thịt tươi hồng; phía trên cái đầu không bóc, to bự, hai mắt lồi như mắt sư tử, râu càng xoè như tua rua.

Khi Lài đưa con tôm đã bóc cho Mã, Mã nhận thấy ngón tay nào của Lài cũng ngon như con tôm đã lột; thon, mảnh, dài và đẹp như tay của vũ công múa ba lê. Lài cầm cốc bia cụng vào cốc của Mã:

- Nhờ Mã mà tôi mới biết thế nào là phải sống cho mình. - Nói rồi Lài ngửa cổ uống.

Ngoài kia, gió thả làn rung rinh trong nắng, dòng sông cuộn chảy, từng chiếc ca nô gò mình ngược nước, kéo theo đoàn xà lan nối đuôi nhau, trên lưng chở đầy hàng hóa; sóng dập duềnh tràn qua thành be như muốn nhấn chìm.

Trong này, trên nền nhạc thánh thót, giọng ca nổi tiếng thời tiền chiến nỉ non ngấm vào men bia; mặt Lài hây hây, thần kinh dịch chuyển từ trạng thái ức chế sang trạng thái tự do. Lời ca si tình, men say và vị đậm của thực phẩm đưa Lài về với lời nhắn của người đàn ông trong máy di động sáng nay: "Chờ nhé!" Xao xuyến như câu ước hẹn của người tình.. Và, bây giờ người đàn ông cùng với âm hưởng lời nhắn mơn man vành tai kia đã có mặt ở đây, cách nhau chưa đầy gang tấc.. Tự nhiên, quả tim đập trong lồng ngực Lài loạn nhịp, ý nghĩ thầm kín ban sáng loé lên, Lài bừng nóng ran mặt, e lệ cúi xuống như muốn giấu kín, nhưng trong lòng lại dâng trào ước muốn mình là con tôm càng xanh được bóc vỏ..

Mã chống khuỷu tay xuống bàn, hai bàn tay ôm cốc bia, mắt nhìn Lài đăm đăm: Cổ áo người đàn bà hở rộng, khoang ngực trần trắng nhễ nhại điểm đôi nốt tàn nhang tươi mầu son; dưới một chút, áo thun sẫm mầu căng, lằn, vồng cao, đầy đặn. Mã nhận ra điều người đàn bà đang muốn. Giá mà chặt từ cái cổ trở lên.. Mã nghĩ - Khuất sau cái vỏ tôm gai góc xù xì kia toàn thịt là thịt, nõn nà, tươi đỏ và thơm phức. Từ ngày về dưới này, tắm nước máy trong vắt, xát xà phòng hảo hạng làm cho da Lài càng đẹp hơn! Giá mà lắp vào đấy cái đầu khác- Mã trở lại với ý nghĩ ban đầu - Đầu ai nhỉ? - Mã tưởng tượng ra một cái đầu.. - À.. Giá cái đầu ấy là Duyên. Nhưng nếu là đầu Duyên thì chắc ông Búp không chán! Và, mình chẳng bao giờ được ngồi thế này..

- Không theo lời khuyên của Duyên, Mã tách khỏi nhóm của Hoạt, tự mình tìm lấy đường đi riêng. Gần hết hạn tiêu chuẩn hóa trình độ, Mã tìm cách làm thân với Lài. Cái lối dựng và buôn chuyện của đàn bà được Mã thi vị hóa có bài bản. Mã hiểu tâm lý đàn bà như người thợ ngõa hiểu bộ đồ nghề của mình. Con dao vừa để xây, vừa để chặt gạch; bàn xoa để trát vữa; cái bay để miết mạch; cái thước để cán, để đắp gờ chỉ.. Dựa vào sự nhẹ dạ, cả tin của Lài, Mã lao sâu, đục khoét, đào bới, khai thác chỗ yếu, kích đúng trí tưởng tượng đưa người đàn bà tự chui vào "mê cung" của mình.

Người đàn bà đã tin, tin lắm! Mã làm được cái điều chồng Lài không làm được. Ấy là biến người đàn bà lam lũ quê mùa, chất phác, ngủ cạnh chuồng trâu, chuồng bò vẫn có thể ngáy pho pho, trở thành một phu nhân đài các; biết chải chuốt, son phấn; biết phân biệt các loại lụa là, gấm vóc, giày, dép mốt hợp thời trang; nói năng lịch thiệp với kẻ có tiền; chỏng lỏn, hợm hĩnh với người dưới cấp.

Không có những người như vậy, Mã biết trông cậy vào ai? Đường nào mà chẳng là đường? Bọn Duyên, Hoạt cùng những đứa khác tìm đường thẳng để đi; Mã tìm lối tắt mà đến. Vất vả nhưng chóng tới đích! Đích của con người chẳng phải là quyền lực và tiền bạc đó hay sao? Mã muốn mình là kẻ buông câu, giăng lưới. Mồi đã mắc, lưới đã thả, chỉ còn chờ cá cắn, chỉ còn chờ cá mắc. Kẻ buông câu, giăng lưới ngồi trên bờ chờ..

Trước hôm Mã điện hẹn xuống chỗ Lài, Mã được nghe chuyện Công ty họp bàn tìm nguồn tài chính để tổ chức lễ đón nhận Huân chương. Theo mọi người kể lại, trong cuộc họp, Duyên có thái độ rất nhã nhặn đề xuất:

- Muốn có tiền bây giờ chỉ còn có cách thế chấp tài sản mới có được. Theo tôi, có biện pháp như thế này: Dùng tài sản cá nhân thế chấp cho ngân hàng. Coi như ta cho Công ty vay! Khi Công ty có tiền sẽ hoàn cả vốn lẫn lãi cho ngân hàng.

Để khẳng định cho điều mình nói, Duyên tuyên bố mang chiếc xe ô tô bốn chỗ của nhà mình ra làm vật thế chấp. Trần Búp không kém, công bố sẽ mang nhà của mình ra để cầm cố.

Mã biết ngoài việc cần tiền tổ chức lễ đón nhận Huân chương, Công ty đang cần tiền để chạy thầu công trình. Đằng thẳng ra, nếu Công ty có thầu được, đội của Mã cũng không được nhận, năng lực kỹ thuật kém, tiến độ thi công chậm, số dư nợ còn trên năm trăm triệu. Nếu không có việc, e Mã phải về quê bán nhà mang tiền lên trả nợ. Giờ đây cái nắm được là vợ Giám đốc, Mã muốn dùng đòn này để buộc Lài ép Giám đốc chia việc cho mình. Chính vậy, khi nắm được nguồn tin trên, Mã xuống gặp Lài theo lời hẹn. Ngỡ tưởng Lài sẽ bấn loạn vì cái tin giật gân ấy. Nhưng không, Lài coi chuyện ngồi ăn uống với Mã hơn cả cái tin chồng mình chuẩn bị mang tài sản, nhà cửa ra thế chấp cho ngân hàng. Mã nói sau khi uống một ngụm bia:

- Nếu công ty nhận được thầu, Lài giúp tôi nói với ông Búp cho tôi một phần.

- Uống đi Mã, cuộc đời được mấy giấc mơ? - Lài như không để ý tới câu nói của Mã đề xuất - Mã có biết sau khi tôi đọc tin nhắn của Mã trên máy, tôi nghĩ gì không? - Thấy Mã im lặng, Lài nói tiếp - Ở dưới này có mẹ, có con. Nhưng sao tôi vẫn thấy trống trải vô cùng? Sống hàng năm trời rồi mà chúng nó đối xử với tôi giống như người xa lạ, coi tôi như kẻ ăn nhờ ở đợ. Còn về trên kia tôi lại không muốn! Cứ nghĩ đến "thằng ngô, con đĩ" là tôi lại muốn chửi, muốn xé xác chúng ra hàng trăm, hàng nghìn mảnh cho hả giận..

Những giọt nước mắt tràn từ khoé mắt người đàn bà chảy ra làm hoen lớp kem phấn thoa trên mặt. Men say hòa với men đời buồn bã, cô đơn rên thành tiếng nấc nghẹn ngào. Mã rút khăn mùi xoa đưa cho Lài:

- Thôi, nghĩ mãi cũng chẳng để làm gì? Cái bây giờ là phải xem binh tình thế nào để mình liệu.

- Cảm ơn! - Lài cầm khăn chấm nước mắt - Đúng! Mã nói đúng! Chẳng nên nghĩ làm gì. Đối với chồng coi như tôi không có! Đối với con coi như tôi mất. Còn nhà cửa muốn thế chấp? Phải cần chữ ký của tôi! Thế nghĩa là ông Búp phải cần tôi! - Lài bỗng cười sằng sặc.

Thấy tiếng to, người phục vụ mở cửa ngó vào:

- Quí khách có cần gì không ạ?

- Không! - Lài thôi cười khoát tay, người phục vụ cúi đầu vẻ xin lỗi định khép cửa. Bỗng Lài giật giọng - Này! - Người phục vụ quay lại nghe Lài nói - Chuẩn bị mang đồ uống lên phòng hát cho chị! - Đầu người phục vụ gật như lễ rồi đóng cửa lại. Lài đứng dậy, bước đến gần Mã, hai tay đặt lên vai Mã, mắt long lanh - Còn Mã, liệu Mã có bỏ tôi không?

- Say hay sao mà Lài nói thế? - Mã đáp, cúi xuống tránh đôi mắt rực lửa của người đàn bà.

- Ừ, tôi hơi say một chút, nhưng không sao. Tôi hỏi thế để Mã hiểu cho lòng tôi. Còn bây giờ? - Lài xoay người tựa vào bàn và đột nhiên đề nghị - Đi hát Karaokê! Hát xong ta sẽ bàn đến tương lai..

Bàn tương lai trong phòng hát! Quả là một đề nghị thú vị. Lài bám vào Mã lôi đi, nhưng bởi say nên hai tay Lài vắt qua vai Mã như đánh đu; hai người vừa đi vừa lết. Vào đến nơi, Lài buông người rơi xuống nệm, đầu đập nhẹ lên tay ghế bọc nhung đau điếng. Lài mở mắt: Dưới ánh sáng đèn mờ, khuôn mặt Mã gần sát, hơi thở nóng hổi gại buồn da mặt.. Bất chợt hình ảnh con rắn thằn lằn cùng chiếc phản bị gẫy ở buổi trưa năm nào hiện lên rõ mồn một.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 24​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 24

Hành động mang tài sản cá nhân thế chấp vào ngân hàng để lấy tiền lo công việc cho Công ty được coi là sự hy sinh cao cả. Nhớ hôm họp bàn tìm cách tháo gỡ khó khăn, khi nghe Duyên và Trần Búp phát biểu, ông Bí thư suýt khóc, nước mắt nhoè nhoẹt làm ông không nhìn rõ những khuôn mặt ngồi quanh bàn. Ông cảm tưởng như ngày mình còn trong quân ngũ, khi đứng trước các chiến sĩ lái xe tuyên thệ vượt ngầm thời chiến tranh ở rừng núi Trường Sơn.

Mặc dù mặt trận kinh tế không có bom đạn hay chết chóc, nhưng giải pháp của hai người giữa lúc Công ty đang lâm vào thế bí cùng đường làm Bí thư xúc động. Thế có nghĩa là tự cứu lấy mình! Ông nhủ vậy. Chuyển nghị quyết thành hành động cụ thể là thể hiện sự đoàn kết nhất trí cao và tinh thần trách nhiệm của người đảng viên lãnh đạo trong Công ty.

Trưa nay, Bí thư ngồi nán lại rà soát tất cả kế hoạch chuẩn bị cho buổi lễ. Bí thư mở ngăn kéo, lấy chiếc hộp đựng Huân chương và tấm Bằng công nhận ra: Mặt kính lấp loé, Bí thư có cảm tưởng những lá cờ đang bay phấp phới, hàng trăm tia sáng phát hào quang rực rỡ, chói lọi. Nâng tấm Huân chương trên tay, nước mắt Bí thư rưng rưng. Đây là công lao của toàn thể anh em công nhân lao động trong Công ty. Thành tích vẫn phải ghi nhận, phải ăn mừng.. Còn mọi tồn tại? Đó là quy luật muôn đời trong sự vận động của xã hội. Và, Bí thư tin. Tin vào trách nhiệm của những con người xung quanh mình..

Chợt có tiếng hỏi:

- Anh vẫn còn ở đây à?

Bí thư giật mình, suýt đánh rơi tấm Huân chương, ông ngẩng lên:

- Anh Búp đấy à? Tôi đang xem lại công việc một chút!

Trần Búp đẩy cửa vào, ngồi xuống ghế. Bí thư cất Bằng và tấm Huân chương vào ngăn kéo rồi lấy ấm đổ bã chè. Trần Búp ngăn lại:

- Anh cho tôi xin cốc nước sôi để nguội, uống nhiều nước chè căng thẳng lắm!

Bí thư rót nước mời Trần Búp:

- Anh uống nước! - Rồi hỏi - Dạo này anh sinh hoạt ra sao?

Trần Búp nhấp một ngụm:

- Thì cứ nhì nhằng, sáng ăn phở, trưa ở lại thì ra quán cơm bụi, chiều về nhà, sớm thì nấu, muộn thì mì ăn liền.

- Anh sinh hoạt thế mãi sao được? - Bí thư ái ngại - Thôi, vợ chồng chín bỏ làm mười. Anh xem thế nào, chứ dạo này tôi trông anh sút quá! Nhà thiếu đàn bà, vất lắm!

Trần Búp nói:

- Nhà tôi khó bảo lắm! Cô ấy không về đâu. Còn đang đòi chuyển khẩu về Hà Nội.

- Thế còn các cháu?

- Một đứa chuẩn bị cuối năm nay thi đại học, một đứa lớp mười. - Trần Búp trả lời. - Dạo này bận học nên chúng cũng ít về.

- Hay là để tôi xuống gặp chị? Đằng nào hôm này vẫn phải xuống mời chị về cơ quan dự lễ đón Huân chương kia mà! Xuống đấy tôi sẽ lựa..

- Thôi thôi thôi.. - Trần Búp ngắt lời - Cảm ơn anh, để xem thế nào hẵng! Tôi đang lo không biết cô ấy có đồng ý cho tôi mang nhà ra thế chấp không? Sợ về Công ty lại làm ầm ĩ lên thì dở hết việc.

- Chết! Thế ra anh chưa nói cho chị nhà biết à? Thế sao được! Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn. Nếu không có chữ ký của chị, làm sao ngân hàng cho lấy tiền?

- Thì lúc cô Duyên đề xuất ý kiến ấy ra, tôi cũng bột phát nói. Xong, nghĩ lại mới thấy rầy rà. Ý thì đúng, nhưng bây giờ làm thế nào bảo cô ấy ký vào tờ khế ước thế chấp mới là quan trọng.

Bí thư đuỗn mặt, không ngờ từ lời nói đến việc thực hiện lại gặp muôn ngàn cách trở. Nếu không lấy được chữ ký của Lài có nghĩa là không có tiền. Ông rất tiếc mình không có gì đáng giá để mang ra thế chấp. Gia đình ông sống ven bãi sông Hồng, lo ăn, lo mặc quanh năm. Mọi chi tiêu nhìn vào đồng lương chức vụ. Nhưng để mang ra thế chấp, cái đáng giá nhất tài sản cá nhân của ông có, đó là cái xe Babetta tính ra không được nổi triệu bạc. Ông buông tiếng thở dài.

Trần Búp phá tan sự im lặng:

- Thôi, hôm nay anh ở lại đi ăn cơm bụi với tôi.

Không từ chối, Bí thư đứng dậy xếp sắp giấy tờ trên bàn rồi khóa cửa lại. Ông biết Giám đốc đang có tâm sự. Rất ít khi ông thấy Trần Búp tỏ ra là người yếu mềm. Từ lâu, ông coi Trần Búp là mẫu người của công việc - mạnh mẽ, quyết đoán và chủ động. Lối lãnh đạo có tác phong gần giống với người sĩ quan chỉ huy trong quân đội làm ông cảm phục.

Hai người đến một quán cơm gần cơ quan. Chủ quán là một người đàn bà to béo, mắt trông như người bị mắc bệnh sụp mi, lông mày xăm đen đậm, cong hình cánh cung, mí mầu nâu, khi nói, mắt chớp chớp y như bà mối trong lớp diễn của các vở tuồng cổ. Thấy hai người vào, bà đon đả:

- Hôm nay lại có cả Bí thư đến thăm hàng em. Thế này thì mai có nhẽ em phải thuê thêm đầu bếp?

- Cho chúng tôi ăn trên gác! - Trần Búp đề nghị.

Thấy nét mặt khó đăm đăm của Trần Búp, bà im bặt, hất hàm ra hiệu cho con bé trạc tuổi mười ba đứng cạnh. Đứa bé làm thuê nhanh nhảu:

- Các ông theo cháu!

Nói rồi nó dẫn hai người lên thang gác. Căn gác xép hẹp, tường trần đen như sơn hắc ín, bồ hóng bám vào lưới nhện dăng, rủ xuống gần chạm mặt. Lên đến nơi, đứa bé hỏi:

- Hai ông ăn bàn hay ăn chiếu?

Bí thư bật cười vì câu hỏi thiếu bổ ngữ của nó:

- Cháu phải hỏi: - Các bác ngồi ăn ở bàn hay ngồi ăn ở chiếu để cháu chuẩn bị, chứ sao lại hỏi vậy? Ông bảo đứa bé - Cho hai bác ngồi chiếu!

Con bé xấu hổ đỏ mặt, kéo chiếc chiếu vắt trên mắc xuống trải. Bà chủ quán ló đầu lên:

- Vẫn ăn như mọi khi chứ bác Búp?

- Ăn thì để sau, chặt cái gì cho chúng tôi uống rượu trước.

- Bia hơi vừa mới đem về đấy! Các bác uống bảo em! - Bà chủ quán vừa đi xuống thang gác vừa nói.

- Lấy rượu cho bác! - Trần Búp bảo đứa bé.

Thấy Trần Búp chỉ uống không gắp thức ăn, Bí thư khuyên:

- Anh vừa ăn vừa uống! Uống thế hại dạ dày lắm. Ông gắp thức ăn vào bát của Trần Búp.

- Cảm ơn anh. Tôi không thấy đói! Mà cũng chẳng hiểu tại sao dạo này tôi ăn không thấy ngon?

- Anh có tâm sự gì cứ nói với tôi. Tôi chả có năng lực kinh doanh nhưng biết đâu trong cuộc sống tôi có thể góp ý được đôi điều.

Từ ngày thành lập Công ty, người Trần Búp tin nhất là Bí thư. Nhưng tin là một chuyện còn làm kinh tế lại là chuyện khác. Trong kinh doanh, không có chỗ cho lòng tốt đứng. Lòng tốt chỉ có thể làm công việc từ thiện, lòng tốt mang sự sáng láng của tính nhân đạo; cho người ta tin vào một lý tưởng cao cả, thuần khiết. Nhưng, để thực hiện lý tưởng, người ta không đem nhân đạo để làm công việc kinh doanh. Kinh doanh là phạm trù độc lập, khô cứng và chai lì. Những người thực hành kinh doanh thường là những kẻ có máu lạnh. Trần Búp là người có máu lạnh 100%. Ông dựa vào Bí thư để giảm "nồng độ" lạnh cho trái tim mình. Bí thư là người nhân đạo. Ông không có óc kinh doanh, không biết đọc hàm số đồ thị; ma trận hay không biết một tí tị tì ti nào những thuật ngữ như: Tỷ giá; tài khoản; giá trị thặng dư hay thừa đoái, hối đoái gì. Nhưng ông có một quả tim nhân đạo nóng hổi, nhiệt tình, năng nổ. Ông làm vượt khả năng một con người Cộng sản. Bí thư có cái "thừa" mà Trần Búp thiếu; ngược lại, Bí thư "thiếu" cái mà Trần Búp có thừa.

Nhưng, điều nghịch lý xảy ra khi sử dụng và hỗ trợ nhau trong sự "thiếu - thừa" đó! Trần Búp không mang kiến thức và "phép mầu" trong công việc của mình để biến cải cái "thiếu" của Bí thư, lại có thể nhận vào mình hoặc dùng cái "thừa" của Bí thư để làm chỗ dựa cho công việc kinh doanh và lãnh đạo của mình.

Trần Búp nói:

- Tôi và anh công tác với nhau gần chục năm rồi, tính tình của tôi thế nào chắc anh hiểu! Cho tới hôm nay, không nói anh cũng rõ: Công ty ta đang đứng trước nguy cơ bị phá sản. Nếu không có công trình, không giải quyết được công ăn việc làm cho anh em, tình trạng này kéo dài thêm ít ngày nữa, tôi e khó mà trụ vững được. Tôi đang tìm cách tháo gỡ. Nhưng muốn được việc thì phải có tiền. Cái khó của tôi lại nằm ở trong tay vợ mình. Giá mà cô ấy hiểu và cảm thông thì khác, đằng này, từ ngày cô ấy về Hà Nội càng tệ hại hơn.

- Thế tôi mới bảo anh để tôi xuống gặp chị ấy.

- Anh xuống cũng vậy thôi! - Trần Búp nói - Tôi biết tính nhà tôi: Đã dốt nát lại bảo thủ. Thích làm khổ chồng khổ con.

- Nếu khó quá thì thôi vậy! Ta sẽ tìm cách khác. - Bí thư nói.

Trần Búp tựa lưng vào tường, chân duỗi dài, mắt ngước nhìn con nhện đang kéo tơ trên trần nhà. Lạ thế nhỉ? Khoảng trần hẹp tí teo mà có hàng chục con nhện đang thi nhau dệt lưới. Ở sát góc, giữa mảng tơ căng chéo, một chú ruồi bị sa lưới, đang cố sức giãy giụa, con nhện màu vàng óng chạy loanh quanh, từ đít nó, sợi tơ mảnh mai tuồn ra. Con ruồi giãy, đạp, sợi tơ rách; con nhện ra sức đan, vá cho sợi tơ trùm lên con mồi. Quy luật sinh tồn! Trần Búp chặc lưỡi, bâng khuâng không hiểu mình đang đứng ở hoàn cảnh con nhện hay con ruồi?

- Anh bảo tôi có cách gì để làm khác? - Trần Búp nói - Không có cách gì khác hơn bây giờ là phải có tiền. Có tiền tôi sẽ lật ngược thế cờ. Tôi sẽ tìm được lối đi cho mình. Tôi không muốn người ta cười vào mũi tôi, bảo tôi là thằng hèn, là kẻ nhổ rồi lại liếm! Tôi có thể hạ mình, nhưng tôi không chịu nhục được.

- Trong công tác, anh có điều gì phiền trách tôi không? - Bí thư hỏi.

- Không! Trong cuộc sống, về tuổi đời, tôi luôn coi anh là người anh; trong công việc, tôi coi anh là người anh tinh thần. Khi quyết đáp công việc cơ quan, tôi có anh bên cạnh, khích lệ, động viên. Nhưng.. - Trần Búp ngập ngừng.

Bí thư giục:

- Anh cứ mạnh dạn nói ra đi!

- Vâng! Tôi sẽ nói! Những ngày gần đây tôi nghĩ nhiều. Khi mà những người trước đây luôn quanh quẩn bên tôi, nay họ xa rời tôi. Thậm chí có kẻ còn nói xấu tôi. Tôi không trách họ. Khi tôi có, họ đến xin là chuyện bình thường. Nay, tôi hết, họ xa lánh tôi, âu đó cũng là chuyện đương nhiên. Họ không thể bám vào một vị Giám đốc đang đứng trên bờ vực thẳm. Họ phải tìm con đường riêng cho mình. Ngay cả những đứa em của tôi cũng vậy! Tôi đưa chúng về, giao công giao việc. Nhưng khi thấy tôi thế này, chúng cũng lảng ra. Vợ đi đàng vợ, con đi đàng con. Biết mà cứ như gà mắc tóc, như ruồi sa lưới nhện - Trần Búp ngước nhìn lên góc nhà - Nhân tình thế thái mà anh! Cũng may tôi còn có anh bên cạnh- Giọng Trần Búp trầm hẳn xuống - Nhưng anh chỉ có tinh thần. Mà tinh thần chỉ là sự cổ động, sự cổ động cho những hành động chứ không ngăn ngừa sự thái quá của những hành vi.. - Trần Búp chợt dừng lời, ông chăm chú nhìn: Trên mạng lưới, con ruồi vẫn còn giãy giụa, nhưng sức nó yếu dần; con nhện bò lại, chăng thêm những sợi tơ lên người con ruồi cho chắc chắn.

Bí thư hiểu Trần Búp muốn nói gì. Ông không thanh minh. Những điều bức xúc trong lòng Trần Búp là sự tự ái của một con người đang có quyền lực nay bị thất thế. Ông nói:

- Anh nói vậy, tôi cũng mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình. Nói với anh điều này, anh đừng cho tôi là thanh minh. Tôi tự xét thấy năng lực chuyên môn mình không có. Nhiều khi tôi ân hận, biết thế ngay từ hồi mới về, anh cho tôi đi học một lớp nghiệp vụ ngắn hạn thì có lẽ tôi giúp được anh nhiều hơn. Nhưng bây giờ có nói thì cũng muộn rồi. Cái gì đã qua thì đã qua! Hôm nay, Công ty gặp khó khăn, có thể còn đổ vỡ! Ngoài điều kiện khách quan ra, tôi thấy mình cũng có trách nhiệm một phần. Tôi là người lãnh đạo chủ trương, đường lối, dựa vào các nghị quyết, dựa vào các chỉ thị. Nhưng đối với tôi, nhiều khi nó rối rắm, như một mớ bòng bong, không cụ thể, không chi tiết. Nói anh thông cảm: Tất cả chỉ là phương hướng, thiếu cụ thể hóa. Tôi là người chỉ tay, hướng mọi người xông lên. Khi còn trong quân đội, tôi chỉ tay về phía tọa độ cần vượt qua, tôi có đích! Tôi hô: "Các đồng chí! Tiến lên!", những chiến sĩ của tôi dũng mãnh cưỡi lên bom đạn mà xốc tới. Nhưng ở nơi chiến trường không tiếng súng này, tôi thấy mình như bị ngợp. Tôi chỉ biết lấy tinh thần và lòng nhiệt tình của mình mang ra. Nếu anh có trách, tôi cũng đành chịu.

- Tôi đâu có trách, mà tôi đang muốn giãi bầy tâm sự của mình với anh. Trần Búp thanh minh.

- Đúng! Anh không trách tôi, nhưng tôi muốn nói để chúng ta cảm thông với nhau. Anh Búp ạ! Bình thường ra, khi cuộc sống thuận chiều mát mái, không ai nghĩ đến sự thất bại. Không ai nghĩ, chỉ cách đây gần mười năm, sự sôi động của Công ty này như thuỷ triều dâng, như con diều gặp gió chao liệng trên không. Lãnh đạo hoan hỉ, công nhân hồ hởi. Tất cả như các chiến sĩ trên mặt trận. Luồng gió mới thổi vào tâm hồn họ lồng lộng. Họ biết họ làm trước hết cho chính họ. Họ muốn bứt khỏi sự ràng buộc của rách rưới, bần hàn. Họ muốn được hưởng những gì do công sức họ bỏ ra và khả năng của họ làm được. Nhưng giờ đây, tất cả như chưa có. Hàng ngày, quanh quẩn tôi và anh, nhân viên nhìn thấy thủ trưởng chào lấy lệ. Xe, máy nằm im như những vật vô dụng. Cán bộ công nhân viên nghỉ không lương để tự đi tìm công việc. Tôi đã gặp những chiến sĩ thi đua, những cá nhân tiên tiến, những người lao động bình thường của Công ty ra chợ, ngồi đầu đường buôn thúng bán mẹt; Gặp tôi, mọi người hỏi: "Bao giờ Công ty mình có việc hả bác?". Tôi không biết trả lời sao? Và, bao giờ thì chúng ta có thể trả lời cho họ? Thế thì tại sao lại thế hả anh Búp? - Đột nhiên Bí thư cao giọng - Tôi thấy mình là kẻ có tội. Một kẻ chỉ biết nói thao thao bất tuyệt, lấy lý thuyết, đường lối làm bút chì mầu tô đậm bức tranh siêu thực. Nhiều khi tôi muốn chạy trốn khỏi tội lỗi ấy. Nhưng tôi không làm được! Tôi không muốn làm kẻ phản bội. Nếu giữa lúc này tôi xin nghỉ chế độ, lòng tôi sẽ bị day dứt, bị dày vò cho tới khi chết. Nhưng nếu cứ tiếp tục ở lại..

Bí thư dừng lại không nói nữa. Ông nhấc chén rượu nếp nhấp một ngụm, mặt nhăn lại như uống phải vị chát đắng. Trần Búp biết rõ Bí thư đang xúc động mạnh. Nhổm lên, ngồi ngay ngắn lại, ông nói:

- Anh chưa về được! Tôi còn làm Giám đốc ở cái Công ty này thì anh còn phải ở! Tôi chưa bao giờ biết đầu hàng ai cả. Nhưng thôi, chúng ta hãy quay về thực tế: Bây giờ cái khó nhất của tôi là làm sao cho vợ tôi ký vào giấy tờ thế chấp.

- Hay là anh đưa giấy tờ cho tôi xuống?

- Anh xuống không được! - Trần Búp lắc đầu - Hiện tại, chỉ có một người có thể bảo được với nhà tôi nghe thôi. Nhưng, nếu vậy, chẳng hóa tôi là thằng hèn đến thế sao?

- Đấy là ai? - Bí thư hỏi.

- Cậu Mã!

- Sao? - Bí thư sửng sốt - Cậu Mã đội trưởng ấy à?

- Đúng! Giờ đây, chỉ có cậu ta có thể làm cho vợ tôi ký vào giấy tờ tôi đang cần mà thôi.

- Tại sao lại thế hả anh Búp?

- Đối với vợ tôi, đã từ lâu, cô ta coi cậu Mã là người duy nhất đúng! Mọi việc nhất nhất cô ấy đều nghe theo. Tôi không hiểu sao lại vậy?

- Liệu trong đó..

- Không! - Trần Búp gạt phắt - Không thể có chuyện thế được! Hai người cách nhau gần hai chục tuổi. Tôi cho rằng: Vì sợ tôi giải tán đội xây dựng của cậu ta nên cậu ta muốn nhờ vợ tôi ép tôi phải nhượng bộ.

- Chính vì thế nên cô Duyên không đồng ý việc anh chấp nhận cho đội cậu ta kéo dài nợ? - Bí thư hỏi.

- Đấy cũng là tình thế bắt buộc. Vợ tôi dọa tôi, nếu không đồng ý sẽ về làm ầm ĩ ở Công ty.

- Thế bây giờ anh định sao?

- Tôi muốn anh gặp riêng cậu ta, anh khuyên cậu ta bảo với vợ tôi ký giấy thế chấp.

- Liệu thế có được không? - Bí thư băn khoăn.

- Được! Nếu Mã đồng ý, chắc hắn sẽ đưa ra những điều kiện của hắn. Anh nhận lời hứa về xem xét rồi trả lời sau.

- Sao lại đến nông nỗi ấy hả anh Búp? - Bí thư nói, giọng lạc hẳn.

Trần Búp ngửa cổ dốc nốt chén rượu:

- Phải vậy mà anh.

Trên tấm lưới nhện ở góc tường: Con ruồi đã bị tơ bao kín. Con nhện nằm duỗi dài chân bất động. Nó nghỉ giải lao chờ cái thây chín nục trước khi thưởng thức.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 25​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 25

Hoạt cứ ca cẩm mãi với Duyên vì mấy cha địa chính xã nì nèo đòi thêm hai chục triệu nữa. Hoạt nói:

- Cái thẻo "chó ỉa" ấy, vợ chồng cái Duyên nó "kết", chứ nếu là tôi, tôi có thèm vào. Đổ bao nhiêu xe đất mới đầy? Đóng bao nhiêu cọc bê tông mới xong chân móng?

Nhưng ai ngờ, thẻo đất "chó ỉa" "toàn hồ, những ao", Hoạt không hiểu tại sao Duyên cố kết thuê lấy bằng được bây giờ lại có giá. Đang trên đường đi, nhận được điện, Duyên bảo người lái xe:

- Anh cho em về văn phòng anh Quân.

Người lái cho xe vòng lại. Khi qua chỗ có mảnh đất vừa thuê, Duyên chột dạ vì nhìn thấy mấy người Đài Loan và mấy cán bộ ở huyện Phúc Hòa đứng đấy, tay chỉ chỉ trỏ trỏ. Người lái xe nói với Duyên:

- Hôm qua tôi nghe cậu lái xe cho Chủ tịch huyện nói: Phía Đài Loan gửi thông báo không đồng ý cho ai thuê mảnh đất này.

- Anh có biết họ nói vì sao không?

- Thấy bảo vì lý do an ninh cho nhà máy của họ.

- Lạ thật đấy! Thế họ lấy quyền gì mà áp đặt như vậy? Thảo nào, Quân điện cho tôi phải về ngay.

Về tới văn phòng, Duyên nghe Quân nói lại tình hình, cô lập tức điện gấp cho người Luật sư:

- Nếu bận, ngày mai anh lên cũng được. Việc này tôi giao toàn bộ cho anh.. Vâng! Giấy tờ anh Hoạt vừa bàn giao cho tôi chiều hôm qua.. Vâng, mang tên chồng tôi; hợp đồng bốn mươi chín năm. Thủ tục xong rồi.. Nhưng tôi muốn anh xem lại cho chắc.. Thôi, thế này nhé! - Đột nhiên Duyên thay đổi ý định, lật tay xem đồng hồ - Anh cứ chờ ở nhà, khoảng hơn tiếng nữa tôi và anh Quân đem toàn bộ giấy tờ xuống cho anh xem. - Duyên tắt máy, quay lại nói với chồng - Đi Hà Nội với em.

- Có cần vội thế không? - Quân hỏi.

- Cần chứ anh! Bỏ bao nhiêu tiền ra chứ có phải xin không đâu. - Duyên quay sang bảo lái xe - Anh cho vợ chồng em xuống nhà Luật sư.

Khi xe đi qua chỗ đất, Duyên và mọi người vẫn thấy mọi người đứng ở đấy. Duyên thoáng thấy Hoạt đứng đó, cô cau mày, nỗi bức xúc trở thành tiếng:

- Tại sao anh Hoạt lại có mặt ở đấy nhỉ?

Quân nhìn vợ:

- Chỉ được cái đa nghi! Lúc nãy em chưa về, anh bảo anh ấy xuống xã xem binh tình thế nào đấy.

Duyên hiểu ra, cười bẽn lẽn:

- Thế sao anh không nói với em trước. Thời buổi cơ chế thị trường, vì tiền lòng người dễ đổi thay lắm. Để em gọi điện cho anh Hoạt xem sự thể thế nào? - Nói rồi, Duyên bấm máy - A lô.. Anh Hoạt à? Tình hình thế nào? Rồi.. Rồi.. Rồi.. Có gì anh nhớ điện cho em, bây giờ em và Quân xuống chỗ Luật sư đây. Được! Em sẽ nói với anh Quân.. Vâng, cứ thế nhé! Em chảo anh! - Duyên tắt máy quay sang Quân - Tối nay về, anh chuyển cho anh Hoạt thêm ba chục triệu nữa cho em.

- Sao mà chuyển lắm thế? - Quân hỏi.

- Cái giá mà phía nước ngoài trả còn cao hơn giá mình trả nhiều. Nhưng cái quan trọng là giấy tờ đã mang tên mình rồi. Nếu họ muốn mảnh đất ấy, ắt phải đến gặp mình.

Xuống tới nhà, Luật sư xem giấy tờ, cười ha hả:

- Vợ chồng ông bà ăn khao được rồi. Tôi vừa điện cho anh bạn ở đoàn Luật sư tỉnh. Tụi Đài Loan ngỡ dân Việt Nam ngu. Bọn họ nghĩ nơi ấy ao sâu hồ rộng, những hủm là hủm, người Việt sợ mất nhiều công, không dám nhẩy vào đấy. Định ép giá thấp để thuê, nhưng khi biết tin tình báo kinh tế thì mảnh đất đã trong tay ông bà rồi. Xin chúc mừng! Nhanh hơn nhau có đúng một ngày.

- Đâu! Hoạt nó mới đưa giấy tờ cho tôi chiều qua.

- Đúng hai mươi bốn giờ! - Luật sư cười - Tin của tôi chính xác. Phải nói là cậu Hoạt nhanh trí. Nếu chần chừ đến hôm nay chắc ông Quân sẽ nhận được quyết định huỷ bỏ hợp đồng của tỉnh và có giấy mời lên nhận lại tiền.

Duyên nhìn người Luật sư, hỏi:

- Mình chắc không bị lật chứ anh?

- Bây giờ tuỳ thuộc vào ông bà. Phía bên nước ngoài chắc chắn sẽ ép tỉnh yêu sách bắt phải giải quyết. Nếu vì công việc làm ăn và quan hệ lâu dài thì ông bà trả. Nhưng tôi nói trước: Phải có giá! Còn nếu không, dẫu tài thánh cũng không ai lấy được. Nếu phải hầu tòa, tôi xin bảo đảm.

- Không hiểu đất thuê lắm thế rồi mà sao chúng nó vẫn còn tham? - Quân hỏi.

Luật sư cười, cái cười pha chút diễu cợt;

- Mình ở địa vị họ mình còn tham bằng mấy ấy chứ! Thế sao ông bà có bao nhiêu đất rồi còn muốn thuê thêm?

Duyên đỡ lời cho chồng:

- Có gì thì anh giúp chúng em. Thôi, mấy khi anh em mình có dịp gặp nhau thế này. Vợ chồng em muốn khao anh.

- Xin cảm ơn! Xin cảm ơn! Hôm nay tôi bận. Xin hẹn để khi khác.

- Thế mai anh có lên không? - Quân hỏi.

- Lên chứ! Hợp đồng giao kèo ký với ông Quân viết thế nào tôi thực hiện đúng vậy! Nghề luật sư trước hết phải biết làm đúng luật! Nhưng bài học tôi giao, ông thuộc chưa?

Quân đỏ mặt như chú bé học sinh bị thầy giáo truy bài - Thấy Vậy. Duyên nói:

- Hôm nọ còn giải thích cho em về luật thuế doanh nghiệp đấy anh ạ!

- Phải học! Đành rằng nhiều người không học vẫn làm được. Thậm chí họ còn được nắm những cương vị trọng trách trong xã hội. Nhưng có học vẫn có hơn - Sắc mặt Luật sư trở nên nghiêm trang - Tôi được nghe Hoạt hết lời ca ngợi về các bạn! Vợ chồng các bạn có chí tiến thủ, giờ đây lại có điều kiện để phát triển. Chẳng lẽ chúng ta cứ thụt lùi mãi ư? Đất nước này đâu phải của họ. Tại sao người nước ngoài làm được mà mình không làm được? Lòng tự tôn, tự trọng của dân tộc đâu rồi? Tôi mong được làm cố vấn luật cho những doanh nhân, những Giám đốc có tài, có đức. Nhận tiền công của các bạn mà không phải hổ thẹn với lương tâm mình..

Cho tới khi Duyên đưa Quân và người lái xe vào ngồi ăn ở một nhà hàng mà lời nói của người Luật sư vẫn luẩn quẩn trong tâm trí anh. Quân như bừng tỉnh. Người Luật sư không nói điều cao sang, khó hiểu. Câu nói giản dị đầy khích lệ. Đúng! Nếu con người không có lòng tự trọng sẽ không làm chủ được chính mình. Và, nếu có nhiều người như vậy tức là làm chủ đất nước. Vai trò cá nhân không tách rời vai trò lịch sử đất nước. Nếu không, trước đây anh cầm súng đi chiến đấu với mục đích gì? Nếu không phải vì ngày hôm nay? Bài học giản đơn vậy mà đến bây giờ Quân mới hiểu. Duyên nhìn chồng lạ lùng:

- Anh Quân không uống à? Anh sao vậy?

Quân cười, nụ cười rạng rỡ. Đã lâu, Duyên mới lại tìm thấy cái lúm đồng tiền trên má chồng mình. Nếu không có người lái xe ngồi đấy, thể nào cô cũng sẽ áp đôi môi nóng hổi của mình lên đó, rồi dùng răng cắn một cái thật nhẹ.. Quân nâng cốc:

- Giáo sư giảng trăm bài không bằng một câu hiền triết dạy! Em có biết không? Kỳ này về, anh sẽ học vi tính. - Nói xong Quân bảo Duyên - Em cho anh mượn máy di động.

- Thế máy của anh đâu? - Duyên hỏi.

- Anh đưa cho con rồi.

- Anh chiều nó quá đấy! - Duyên trách.

Quân như không để ý tới lời nói của vợ, anh bấm máy:

- A lô.. Con đấy à? Ừ! Bố đi cùng mẹ.. Đang ở Hà Nội.. Sao? Quà hả? Được, chốc nữa bố sẽ mua cho. Lớn tướng, sắp lấy vợ rồi còn nhõng nhẽo.. Ăn cơm xong phải đi ngủ nghe chưa? Được rồi, bố sẽ nói lại với mẹ.

Nghe hai bố con nói chuyện, Duyên thấy mắt mình cay cay. Cố giấu bớt sự xúc động, thầm cảm ơn đời đã cho mình một người chồng hiền hậu. Giá như anh ấy có thể cho mình một đứa con nữa? Duyên không hiểu nếu Quân có con, liệu anh có hắt hủi đứa bé đầy hoài nghi kia không? Nhưng cô vẫn muốn vậy. Thà như thế cô vừa thấy đỡ tủi cho anh, đỡ thiệt thòi cho tình yêu và sự bao dung độ lượng của anh. Cô mường tượng anh giấu điều anh biết đứa bé này không phải con anh. Nhưng anh chấp nhận nó như đời anh chấp nhận bệnh tật anh đang mang trong cơ thể.

Hồi đứa bé được chục tuổi, Duyên muốn có với Quân một đứa con, nhưng mãi không được. Duyên đưa Quân đến gặp một người bạn làm bác sĩ ở bệnh viện tỉnh kiểm tra. Sau khi xét nghiệm, bác sĩ gọi riêng Duyên ra bảo:

- Anh ấy không có khả năng sinh con. Qua xét nghiệm, chúng tôi xác định anh Quân bị nhiễm chất độc mầu da cam. Tỷ lệ tinh dịch còn 0, 5%, nhưng khi ra tới âm đạo là bị chết.

Duyên giấu không nói cho Quân biết ý kiến của bác sĩ, cô sợ rằng vì vậy Quân sẽ buồn và sinh ra tiêu cực. Cô nói với anh:

- Tại em béo quá nên lấp mất mề, để lâu quên đẻ.

Quân trả lại máy cho Duyên:

- Thằng bé dặn mua cho nó cái Hécphôn và mấy đĩa ca nhạc hải ngoại.

Duyên tiếp vào bát anh một cái vây cá:

- Cái gì anh cũng chiều nó. Nó mà hư thì không phải "con hư tại mẹ" đâu nhé!

Người lái xe tham gia:

- Nói vậy, chứ tôi thấy thằng bé con anh chị ngoan thật. Con nhà giàu mà lễ phép, khiêm tốn. Chẳng như con mấy vị quan huyện, nứt mắt ra đã mắc vào vòng xì ke, ma tuý.

- Cháu được như vậy là do anh Quân, chứ tôi đi làm bận suốt ngày. - Duyên nói.

- Sao hai người không đẻ thêm đứa nữa cho có anh có em?

- Vâng! - Duyên thở dài - Chúng em cũng muốn lắm, nhưng chưa được.

- Tôi nghe ở Chùa Bộc có thuốc hay lắm. Lúc nào anh chị đến đấy xem sao.

Quân gạt phắt:

- Thuốc thang gì, tốn tiền! Chỉ cần một đứa thế thôi. Nếu được, tôi đã có lâu rồi.

Nghe Quân nói, Duyên giả vờ cúi xuống bát, cô gắp miếng sườn chua ngọt đưa lên miệng, hàm răng cắn chệch, bập vào lưỡi đau nhói. Duyên ứa nước mắt không hiểu vì câu nói của chồng vừa thốt ra hay tại răng tự cắn vào lưỡi?

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 26​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 26

Họ hẹn gặp nhau để nói chuyện. Đầu tiên, ông không đồng ý để Mã áp đặt nơi gặp. Nhưng hắn nì nèo và bởi công việc đang thúc ép cần có tiền để chi nên ông đành nhượng bộ:

- Được, nhưng ở đâu?

Bên kia đầu dây, Mã cười:

- Sếp cứ ở nhà, em sẽ đến đón sếp. Mấy khi được theo hầu Bí thư.

Ông định chỉnh cho Mã một trận, nhưng hắn đã sập máy. Mã đến văn phòng lúc ấy khoảng mười rưỡi. Khi đi qua phòng Giám đốc, cửa khép hờ, thấy Trần Búp đang chúi mũi vào đống giấy tờ, hắn định vào, nhưng nghĩ thế nào lại thôi. Nhưng khi cùng Bí thư đi qua, Mã bảo với Bí thư:

- Hay là mời cả Giám đốc đi cho đủ bộ? Nhân tiện tôi chuyển lời nhắn của bà Lài bảo sếp Búp chuẩn bị tiền cho bà ấy chung vốn bán hàng?

Bí thư gàn:

- Việc tôi gặp cậu là do tôi chứ không dính gì tới anh Búp.

Mã đưa Bí thư lên quán cá bờ sông Ngọc. Trước cổng, hình nhân bê đĩa cá, nhe nhở cười nịnh khách vẫn đứng nguyên tại chỗ. Con cá vẫn há hai hàm răng trắng nhởn, mắt trợn tròn nửa dọa, nửa chèo kéo khách. Trải qua mưa gió, nắng bụi, trông thằng hình nhân và con cá có vẻ cũ và già đi. Hàm răng của hình nhân và hăm răng con cá không biết ai bôi đen sỉn mỗi hàm răng một cái, nên trông cả hai như bị sún.

Buổi trưa, vắng khách. Nắng xiên qua tán lá nhãn trổ thành hoa trên mặt sân. Một nhân viên nữ ngồi ngáp vặt cạnh quầy bán cốc tai, nghe tiếng xe máy đi vào, uể oải đứng dậy chờ. Mã hất hàm:

- Cho một khoang giữa dòng. Hôm nay đãi khách sộp, cho tớ một con sộp hấp, kèm vài chú trê nướng đậm giềng mẻ, rượu ngâm bọ cạp.

Nhân viên nữ ngáp nốt chỗ dở, rồi chõ mặt vào nhà gọi:

- Anh Ba bò ơi, bảo đầu bếp: Có khách.

Một cái đầu nhẵn như đầu sư, mắt đỏ lựng ngó ra:

- Khách nào mà bắt cá chết sớm thế nhỉ? - Khi nhận ra người quen, hắn cười - Hôm nay đi với dê đực già à? Con dê cái mọi khi đâu rồi?

Mã nổi cáu:

- Mày ăn nói, bỡn cợt kiểu gì đấy? Bí thư của Công ty tao đấy! Mày hỗn để tao bảo với thằng chủ mày cho nghỉ luôn?

Ba bò chừng như sợ, im lặng xốc lại quần, kéo khóa phécmơtuya:

- Mời các đại ca xuống bến, lên "tầu".

"Tầu" mà hắn nói là con thuyền đúc bằng xi măng, xám mốc, vết rạn vằn vện như mai rùa, dài chừng bốn mét rưỡi đến năm mét; hai đầu thuyền, mỗi mũi treo một cái lốp xe ô tô cũ để chống vỡ. Con thuyền đủ chỗ cho ba người ngồi cả lái. Ba bò nhẩy xuống lấy gáo múc nước trong lòng thuyền bị ngấm đổ ra, mầu nước xanh lét và bốc mùi tanh lợm xộc lên mũi Bí thư, ông nói với Mã:

- Hay ta ở trên này cũng được?

- Ấy, đâu được. Phải ngồi giữa dòng mới đã, mới kín chuyện. Em biết có chuyện quan trọng lắm sếp mới cho gọi..

- Được rồi đấy, xin mời. - Ba bò chổng mông, tay bám chặt vào cọc sắt neo thuyền, gò mũi thuyền đứng im để hai người xuống, bờ gáy hắn cộm thịt thành hai miếng, béo phồng, mồ hôi đùn ra bóng nhẫy ánh mặt trời.

Mã nhường cho Bí thư xuống trước. Mặc dù Ba bò đã ghìm lốp ô tô ở mũi thuyền vào bờ xi măng bậc bước xuống, con thuyền vẫn bị bập bềnh, Bí thư bước đi như người đảo đồng, đến giữa lòng thuyền, ông vội ngồi thụp xuống, dang tay tóm chặt hai bên be. Mã nhìn vậy, cười, ung dung bước xuống như người đi trên cạn. Chờ cho hai người yên vị, Ba bò tóm vào sợi dây thép nối với dây neo giữ khoang nhà nổi neo đậu giữa dòng, kéo thuyền ra. Vừa cập vào mạn, Mã nhanh nhẹn nhẩy phắt lên, làm cho con thuyền chòng chành, Bí thư lập cập mãi mới bước lên được. Ba bò hỏi:

- Các vị có "đóng kép" không ạ?

- Cần sẽ gọi! Bảo chúng nó làm món nhanh lên!

- Đóng kép là món ăn gì? - Bí thư hỏi.

- Thịt tươi sống, biết nói, cười và chuốc rượu. Mã nháy mắt với Ba bò, mồm mời Bí thư - Sếp có dùng để em gọi?

- Thôi thôi thôi.. - Bí thư xua tay - Đừng đừng.. - Phần cuối Bí thư không biết sử dụng từ gì cho hợp, ông cúi xuống tụt giầy, khom người bước vào trong khoang.

Nhà nổi cũng là một con thuyền làm bằng xi măng; khác ở chỗ: Hai bên mạn kẹp mỗi bên bốn chiếc phi rỗng sơn đỏ, thay phao để giữ thăng bằng, trông xa như tầu chiến kẹp ngư lôi; trên mặt thuyền lót sàn kín, dựng lều kiểu lều chăn vịt, mái lợp lá cọ; xung quanh quây bằng tre cật đan dầy, quang dầu bóng; sạp ngồi đóng gỗ tạp, lâu ngày co lại hở huếch hở hoác. Trên mặt sông có ba, bốn cái như vậy. Ba bò lôi chiếc mành cuộn tròn cạnh đấy ra trải, một làn bụi mỏng bay lên và giữa mành văng ra một cái túi cao su lọt xuống khe hở, mất dạng dưới đáy con thuyền. Bí thư nhận ra nhưng giả vờ như không nhìn thấy, ông ghê tởm nôn nao. Mã lầu bầu:

- Mẹ cha nó, chốc nữa ăn xong ông đ.. Giả tiền cho biết mặt. Bẩn như chuồng lợn.

Bí thư chun mũi lại vì mùi hôi:

- Cầu kỳ quá! Ngồi đâu chả được? Làm sao phải xuống tận đây?

- Ấy chết! Mạn đàm là phải kín đáo, ăn uống phải lịch sự.

Mã tụt giầy, hất vào góc lều.

Trong đầu Bí thư vẫn chiếc túi cao su ám ảnh; thấy như mình bị hạ nhục, ông muốn đấm thèm vào ngồi ở đây và quát vào mặt Mã mà nói:

- Tao không cần nữa! Cho tao lên bờ! Còn tiền? Chúng tao sẽ tìm cách khác. Tao sẽ..

Nhưng hình ảnh Giám đốc Trần Búp hiện lên, khuôn mặt xạm vì mất ngủ, đôi quầng mắt khuyên một vòng thành cặp kính xăm trên da thịt. Đôi mắt ấy níu kéo sự phấn khích của Bí thư lại: "Xin anh đừng.." - Bí thư nhìn thấy hình ảnh Trần Búp van nài, cầu khẩn: "Đừng vì cái" tôi "mà hỏng hết việc! Tất cả thành bại trong cuộc nói chuyện này. Ngày xưa, vua hiền chọn tôi hiền đi sứ; giờ đây, anh là sứ giả của tôi, là đại sứ đặc mệnh toàn quyền của tôi. Không! Là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của cả Công ty xây dựng số I này chứ! Anh nhớ nhé!" Bí thư cố nuốt quả táo nơi cổ họng chạy lên tụt xuống, cục cục, giật giật. Đành phải kiên nhẫn thôi. Dung hòa vốn là sở trường tự luyện của Bí thư. Nhưng, đôi khi bản thể không chức tước của ông lại bùng phát, hoàn nguyên bản chất chân phương từ lúc cha mẹ sinh thành. Ông đã phải khổ luyện, khắc phục, kìm chế, mất bao nhiêu thời gian mới vũ trang cho mình thành một chính trị gia. Đã là chính trị gia thì không được phép hiện nguyên hình. Phải biết tự kìm chế - Bộ mặt thật của cuộc đời ẩn tích sau bộ mặt của cuộc sống xã hội.

Từ trong bờ, Ba bò kéo dây thép, lôi con thuyền xi măng chở đồ ăn ra. Giữa lòng thuyền, một nữ tiếp viên bôi son phấn như diễn viên không chuyên hóa trang, đồng phục áo trắng, nơ mầu tiết dê, điểm hoa trắng, váy ngắn xanh tím than, tất mầu đen trổ mắt cáo, chân dận hài sảo kiểu Trung Hoa; hai dải áo khoanh trên cổ kéo dài thành chữ V trông nửa yếm nửa ve, chun, xéo nếp như hoa xúc xích trẻ con gấp bằng giấy; dọc theo hoa xúc xích có ba đường viền vải mầu hồng làm nền tôn ngấn cổ và khoang ngực thoa kem nửa kín nửa hở như muốn khoe phía trong đó là một thứ mà đàn ông nào cũng muốn khám phá xem sự thể nó ra sao. Tay phải cô đỡ đít khay để đồ ăn, mép khay bên kia đặt lên vai, phần nhọn cằm của cô tỳ xuống; tay trái thi thoảng bám vào khay rồi lại buông ra để lấy thăng bằng. Cả thân người nghiêng như gãy khúc, lúc tĩnh trông như bức tranh cô gái Khơ Me dâng lễ lên chùa, lúc động trông như hình nhân thế mạng phết bằng giấy trang kim ở hàng bán đồ mã. Hình ảnh lạ lùng làm Bí thư quên bẵng chiếc túi cao su vừa ám ảnh tâm trí ông.

Thêm nữa, thuyền chưa tới, nhưng mùi cá nướng theo gió từ hạ lưu thổi đến, tỏa thơm nức mũi, át hẳn mùi nước tanh tưởi bốc hơi từ dưới lòng thuyền lên. Mặc dù đến đây không phải để thưởng ngoạn cảnh trí hay không hào hứng vì ẩm thực, nhưng ngửi phải mùi cá nướng, nước dãi từ lưỡi nhều ra, Bí thư quay đi nuốt vội vào, sợ Mã phát hiện ra sự phản ứng có điều kiện của mình.

Nữ tiếp viên dâng khay cho Mã đón. Mã cầm khay, chưa nhấc lên, mắt dừng lại trên khoảng hẹp hớ hênh giữa ngực và cổ áo của cô nhân viên. Cô giãy nảy:

- Em buông ra bây giờ đây này, ứ thế đâu!

Mã cười, nhấc khay đồ ăn lên:

- Hôm nay anh bận tiếp đại khách. Hẹn cưng lần sau. Chính chủ!

Ba bò chuyển cái làn đựng đồ phụ lên cho Mã. Mã hỏi:

- Còn gì nữa không?

- Còn cá sống.

- Mình không biết ăn gỏi đâu! - Bí thư nói vội.

Câu trả lời của Bí thư làm hai thằng cười sằng sặc, điểm nhịp là tiếng he hé như dê kêu của con bé nhân viên. Thấy vậy, Bí thư ớ ra chợt hiểu, ông lườm Mã:

- Thế còn há miệng ra mà cười?

Con thuyền vào đến bờ mà ông vẫn còn nghe tiếng cười ằng ặc của Ba bò và tiếng he hé của con bé nhân viên.

Mã nghiêng chiếc nậm rượu mầu da lươn rót vào hai chén đầy rồi trịnh trọng nâng một chén lên:

- Em có lệ: Chén đầu cạn.

Bí thư chối:

- Mình không uống được vậy. Cậu cứ tự nhiên, mặc tớ!

- Em lạ gì tửu lượng của anh? Xin anh cạn.

Bất đắc dĩ, Bí thư dốc cạn. Thành cổ họng tưởng như bốc lửa, Bí thư vội ngậm miệng lại như người gắp phải thức ăn nóng. Nhưng, ngậm miệng lại càng thấy bỏng hơn, miệng đành há to hít hà cho đỡ rát:

- Rượu gì mà nặng thế?

- Bọ cạp Châu Phi! - Mã cầm con cá trê nướng đưa cho ông - Mời sếp, cho cái này vào là hạ độ ngay!

- Đây là lần đầu tớ được đến đây. - Bí thư thật thà - Cá trê ở nhà, Vợ tớ làm độc có món kho riềng. Ăn nướng thế này cũng là lần đầu.

- Em tưởng sếp theo sếp Búp thì thiếu gì?

- Thôi, cậu đứng giở giọng móc máy nữa.

- Thế thì uống vậy. – Nói rồi Mã nâng cốc - Đủ "tam bôi" em sẽ hầu chuyện sếp.

Trưa, tĩnh lặng, hai bên bờ sông mùa này cây cối xanh mướt, gió từ hạ lưu hây hẩy. Bên kia bờ là bãi, những cây ngô bồng con thơ đứng xếp hàng khoe tà áo xanh mởn. Đôi ba con bướm bay nhảng qua ô cửa tò vò lấp loáng trong nắng. Trên trời, khoảng trời xanh ngắt như chưa bao giờ xanh vậy; và, những đụn mây trắng bay ngang qua như chưa bao giờ trắng thế. Mã đột nhiên lặng thinh, lơ đễnh nhìn ra, như có ý nhường sân đấu cho đối phương chơi trước. Hắn biết thóp ý đồ của các vị lãnh đạo nên hắn trùng trình buông câu. Hắn thích làm kẻ đi câu hơn phải làm cá rỉa mồi.

Nhớ hôm hát karaôkê với Lài, khi bàn tới việc ký hay không ký, Mã bảo Lài:

- Ký trong điều kiện mình ra điều kiện.

Mã bổ sung kiến thức và ghi từng khoản ra giấy cho Lài học thuộc, nếu Trần Búp đặt vấn đề yêu cầu Lài ký. Nhưng không ngờ, Trần Búp lại yêu cầu Bí thư gặp hắn. Như thế có khác chi các nước lớn khi khó đối mặt với nhau, cần các nước thuộc phe trung gian để đàm phán tìm giải pháp? Nhờ vậy, các nước chư hầu được viện trợ không hoàn lại.

Cho rằng Mã nói thật, Bí thư uống xong chén rượu thứ ba, ngửa chén ra nói:

- Mình hết rồi nhé! Thôi, tớ không uống được nữa, cậu tha cho.

- Không uống được thì ăn. – Mã dùng dĩa róc một mảnh lườn con cá gắp vào bát cho Bí thư; lấy tay nhấc đầu con cá cho lên mồm húp xoàm xoạp. Hắn cũng cần tỉnh táo để xem điều kiện của đối phương.

Bí thư dùng đũa gợt cọng hành vương trên thành bát, nói:

- Chắc cậu cũng biết Công ty ta hiện đang gặp khó khăn? Mà việc đón rước Huân chương không thể đừng được.

- Thế việc ấy có gì liên quan tới tôi? Công ty quy định mỗi đội hỗ trợ Công ty bao nhiêu có trong văn bản rồi. Đội tôi hiện chưa có tiền nộp thì nợ lại, khi nào nhận được công trình làm có tiền sẽ trả sau.

- Mình không nói tới chuyện ấy! Chẳng qua phải làm vậy để đề cao ý thức trách nhiệm của các đội với Công ty, tránh vi phạm quy định của Nhà nước ban hành. Việc mình gặp cậu hôm nay, có liên quan tới chuyện của vợ chồng anh Búp lâu nay cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt. Điều này chắc cậu rõ hơn tôi?

- Thế ý Giám đốc muốn tôi phải làm gì?

- Không phải là ý riêng của anh Búp. - Bí thư nói đỡ cho người không có mặt - Đây cũng là ý của mình và là tinh thần cuộc họp của lãnh đạo Công ty căn cứ vào sáng kiến của cô Duyên. Hiện tại, vợ chồng anh Búp chấp nhau như vậy ngồi nói với nhau thế nào được. Mình muốn cậu giúp mình nói làm sao để chị Lài ký vào hồ sơ thế chấp.

- À.. - Mã vờ như vỡ lẽ - Thế tức là các anh muốn tôi làm môi giới?

- Đâu có! Làm trung gian thì đúng hơn - Bí thư cải chính.

- Ối dào! Môi giới hay trung gian thế nào chẳng vậy? Nhưng sao anh không gặp thẳng bà Lài?

- Nếu gặp mà được việc thì tôi làm sao phải nhờ cậu?

- Thôi, thế này nhé! - Mã dừng lại suy nghĩ một lát rồi nói - Tôi cũng chưa chắc bà Lài có đồng ý không? Nhưng nếu được, các anh đừng quên công của tôi.

- Có nguyện vọng gì cậu cứ mạnh dạn đề xuất, Công ty sẽ đáp ứng nếu những yêu cầu cậu đưa ra là chính đáng.

- Sao lại không chính đáng? - Đột nhiên Mã hằn học - Ông về ông hỏi ông Búp xem. Đã bao nhiêu lần muốn có việc tôi phải chờ đợi, van nài? Chỉ còn thiếu lễ phủ phục liếm gót chân ông ta để có việc làm? Muốn qua cửa, mỗi lần vào phải mất bao nhiêu? Chia cắt công trình ra như cắt bánh chưng, chia cho ai người ấy đuợc! Nói thật nhé! - Mã nhấc chén rượu đổ ực vào miệng rồi nói tiếp - Công ty này không vớ được cái Duyên về, có chết yểu từ lâu rồi. Giám đốc như ông Búp ấy à.. - Chợt như thấy mình lỡ lời, Mã mím chặt môi, nuốt đánh "ực" những ức chế sắp tuôn ra. Dù sao, - Mã nghĩ- Trần Búp vẫn đang yên vị là Giám đốc, và, người ngồi trước mắt là sứ giả của ông ta. Nếu chẳng may lỡ lời, sau khi có tiền, lo xong việc, thế lực của Trần Búp lại mạnh như hồi đầu Công ty mới thành lập thì vỡ mặt. - Đấy là tôi nói ngày xưa, thời kỳ quá độ - Mã hạ giọng, lời nói lại êm ru - Còn bây giờ, điều khoản của tôi trong hợp đồng môi giới này đơn giản thôi.

Mặt Bí thư nóng ran. Đường đường là Bí thư mà để cho một đội trưởng cò kè mặc cả như hai thằng lưu manh thỏa thuận với nhau thì còn gì thể diện nữa? Cái gốc con người của ông lại trỗi dậy, bùng phát. Nhưng, hình ảnh những thiết bị công trình nằm im ắng trên bãi và những chiếc xe đặc chủng phục vụ cho xây dựng nằm bất động trong ga ra hiện lên, nhắc ông nhiệm vụ hôm nay làm thuyết khách. Bí thư lại nuốt cái cục táo ở cổ xuống:

- Thì cậu nói ra đi!

- Thế này nhé! - Mã xọc đôi đũa vào chỗ xương, nơi giáp sọ con cá - Nếu tôi thuyết phục được bà Lài ký, tôi sẽ được nhận toàn bộ phần làm đường và vỉa hè trong tất cả các công trình mà Công ty được trúng thầu. Còn những điều khoản mà bà Lài đưa ra với ông Búp, tôi sẽ thực hiện đúng tinh thần trung gian. Giải quyết thế nào với bà Lài, đó là việc của các vị.

- Được! Tôi ghi nhận ý kiến của cậu. - Bí thư nhớ lời dặn của Giám đốc: "Nếu Mã đồng ý, chắc chắn hắn sẽ đưa ra những điều kiện của hắn. Anh đừng đồng ý vội và hứa sẽ xem xét" - Nếu chỉ có thế, chắc sẽ được thôi.

Mã ấn mạnh đũa, đầu con cá quả rời khỏi thân. Giữa chỗ giáp nhau, một chút máu ứa ra loang rộng trên mảnh thịt lầy nhầy chưa chín kỹ.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 27​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 27

Ngay chiều hôm đó, Bí thư gặp Giám đốc tường thuật lại công chuyện thuyết khách của mình và truyền đạt những yêu cầu của Mã. Nghe xong Trần Búp nói:

- Anh có biết trong một gói thầu xây dựng, bóc tách ra thì hạng mục thi công đường xá lãi suất là cao nhất không? Ăn gấp ba, bốn lần công xây dựng. Thằng này cáo cạnh ma lanh thật. - Nhưng rồi cuối cùng Trần Búp đành phải bảo Bí thư - Anh điện cho đội trưởng Mã là tôi đồng ý, nhưng chỉ Sở phạm vi gói thầu đầu tiên Công ty tham gia giành được thôi!

Sau một ngày, kể từ lúc Bí thư trả lời, Mã đem thư của Lài về. Bí thư mang sang văn phòng cho Giám đốc. Bóc phong bì, xem những điều khoản trong thư Lài yêu cầu, Trần Búp nóng ran mặt, dằn mạnh tờ giấy xuống mặt bàn:

- Đồ.. Thiếu văn hóa! - Giám đốc cố kìm câu chửi đổng, quẳng tờ đơn sang cho Bí thư - Anh xem, xử sự ngang ngược như vậy thì ai mà chịu nổi?

Bí thư cần lên xem. Trong giấy, Lài ghi những điều khoản yêu cầu như sau:

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh Phúc

* * *

Giấy giao kèo

Kính gửi: Các cơ quan luật pháp

Tên tôi là Phan Thị Lài, vợ ông Trần Búp - Giám đốc Công ty xây dựng số I. Tôi đồng ý cùng chồng ký vào giấy thế chấp tài sản với những yêu cầu sau:

1/ Sau khi lấy được tiền thế chấp căn nhà ở phố:. Khu.. Huyện Phúc Hòa, ông Trần búp phải chuyển cho tôi cơ số tiền là: 500.000.000 đồng (Năm trăm triệu đồng chẵn) để tôi lấy tiền góp vốn mở cửa hàng buôn bán.

2/ Ngoài ra, hàng tháng ông Búp phải chu cấp cho hai con đang ăn học tại Hà Nội số tiền là: 1.000.000 đồng (Một triệu đồng).

3/ Trường hợp nhà cửa và tài sản bị ngân hàng phát mại, bà Phan Thị Lài sẽ được hưởng 1/2 số tài sản trên, quy ra tiền Việt Nam tính theo thời giá lúc đó và xử theo luật định.

4/ Nếu xảy ra chuyện kiện tụng hoặc tranh chấp tài sản thì Giấy giao kèo này có giá trị nhờ đến pháp luật để xử lý.

5/ Nếu ông Trần Búp đồng ý các điều khoản trên, yêu cầu ký vào giấy này để làm bằng, rồi chuyển hồ sơ xuống cho tôi ký xác nhận.

Phúc Hòa, ngày.. Tháng.. Năm 199..

Người viết giấy

Phan Thị Lài

Nếu căn cứ vào quy định của ngân hàng, ngôi nhà chỉ được tính bằng 1/3 giá trị so với thực tế. Nghĩa là tiền ngân hàng cho thế chấp ngôi nhà được trên một tỉ đồng. Vậy mà, trong giấy tờ Lài bắt Trần Búp phải chấp nhận như vậy, hỏi làm sao Trần Búp không bực? Và, khốn nạn hơn nữa là nội dung viết trong giấy giao kèo. Qua giọng điệu, Bí thư biết ngay đây là do Mã chấp bút. Nhìn Giám đốc ngồi như hóa đá, Bí thư không biết dùng lời lẽ gì để an ủi. Bí thư cũng chỉ là người làm công việc trung gian. Và, ông đã cố gắng hết mức.

Sáng, lúc Mã đến chuyển thư của Lài cho Bí thư, giọng Mã du đẩy, kẽo kẹt:

- Đấy! Em phải giở "hết võ" bà Lài mới đồng ý. Lẽ ra, công lao của em trong chuyện này còn hơn. Vài km đường xá bõ bèn gì? Nhưng thôi, còn để phần cho anh em khác! - Rồi Mã lưu lại lời đe dọa sặc giọng điệu xã hội đen - Mọi chuyện các sếp hứa, em đã cẩn thận ghi âm vào băng hết cả rồi. Sợ biết đâu nhiều việc, các sếp quên?

- Thằng chó! Thủ đoạn đến thế là cùng. - Bí thư nhìn theo Mã rủa thầm.

- Tổng chi phí cho buổi lễ, anh dự đoán hết bao nhiêu? - Chợt tiếng của Trần Búp hỏi vang lên.

- Hai trăm năm mươi triệu!

Một con tính nhẩm chạy nhanh trong đầu Giám đốc. Như vậy, tiền lãi thế chấp mỗi tháng phải trả cho ngân hàng khoảng mười triệu. Giám đốc nhìn Bí thư, hỏi:

- Không biết cô Duyên đã chuyển tiền chưa?

- Thấy tài vụ báo cô ấy gọi điện tới, hẹn sáng mai sẽ đem tiền đến.

Trần Búp cầm tờ giấy của vợ lên xem lại. Rồi dứt khoát rút bút ở túi ngực cúi xuống viết, ký, xong đẩy tờ giấy về phía Bí thư:

- Anh điện cho thằng chó đểu Mã: Tới lấy hồ sơ đem xuống cho con mụ khốn nạn ấy! - Nói xong, Trần Búp đứng dậy, đi vọi vào phòng trong, gieo người xuống giường mặc Bí thư ngồi đấy một mình.

Bí thư ngạc nhiên vì sự mất bình tĩnh và ngôn từ thoát ra từ cửa miệng Giám đốc. Đây là lần đầu tiên ông thấy Trần Búp cực đoan. Câu tục tĩu ở giai tầng lao động giản đơn văng ra, nghe thấy thường thường. Nhưng ở những người như Trần Búp, nghe vừa chối tai vừa lạ lẫm, vừa hiếm hoi. Thế mới biết, hoàn cảnh dễ làm con người ta thay đổi.

Cửa mở, một cái đầu ngó vào:

- Thưa Bí thư, bác có khách!

Bí thư đứng dậy:

- Cậu pha nước giúp mình. - Bí thư cầm bộ hồ sơ đứng dậy, nói vọng vào - Việc có thế thôi anh Búp nhỉ?

Tiếng Trần Búp ném ra nghe như tiếng còi tầu thét:

- Đóng cửa lại! Đừng cho ai quấy rầy tôi.

Bí thư đi ra, cửa đóng lại. Trong phòng, Trần Búp vùng dậy, lấy tay gạt mạnh tấm mành trúc treo trước cửa. Tiếng va chạm của các ống trúc lắc cắc, loạt xoạt, bức hình chùa Một Cột méo vẹo, đu đưa, lắc lư một lúc rồi mới hoàn nguyên lại như cũ. Trần Búp ra tủ đựng rượu, giật phắt cánh tủ, không chọn, lôi ra một chai rượu còn nguyên, trong vắt như chai không, xé tem, bật nút, ngửa cổ dốc vào họng. Bọt khí chui vào chai nấc từng nấc, ọc ọc rên từng hồi, thành chuỗi nối đuôi nhau như tràng hoa, kết thành một dãy dài từ to đến nhỏ; rượu chạy nhanh vào huyết quản; nước thì rơi tự do vào dạ dày, còn hơi men thì xông ngược lên lục phủ ngũ tạng len lỏi, chui luồn đến tận các ngõ, ngách sâu kín trên cơ thể. Hơi men làm nhiệm vụ xoa dịu thần kinh, cho lãng quên nỗi đớn đau, ê chề, nhục nhã. Hơi men kích thích niềm hy vọng, khơi dậy niềm đam mê.. Cứ thế, trộn lẫn, hòa tan.. Vo viên quá khứ, hiện tại, tương lai thành một cục, thành một hòn. Cho đến khi, lưỡi không còn cảm giác đắng, cay, nồng, nóng; cổ họng tê dại, hôi hổi, lạnh ngắt. Rơi vào khoảng không trọng lượng; hơi thở dồn dập, hầm hập, vết nhăn trên vầng trán giãn, đôi mắt cận lồi căng, ngác ngơ như mắt trẻ thơ, ngồ ngộ như bê con lạc mẹ, da mặt hồng hào bừng sáng; cả gian phòng bung nở toàn hoa cà hoa cải, ánh nắng xiên qua cửa kính cũng nở thành hoa, muôn vàn những hạt bụi khúc xạ nhảy múa cũng toàn hoa.

Người uống rượu bỗng ngưng lại, tràng hoa khí đang nở héo rũ, nước trong chai đang sủi tăm, réo rùng ục lắng xuống, vát nghiêng, uốn éo, vẩn vơ, lượn lờ như giễu cợt. Chợt nhận thấy mình dùng cả chai mà uống là bất lịch sự, không đúng với tư cách của Giám đốc, không phải là phong thái của bậc chính nhân quân tử. Người uống rượu lịch lãm lấy chiếc li treo trên giá, nghiêng chai rót vào, rồi nhẹ nhàng bê li đến đặt trên mặt bàn uống nước, rồi ngả người xuống đệm ghế xalông. Hẳn là người uống rượu muốn uống cùng với ngàn hoa đang quay quay tít mù xung quanh? Hẳn là người uống rượu đã tự khai sinh rồi hóa thân cho mình trở thành Người Rượu?

Hàhàhà.. Người Rượu cười khùng khục, ngửa mặt ngắm giang sơn: Trên tường, bức tranh ngựa của danh họa Từ Bi Hồng sao hôm nay lại có tới hàng mấy trăm con? Hay cha nào nịnh nên tặng thêm những bức tranh khác? Chẳng lẽ Từ Bi Hồng mới vẽ? Họa sĩ sống lại từ bao giờ vậy? Hay đây là kiệt tác vừa tìm thấy? Không có lẽ? Và, còn kia nữa: Bức sơn mài khu nhà làm việc huyện Phúc Hòa, kiệt tác xây dựng đầu tiên của làn gió mới do ta thực hiện, sao lại bị đứa nào vặn chổng ngược? Hay là nó phải vậy? Không! Rõ ràng sau khi khánh thành bàn giao xong, ta đã thấy đích danh trưởng phòng kỹ thuật bắc thang treo tranh lên cơ mà? Đằng sau nó còn bao nhiêu kẻ đứng ngắm để chỉnh, để tán dương? Sao lại thế nhỉ? Dám lật ngược bức tranh 1800 để lừa ta? Chắc nó cậy có Bằng kiến trúc sư? Hầy! Mi lầm rồi kiến trúc sư ạ! Mi có là bố kiến trúc sư của ngành Xây dựng thì cũng chỉ là môn đệ cho ta thôi. Ta đây đã từng học qua trường quản lý kinh tế. Một trường chuyên môn đào tạo ra những con người biết quản lý và sử dụng đồng tiền của Nhà nước. Ta hạch toán, ta nắm hầu bao. Còn mi? Mi chỉ biết thiết kế rồi giao cho tụi thợ thi công. Tất cả tụi bay đều là kẻ làm công ăn lương cho ta, vậy mà sao dám treo ngược tranh của ta? Hà.. Hàhàhà..

Hà.. Hàhàhà.. Người Rượu bật dậy, lắc chuông gọi nhân viên hành chính:

- Triệu tập họp!

Từ ngoài cửa, cán bộ các phòng ban lục tục kéo vào, lần lượt quây quanh chiếc bàn hình bầu dục. Tiếng bôm bốp, bành bạch, nhỏ, to khác nhau từ những cặp mông ngồi xuống ghế khẳng định vị thế, phân biệt ngôi thứ, nghe như tiếng vỗ tay tán thưởng. Người Rượu quát:

- Các vị vỗ tay hay vỗ đít phủi bụi? Vào tới đây phải biết giữ đúng khuôn phép chứ?

Một bản mặt nửa gái, nửa trai; bên mầu trắng, bên mầu đen hiện lên, đôi môi bĩu ra nói như chém chả:

- Có phải tuyên bố thành lập công ty đâu mà phải giữ lịch sự?

Người Rượu trừng mắt nhìn xem kẻ nào dám ngạo mạn vậy? Bản mặt nửa gái, nửa trai, bên mầu trắng, bên mầu đen câng câng nhìn lại. Người Rượu cố nhớ xem đó là ai? Là bạn hay là thù? Nhưng không nhận được, Người Rượu quát:

- Mi là ai mà dám vào đây ngạo mạn?

Bản mặt kép nhe răng cười:

- Không nhận ra vợ hay sao hỡi người chồng yêu quí?

- Không nhận ra người trung gian hay sao hỡi ngài Giám đốc?

Sau câu nói, bản mặt hiện nguyên hình: Nửa mặt trắng là Lài, nửa mặt đen là Mã. Ô! Ta đã chia cho mụ số tiền theo giấy giao kèo rồi cơ mà? Ô! Ta đã dành cho ngươi toàn bộ công trình giao thông, cầu, cống trong gói thầu đã trúng cơ mà? Sao các ngươi còn đến đây phá quấy? Người Rượu hô to:

- Bảo vệ đâu? Đuổi cổ chúng ra khỏi Công ty!

Nhưng, bỗng Người Rượu nhìn thấy toàn bộ cán bộ, công nhân viên trong công ty đứng chật ních ở hội trường. Trên đầu họ, dưới chân họ toàn hoa. Có những lẵng hoa mừng; lẫn cả những vòng hoa tang. Họ mừng ai? Chờ ai? Ta? Hay lũ kia? Họ đưa đám ai? Ta? Hay lũ kia? Người Rượu quay lại, định hỏi, xung quanh bàn họp vắng tanh, vắng ngắt. Tất cả đã biến mất. Có tiếng nói từ loa phóng thanh vang lên:

- Xin mời Giám đốc Công ty xây dựng số I ra hội trường.

Người Rượu lảo đảo đứng dậy. Có cái gì đằng sau níu lại? Khó chịu, Người Rượu vằng mạnh tay.. Khối nặng vô hình vuột mất. Quá đà, Người Rượu mất thăng bằng, nặng nề lao về phía trước, rơi tõm xuống nền nhà lát gạch hoa. Nhưng hơi men lại đưa Người Rượu bay lên lơ lửng, trôi bềnh bồng. Khắp xung quanh, trên, dưới, lớp lớp ngập tràn hoa..

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 28​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 28

Điều Luật sư dự kiến đã xảy ra. Phía Đài Loan ra sức ép với tỉnh để buộc doanh nghiệp của Quân nhường lại khu đất. Giấy mời Quân lên Ủy ban tỉnh để giải quyết. Trước khi đi, Duyên dặn chồng:

- Anh cố gắng mềm mỏng, cứ để xem họ nói thế nào đã. Có gì đã có Luật sư.

Luật sư cười, nói:

- Nuôi quân ba năm, dùng quân một giờ đây.

Người Thư ký Ủy ban tỉnh dẫn hai người lên căn phòng trên tầng hai. Trong phòng bài trí sơ sài, quyền Chủ tịch tỉnh đang ngồi làm việc. Khi hai người vào, ông đứng dậy, chủ động tiến tới bắt tay:

- Vị nào là chủ sở hữu mảnh đất ấy?

Luật sư chỉ tay sang phía Quân:

- Báo cáo anh, đây là anh Quân - Giám đốc. Còn tôi là Luật sư, tư vấn.

Quyền Chủ tịch đi đến bàn uống nước:

- Mời các vị ngồi. Cảm thông cho Ủy ban, đây là nơi làm việc tạm thời. - Ông quay lại nói với người thư ký vừa pha nước xong - Tôi sẽ làm việc với các vị đây một giờ.

Người thư ký đi ra, khép cửa lại. Quyền Chủ tịch tỉnh nói:

- Tôi cũng rất ít thời gian, vì vậy xin được nói chẳng vào công chuyện. Như các vị thấy đấy, để mãi chẳng ai nhòm ngó tới, nhưng khi có người động vào lại sinh chuyện. Trong thông báo gửi, Ủy ban đã nói rõ, bây giờ tôi cần nghe trực tiếp ý của các vị?

Quân nhìn Luật sư, Luật sư nháy mắt như thầy giáo khích lệ học trò. Quân vuốt vuốt mép chiếc cà vạt.

- Chúng tôi làm đầy đủ mọi thủ tục mới được Ủy ban phê duyệt. Bây giờ đùng một cái các anh yêu cầu như vậy, tôi hỏi vì lý do gì?

- Vấn đề đối ngoại bây giờ là vấn đề cực kỳ tế nhị. Chúng ta đang thực hiện chính sách mở cửa, mời các doanh nghiệp nước ngoài vào. Họ đang là nhân tố được ưu tiên. Nếu để họ mất lòng, e sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ kế hoạch mở rộng khu kinh tế của ta. Cũng nói để hai vị biết: Không chỉ có tỉnh ta mời họ. Các tỉnh như Hải Dương, Hải Phòng cũng đã trực tiếp liên hệ muốn lôi kéo họ đến.

- Thưa đồng chí- Người Luật sư tham gia – Thế bây giờ ý của Ủy ban sẽ giải quyết việc này ra sao?

- Tôi đã trực tiếp làm việc với phía họ. Họ đồng ý mua lại, và nhờ Ủy ban làm trung gian..

- Nhưng nếu Doanh nghiệp chúng tôi không đồng ý? – Quân nói cắt ngang.

- Xét về lý, doanh nghiệp các vị đúng. Nhưng đúng về tình, liệu có nên không? Tôi mong các vị xem xét lại. Cái gì lợi nên làm. Còn như các vị đã thấy: Luật lệ đã in thành văn bản còn có thể sửa lại; nghị quyết ban hành chưa đúng còn có thể thay đổi, bổ sung nữa là.. - Quyền Chủ tịch tỉnh chuyển ánh mắt từ phía Quân sang người Luật sư bỏ lửng câu nói.

Không khí chùng hẳn. Luật sự đưa mắt ra hiệu cho Quân trả lời. Quân nói:

- Chúng tôi xin lĩnh ý của Ủy ban để về bàn bạc, và sẽ trả lời bằng văn bản.

Quyền Chủ tịch tỉnh nhìn Quân bật cười, tiếng cười nghe thật thoải mái:

- Còn phải về hỏi quân sư Duyên chứ gì? Thôi, lật con bài của mình ra. Tôi không muốn lấy thế tỉnh ép các vị. Hãy vì công cuộc cải tổ chung mà làm. Còn tỉnh sẽ không để cho các vị thiệt thòi đâu mà ngại. Tôi hứa vậy.

Sau tiếng cười và câu nói của quyền Chủ tịch tỉnh, không khí trong phòng dịu lại.

Ra tới xe mà Quân vẫn còn thắc mắc không hiểu sao quyền Chủ tịch tỉnh biết Duyên? Luật sư cười:

- Bây giờ muốn hoạt động chính trị, trước hết cần phải biết làm tình báo kinh tế. Cha này mà "cắt cu", được bổ nhiệm chính thức thì đừng đùa!

Sau khi nghe kể lại, Duyên nói:

- Như vậy tỉnh có ý lấy bằng được mảnh đất ấy. Theo em, ta chuyển mục đích này sang kinh tế. Thỏa thuận với cả hai. Phía Ủy ban ta yêu cầu được mảnh đất mới. Bên phía nước ngoài, mình đặt giá cao, cộng cả những phụ phí không trong giấy tờ..

- Cả khối lượng đất mình đã đổ vào đấy nữa chứ! Quân chen lời.

- Tất nhiên - Luật sư đưa ra ý kiến của mình - Ta sẽ lựa, đừng vội trả lời. Nhưng cũng đừng già néo đứt dây.

Tuy vậy, Duyên cảm thấy có gì chưa ổn. Những yêu cầu đưa ra không có gì ghê gớm. Đất đai vùng này còn rất nhiều, một mảnh đất vài nghìn mét vuông không khó! Còn phía nước ngoài, để đạt được mục đích, vài chục nghìn đô la không làm nghèo đi cái túi kếch xù của họ. Và như vậy, chỉ là sự đổi chác, một vụ làm ăn "trúng mánh" không hơn không kém. Sau khi xong việc, sẽ chẳng còn gì để ràng buộc mình với họ? Nhất là đối với tỉnh? Nghe ra sòng phẳng quá!

- Ta có thể làm cách khác được không? - Chợt Duyên hỏi.

- Cách gì? - Cả Quân và người Luật sư cùng đồng thanh hỏi.

- Cách gì thì em cũng chưa nghĩ ra. Nhưng em nghĩ sẽ có những cách khác còn khả thi hơn.

- Mình vừa được đất lại còn lãi vài chục nghìn đô còn gì nữa mà phải nghĩ? Buôn gì cho lại? - Quân hỏi.

- Vâng, đã đành là vậy, nhưng.. - Chợt Duyên quay sang hỏi Luật sư - Anh còn nhớ dự án công trình khu liên hợp thể thao không?

- Nhớ! Nhưng có cái gì liên quan tới việc của mình? - Luật sư hỏi.

- Vậy chúng ta thành lập Doanh nghiệp Hoàng Quân ra để làm gì? Chẳng lẽ những kiến thức anh dạy cho anh Quân trong thời gian qua chỉ để lấy có mấy chục nghìn đô?

Luật sư nhìn Duyên, và mường tượng ra những ý nghĩ đang nhẩy múa trong đầu cô. Luật sư hỏi:

- Liệu tham vọng ấy có quá sức mình không? Tôi nghe dự án ấy chưa duyệt mà đã có hàng trăm đơn vị muốn nhẩy vào.

- Nhưng nếu không thử sức thì làm sao biết mình ở nấc nào? Mà bao giờ mới dám làm? Các anh nên nhớ đây là công trình trọng điểm cấp Nhà nước, tiền tươi thóc thật. Nói thực với các anh, em rất muốn có gói thầu công trình ấy trong tay.

- Nhưng em định làm thế nào? - Quân hỏi.

- Để em nghĩ thêm cho thật chín. Có lẽ.. - Vẻ đắn đo, cô ngập ngừng rồi đi ra phía cửa nhìn ra khoảng trời rộng phía sau nhà. Đó là nơi thường khi gặp những điều cần suy tính Duyên hay ra đấy suy tư. Hai người đàn ông im lặng, tôn trọng, chờ đợi.. Một lát, duyên quay lại và nói tiếp:

- Anh giúp em tư vấn cho anh Quân về nguyên tắc bỏ thầu, và những gì liên quan bảo đảm cho Doanh nghiệp Hoàng Quân đủ tư cách pháp nhân tham gia. Còn em, chiều nay sẽ gặp anh Hoạt bàn chuẩn bị lực lượng. Khi đấu thầu, cần phải có một số "quân xanh" hỗ trợ. Nếu kế hoạch ấy có khả năng thực thi, em sẽ thân chinh gặp quyền Chủ tịch tỉnh.

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 29​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 29

Trần Búp thức dậy trong trạng thái lơ mơ, cổ họng khô khốc, đầu váng vất nhức như búa bổ, thái dương giật nhịp thình thịch, thình thịch, ổ bụng nôn nao, cồn cào, quặn thắt. Mùi chua loét từ dạ dày thốc ngược, xộc lên mũi lên miệng. Ông nhăn mặt ghê tởm, muốn nôn ra mà không nôn được, ợ hơi liền mấy cái, mồm há to ngáp. Những giọt nước mắt từ khoé mắt rơi xuống gò má, lăn lên môi, vị mặn chát. Ừ, sao nước mắt lại không ngọt nhỉ? Những lúc con người ta vui sướng nước mắt có ngọt không? Cũng có thể! Nhưng lúc vui sướng có khóc đâu mà biết vị của nước mắt thế nào! Vậy nước mắt chỉ dành cho đau khổ, tủi hổ, tuyệt vọng, chán chường? Chắc thế nên vị nước mắt mới mặn, mới chát? Tự nhiên, như đồng hóa nỗi niềm, nước mắt trào thành dòng xối xả. Giám đốc bưng mặt, nước mắt chảy tràn trề như suối, ngấm qua tay, luồn qua kẽ rơi xuống đệm ghế, lúc ồ ồ, lúc thánh thót khoan nhặt.. Ông cố kìm, nước mắt càng tuôn ra. Lẫn trong dòng nước mắt mặn chát là tiếng nấc nghẹn ngào, uất ức, dằn vặt. Vật vã, thổn thức không nén nổi, tiếng khóc vỡ òa lên nức nở.

Cứ tưởng khóc như vậy nào có nín lại được? Ai ngờ, tiếng khóc bỗng im bặt. Nỗi niềm bi lụy, ai oán đã vào giai đoạn cuối, nước mắt đã cạn, đã làm xong sự trung hòa đau khổ. Giám đốc không khóc nữa, từ trong miệng phì ra nỗi chua xót thành tiếng cười. Đầu tiên là tiếng cười gằn, tiếp đến là tiếng cười đồng đảng, nhạt thếch như ánh trăng suông đêm hạ tuần, rồi ré lên lanh lảnh chát chúa vang trong đêm. Nghe man rợ, rùng rợn và ai oán. Không có vị mặn chát, nhưng âm thanh tiếng cười thốt ra từ miệng người đau khổ còn ghê rợn hơn cả tiếng mèo gào trong đêm hoang; thắc thỏm, não nuột như tiếng cú rúc gọi tử thần. Cứ vậy, như kẻ điên, như người loạn trí, lẫn dại, lẫn khôn. Cho tới khi không còn đủ sức nữa, tiếng cười lịm dần, rồi ư ử.. Ư ử, rên rẩm như chó mắc bệnh hen suyễn. Lát sau, đầu ông ngoẹo về một bên, bọt rãi phè, đùn ra hai ria mép trắng như rớt chó dại, hơi thở khò khè, khò khè rồi đều dần, đều dần như người làm việc nặng lịm thiếp vào giấc ngủ nặng nề.

Gần sáng, Giám đốc bừng tỉnh. Ông chống tay, lật nghiêng người, cố nhổm dậy. Trong phòng vẫn tối mò, ánh sáng ngoài trời lọt qua khuông kính mờ cửa sổ. Không biết mấy giờ rồi? Hai điểm dạ quang trên mặt đồng hồ đeo tay cho ông biết đã gần năm giờ sáng. Thi thoảng, tiếng ô tô chạy trên đường Quốc lộ ào vào chợt xa, chợt gần. Giám đốc đứng dậy bật điện, đi vào toa lét, cởi quần áo, mở vòi sen xối nước lên người. Hơi lạnh đột ngột làm ông rùng mình nhưng rồi cảm giác ấy tan nhanh. Dòng nước mát trả cho ông sự tỉnh táo. Ông cảm thấy như quên hết chuyện khóc, cười vừa qua.

Tắm xong, thấy đói bụng, ông mở ngăn kéo lấy một gói mì ăn liền. Không có bát, ông bóc cho vào ca uống nước. Hơi nhỏ, nhưng cũng được! Ăn khô một chút đã sao. Ông lấy phích rót nước, nước hơi nguội. Không sao, ngâm lâu một lúc là được. Ông nhấc tập tài liệu đậy lên miệng ca. Từ trong tập giấy, một chiếc bìa nhỏ rơi xuống nền nhà. Ông cúi xuống cầm lên, nhận ra đấy là chiếc các-vi-dít của tay nhà báo. Một ý nghĩ rất nhanh chạy trong đầu, tựa như vệt sáng loé lên ở phía cuối đường hầm trong đêm tối. Tay nắm chặt tấm "các", mắt Giám đốc đăm đăm nhìn vào hàng số điện thoại duy nhất ghi trong đó.

Bộ mặt và lời nói của tay nhà báo hiện lên:

- Nếu anh cần gì, anh phôn cho tôi. Kể cả những vị tai to mặt lớn, muốn tiếp cận ai, tôi bật đèn xanh cho.

Cũng có thể? Tại sao ta không thử chứ? Những kẻ làm nô lệ cho đồng tiền thường được việc. Hãy coi đó là việc mua bán sòng phẳng. Điều kiện và hoàn cảnh của tay nhà báo biết đâu có thể tìm cho ông điểm nhấn. Không một chút do dự, Giám đốc nhấc điện thoại bấm dãy số di động ghi trong các. Liên tiếp những tiếng tuýt kéo dài, sau đó là tiếng càu nhàu:

- Gì mà sớm vậy? Ai đấy?

- Giám đốc công ty xây dựng số I đây. Có nhận ra nhau không?

- Rồi! Chào sếp! Có gì mà sếp gọi em sớm thế?

- Chúng ta gặp nhau một lúc được không? Điện thoại không tiện.

- Được chứ! Nhưng gặp ở đâu? - Tay nhà báo hỏi.

- Anh biết nhà riêng của tôi chứ?

- Biết! Mấy giờ?

- Tám giờ sáng nay được không?

- Ô kê! Tay nhà báo cúp máy.

Trước khi rời cơ quan, ông viết mấy chữ gửi lại cho Bí thư:

"Công việc tôi nhờ, anh khẩn trương tiến hành giúp. Sáng nay tôi bận, có gì chiều gặp".

Về đến cửa nhà, Trần Búp đã thấy tay nhà báo chực sẵn. Y xởi lởi:

- Nhận được điện của sếp, em biết ngay có chuyện quan trọng.

Trần Búp đưa tay nhà báo lên phòng khách. Trong khi Trần Búp lấy ấm điện cắm nước, tay nhà báo đến chỗ để bức phù điêu sờ mó xuýt xoa:

- Đẹp và thế đứng yêng hùng quá! Em chưa bao giờ nhìn thấy một bức phù điêu nào đẹp như thế này.

- Công việc Công ty nhờ các anh tiến hành đến đâu rồi? - Trần Búp nói khi hai người ngồi đối diện.

- Em thông báo rồi! Chỉ chờ Công ty quyết định thời gian tiến hành là xong. Cánh phóng viên nhà báo tụi em lúc nào chả khát tin.

- Đầu tháng sau - Giám đốc trả lời rồi nói tiếp - Hôm nọ tôi nghe anh nói anh có nhiều mối quan hệ trên tỉnh?

- Sếp cần gặp ai? - tay nhà báo hỏi lại.

- Tôi muốn gặp Trưởng ban dự án xây dựng công trình khu liên hợp thể thao.

- Công ty muốn đấu thầu à?

- Không! Tôi muốn trúng thầu! - Giọng Giám đốc sắc lẹm.

- Thế thì gặp Trưởng ban ăn nhằm gì? - Giọng nhà báo như chế giễu.

- Sao? Trưởng ban là to nhất rồi còn ai hơn nữa? Giám đốc ngạc nhiên.

Nhà báo nhìn Giám đốc cười ngất:

- Tưởng sếp rành chuyện này lắm, hóa ra "ếch" thế không biết! Muốn nhẩy vào tham gia đấu thầu hãy gặp Trưởng ban, còn muốn trúng thầu phải gặp người khác! Không trưởng nhưng lại "nặng ký" hơn.

- Ai? Giám đốc hỏi.

Không lộ được, sếp thông cảm! Nếu sếp muốn có công trình ấy, tôi xin đứng giữa dàn xếp giúp.

- Có chắc không?

- Tùy vào "đạn bắn". "Đạn" nhiều làm "quân đỏ", "đạn" ít làm "quân xanh".

- Tôi không làm quân xanh. Quân xanh phải do tôi chỉ định.

- Nghĩa là sếp không muốn chia chác với người khác?

- Đúng vậy!

- Bao giờ sếp cần trả lời?

- Càng sớm càng tốt!

- Bây giờ sang phần giá cả, sếp định thế nào?

- Tôi chưa quen việc này, anh cứ đặt giá. Có điều, mong anh tuyệt đối giữ kín hộ.

Tay nhà báo cười khẩy, ra vẻ như lời nói của Giám đốc Trần Búp là thừa:

- Có hai cách tính: Một là "mua đứt bán đoạn"; hai là "chung cổ phần". Theo như ý sếp nói, sếp muốn "mua đứt bán đoạn" có đúng không?

- Đúng vậy!

- Chiều mai tôi trả lời. Riêng phần tôi, tỉ lệ 10% tổng giá trị. Nếu thỏa thuận được, xin sếp ứng trước cho một số tiền đặt cọc. Số còn lại, thanh toán sau khi trúng thầu!

- Nhưng sao giá cao thế? - Trần Búp kêu thảng thốt.

- Có phải mình tôi đâu sếp? Thời buổi này ăn mảnh nuốt không trôi.

- Anh tính, lại còn giá bao thầu nữa.

- Cái đó có luật rồi, tỉ lệ thế nào chắc sếp thuộc hơn tôi?

 

[Lê Gia Hoài]

Chương ba - 30​

Xem nội dung ẩn

Chương ba - 30

Rất tế nhị, quyền Chủ tịch tỉnh sau khi nhận điện xin tiếp kiến của Duyên, ông cho cô địa chỉ nơi ông thường đến nghỉ vào ngày cuối tuần. Đó là khu an dưỡng dành cho các bậc Lão thành Cách mạng.

Khi Duyên đến, đã thấy xe ô tô chở quyền Chủ tịch tỉnh đỗ ở sân. Người thường trực báo với cô, ông đang chờ cô trong phòng khách.

Cửa không đóng. Duyên bước vào, chào:

- Em chào Thủ trưởng!

Quyền Chủ tịch tỉnh buông tờ báo Nhân dân xuống mặt bàn, nói:

- Ngồi đi Duyên - Ông rót nước rồi đẩy chén về phía cô - Ta vừa uống nước vừa làm việc nhỉ!

Duyên đưa tay đón chén nước:

- Dạ, em xin, mời Thủ trưởng uống nước.

Không để Duyên trình bày, quyền Chủ tịch tỉnh nói luôn, và tỏ ra là người rất thực tế:

- Tôi được nghe báo cáo, Duyên là người bỏ phiếu chống lại việc tổ chức lễ đón nhận Huân chương Lao động của Công ty?

- Em.. Em.. - Duyên lúng túng vì không ngờ quyền Chủ tịch tỉnh đề cập tới vần đề này. Ông nói tiếp:

- Công ra công, tội ra tội. Cái nào đi cái nấy! Việc tổ chức đón, rước Huân chương là việc cần làm. Đó không những là nhiệm vụ chính trị, mà còn là quyền lợi chung nhằm biểu dương, đánh giá thành tích cống hiến bao nhiêu năm của tập thể cán bộ, công nhân viên trong Công ty. Nếu chỉ vì lí do thiếu tiền mà không làm sẽ bị mang tiếng. Ủy ban tỉnh sau khi nghe báo cáo rất ủng hộ.

- Nhưng..

- Thôi - Quyền Chủ tịch tỉnh ngắt lời cô - Việc đó coi như đã xong. Bây giờ tôi muốn nghe chính kiến của Duyên về tương lai của Công ty xây dựng số I.

Duyên bối rối, tránh ánh mắt của ông. Cô cảm thấy đôi mắt kia đang đọc những ý nghĩ trong đầu mình. Cô cố trấn tĩnh tìm câu trả lời:

- Cái đó do tỉnh quyết chứ làm sao em biết được.

- Tôi cần nghe ý kiến cá nhân của Duyên, chứ không muốn nhận sự tránh né. Trong buổi nói chuyện hôm nay, tôi mong Duyên thật thoải mái. Có thế chúng ta mới chóng đi tới đích.

- Dạ, thế theo ý kiến của Thủ trưởng thế nào? - Duyên hỏi lại, và ngước đôi mắt có hàng mi cong nhìn lại.

"Một đôi mắt không chê vào đâu được" ông thầm nhận xét, và chấp nhận cuộc đấu mắt trong giây lát, rồi nói:

- Tôi không muốn Công ty xây dựng số I bị tuyên bố phá sản.

- Thưa Thủ trưởng..

- Em có thể bỏ hai chữ thủ trưởng và thói thưa bẩm đi được không? Chẳng lẽ chức vụ làm cho khuôn mặt của tôi biến dạng, để đến nỗi cho em xưng hô đến thế sao?

- Dạ.. Không phải thế - Mặt Duyên đỏ bừng, lời nói ấp úng, bởi câu nói hài hước của người đối thoại. Cô cúi mặt xuống, vặn vẹo đôi tay.. Rồi cố lấy lại bình tình, trả lời - Thưa anh, dẫu không muốn anh cũng biết, thực chất hiện nay Công ty đang sống dở, chết dở, tồn tại trên danh nghĩa..

- Cắt một ngón tay để tránh bị hoại thư cả cánh tay là điều phải làm. Nhưng cắt đi lúc nào là điều cần phải bàn. Chẳng lẽ không tìm ra biện pháp nào hay hơn ư?

- Thưa anh, nếu không muốn Công ty bị phá sản, chỉ có thể nhờ tỉnh can thiệp bằng cách tạo điều kiện cho Công ty có được công trình.

- Cả hai cách đều không được. Tôi muốn nó tự teo đi mà không phải động đến dao kéo. Và bây giờ không phải chỉ có một công ty xây dựng số I. Mà tất cả các đơn vị kinh tế trong tỉnh cần phải được thanh lọc.

- Nhưng còn số phận những người lao động? - Duyên hỏi.

- Hồi mới tách tỉnh, lúc tôi còn đang là Giám đốc Sở xây dựng, tôi đã từng hi vọng vào sự chuyển đổi của mình. Tôi đã cố níu kéo lại những gì thuộc về quá khứ. Người hiểu được cho đó là trách nhiệm của lương tâm. Kẻ không hiểu cho đó là những thí điểm để tạo ra một thế đứng. Kể ra, nói thế nào cũng đúng. Sự nghiệp mà chúng ta đang theo đuổi, không thể chỉ là tôi hay bất cứ một ai khác đã làm được. Là người lãnh đạo, tôi cố lo cho những số phận đã hết lòng với Nhà nước. Họ đã không hề tiếc cả tuổi xuân, sức lực và trí tuệ để xây dựng chế độ này. Chính vì những gì rớt lại của thời kỳ bao cấp mà tôi không dám mạnh tay. Khi tôi quyết định xây dựng những mô hình như Công ty xây dựng số I, là nhằm giải quyết những tồn tại, như một người mắc nợ với quá khứ phải trả. Song, cái đáng buồn nhất, đó là việc tôi đã đặt lòng tin không đúng chỗ - Quyền Chủ tịch tỉnh đắn đo một chút rồi nói tiếp - Tôi hi vọng vào tài năng lãnh đạo và trình độ quản lí chuyên môn của Trần Búp bao nhiêu, thì chính tôi lại nhận ra mình đã sai lầm. Như Duyên đã biết. Để vực Công ty xây dựng số I lên, từ ban đầu, tôi đã tạo ra cho cỗ máy ấy hàng chục công trình với vốn liếng hàng trăm tỉ đồng để lấy đà. Nhưng tổng kết thời gian hơn sáu năm trôi qua, tỉnh đã được gì và cũng phải hỏi Trần Búp được gì? Tất nhiên, trong quan điểm của tôi, người ta làm được việc thì người ta có quyền hưởng thụ. Tôi không ghen tị với ngôi nhà bốn tầng ở Phúc Hòa hay tòa biệt thư nguy nga nằm giữa Thủ đô của anh ta. Tôi cũng không lấy quyền lãnh đạo để hỏi xem anh ta đi xe ô tô đời nào. Nhưng là lãnh dạo, tôi có quyền nhìn vào sự phát triển của Công ty do anh ta phụ trách. Chính phủ có đầy đủ những văn bản nhằm tạo cho các doanh nghiệp của Nhà nước vận dụng. Nhưng chỉ không đầy hai năm sau khi tôi được điều lên tỉnh, Công ty xây dựng số I đã năm trong nguy cơ bị đổ bể. Tại ai? Phải chăng đó là sự bất tài, dựa vào thời cơ để trục lợi riêng cho mình? Tôi còn biết hiện nay anh ta còn nợ Công ty hàng tỉ đồng chi cho việc làm nhà và mua nhà ở Hà Nội. Chẳng lẽ giờ đây tôi lại tạo điều kiện cho anh ta kiếm tiền ở các công trình để trả nợ hay sao?

Quá xúc cảm, ông dừng lời đột ngột, ngả người vào đệm ghế, ngửa mặt nhìn lên trần. Duyên đứng dậy, đi tới bình nước lọc để cạnh tường, lấy cốc nước mát mang đến đặt trước mặt ông:

- Anh uống nước.

Quyền chủ tịch lặng lẽ cầm cốc lên nhâm nhi từng ngụm một. Đợi ông đặt cốc xuống, Duyên hỏi:

- Thế bây giờ ý anh thế nào?

Quyền chủ tịch nhìn xói vào mặt cô, đáp:

- Tôi có ý định xóa sổ Công ty xây dựng số I.

- Sao lại là Công ty xây dựng số I mà không phải Công ty khác? - Duyên hỏi.

- Không thể cùng một lúc làm hàng loạt được. - Quyền Chủ tịch tỉnh đáp.

- Tại sao?

- Bởi trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy còn có ý kiến chưa nhất trí. Vả lại, tiềm năng của những Công ty khác không có.

- Thế anh định làm bằng cách nào? - Duyên hỏi.

- Bằng cách nào ư? - Quyền Chủ tịch tỉnh nhìn Duyên - Bằng cách Doanh nghiệp Hoàng Quân đứng ra mua 51% các thiết bị và tài sản của Công ty xây dựng số I trên danh nghĩa cổ phần hóa.

Duyên trân trân nhìn quyền Chủ tịch tỉnh. Vì sao mà ông ta hiểu được khả năng tài chính của cô? Cô nói:

- Doanh nghiệp của chồng em làm sao đương nổi?

- Đúng! Không đương nổi, nếu thiếu Duyên và tôi. Còn sẽ đảm đương nổi nếu Duyên và tôi đứng phía sau làm hậu thuẫn.

- Anh đánh giá em cao như vậy có chủ quan quá không?

Không để ý tới câu nói của Duyên, quyền Chủ tịch tỉnh tiếp tục:

- Như mọi người đã biết, từ ngày tôi được bổ nhiệm quyền Chủ tịch tỉnh, nhiều kẻ lấy sự thất bại của những đơn vị xây dựng được thành lập sau khi tách tỉnh, mà điển hình là Công ty xây dựng số I làm mũi dùi kích bác nhằm hạ thấp uy tín của tôi với cấp trên. Chính vì vậy, cấp trên còn đang xem xét, cân nhắc giữa tôi và một vài vị khác. Không nói chắc Duyên đã hiểu. Tôi cần một quyết đáp mạnh nhằm gây ấn tượng. Nếu giải quyết được món lùng nhùng đó, không những giải quyết được khó khăn của ngành Xây dựng trong tỉnh nói chung và Công ty xây dựng số I nói riêng, mà đấy còn là điểm sáng, điểm nhấn điển hình trong việc thực hành nhiệm vụ cổ phần hóa của tỉnh, phù hợp với yêu cầu mà Trung ương đã đề ra. Từ đấy, ta sẽ lấy đó để nhân rộng sang các đơn vị kinh tế khác, không chỉ riêng ngành Xây dựng. Trong cuộc họp vừa qua, khi nghe tôi trình phương án chuyển Công ty xây dựng số I sang cổ phần hóa, đa số Thường vụ Tỉnh ủy tán thành..

"Và dọn được đống rác cũ sang chỗ mới" - Duyên thầm nghĩ, rồi hỏi:

- Anh có cần em trả lời ngay không?

- Không! - Quyền Chủ tịch tỉnh đáp - Duyên cứ suy nghĩ cho kĩ. Nhưng trong khi chờ câu trả lời, tôi muốn khuyên Duyên một điều: Đừng để lỡ thời cơ.

- Cảm ơn anh. Với em, việc hôm nay anh đưa ra quá đột ngột. Em cần có sự bàn bạc với mọi người trong gia đình. Nhưng.. Giả dụ - Duyên láy lại câu nói - Đây là em chỉ giả dụ thôi, nếu em chấp nhận thì Doanh nghiệp Hoàng Quân được gì?

- Câu trả lời ấy thuộc về Duyên chứ không thuộc về tôi. Nhưng có thể khẳng định: Chỉ được chứ không mất!

- Thôi thì em cứ biết thế đã! - Duyên mở cặp lấy ra tập hồ sơ - Còn đây là những yêu cầu của Doanh nghiệp Hoàng Quân về vấn đề trả lại đất cho phía Đài Loan. Em xin gửi anh. Anh xem rồi cho ý kiến.

- Những điều kiện cụ thể phải không? - Ông đón tập hồ sơ rồi hỏi.

- Vâng. - Duyên trả lời - Có gì thì anh cứ điện. Em chờ.

Có tiếng gõ cửa, người quản lí khu an dưỡng xuất hiện:

- Mời Thủ trưoetng và chị sang phòng ăn.

Duyên định khước từ, nhưng quyền Chủ tịch tỉnh đã nói:

- Có tôi và Duyên thôi mà! - Rồi ông quay sang nói với người quản lí - Một lát nữa chúng tôi sẽ xuống.

Thấy vậy, Duyên không tiện từ chối, chờ cho người quản lí đi ra, cô lấy trong túi ra một chiếc máy di động, đặt lên mặt bàn, đấy về phía người đối thoại:

- Trước lúc đi, nhà em có nhờ em gởi biếu anh chút quà.

Trán quyền Chủ tịch tỉnh nhíu lại, nhưng khi nhìn thấy món quà, ông cười rất tươi:

- Cái này thì nhận được! - Ông cầm lên - Môđen bao nhiêu đây? Có chụp ảnh được không?

- Dạ - Duyên đáp – Thấy Quân nhà em bảo, đây là đời mới nhất!

 

[Lê Gia Hoài]

Chương kết​

Xem nội dung ẩn

Chương kết

Có một sự trùng lặp ngoài ý muốn. Ấy là vào ngày tổ chức đón, rước Huân chương Lao động hạng Ba của Công ty Xây dựng số I cũng là ngày tỉnh mở gói thầu xây dựng khu Liên hiệp thể thao quốc gia.

Giám đốc Trần Búp mời Bí thư Đảng ủy và Phó Giám đốc Duyên lên hội ý:

- Cô Duyên ở nhà cùng với đồng chí Bí thư làm công tác tổ chức. Hôm ấy tôi phải lên xem kết quả cụ thể thế nào. - Rồi ông bàn giao lại tập báo cáo thành tích cho Duyên - Cô đọc lại, có gì cần bổ sung thì thêm vào.

Đã lâu mới giáp mặt, Duyên không ngờ ông xuống mã nhanh quá. Mái tóc vốn dày dặn bóng mượt, nay xác xơ, bạc phếch. Vầng trán, đuôi mắt, gò má, những nếp nhăn của tuổi đời chồng chéo, gấp nếp, đè lên lớp nhăn trách nhiệm, làm cho khuôn mặt ông nhìn xọm hẳn.

Mấy hôm trước. Duyên được nghe Hoạt kể lại chuyện Giám đốc Trần Búp nhờ tay nhà báo "chạy thầu" giúp; rồi chuyện Mã thòng Lài, ép Trần Búp.. Duyên biết, trong cuộc chạy đua này. Trần Búp đã quyết định ném ra chiếu bạc lá bài và những đồng tiền cuối cùng.

Có một chút băn khoăn, gờn gợn trong trái tim mẫn cảm của Duyên. Nhưng rồi nó thoảng qua như chính vòng quay của số phận. Cuộc sống thương trường vốn vậy. Đã chấp nhận bước vào sân chơi của giới kinh doanh, là chấp nhận sự thắng, thua, thành, bại. Bảo vì danh dự cũng đúng! Bảo tại lòng tham cũng đúng! Ai đó rao giảng "cạnh tranh lành mạnh", tưởng đó là sự phi lí trong vô vàn những luận điểm sáo mòn, cũ rích, kiểu đạo đức giả, vừa đấm vừa xoa. Không có! Hoặc có thể có. Nhưng từ trước đến nay và bây giờ chưa có! Nó gần với sự không tưởng nhiều hơn. Cô nghĩ vậy.

Và thực trớ trêu, chính Doanh nghiệp Hoàng Quân của chồng cô lại là đối thủ tranh thầu với Công ty xây dựng số I.

Vả, cùng với tin của Hoạt mang tới, Duyên còn nhận được điện của quyền Chủ tịch tỉnh báo với cô: Đã có văn bản bổ nhiệm chính thức ông vào ghế Chủ tịch tỉnh. Như vậy, kế hoạch nắm cương vị lớn nhất tỉnh của ông đã xong. Nhưng Duyên biết, đó chưa phải nấc thang cuối cùng của ông. Nó chỉ là sự hoàn thiện cho cái bắt đầu của một cuộc chạy đua sắp tới.

Quả thật, ước mơ và khát vọng của con người là vô cùng tận. Và Duyên cũng chỉ là một trong số vô vàn những con người trong cái guồng quay bạo liệt, tàn khốc ấy.

32

Buổi mở gói thầu Khu Liên hiệp Thể thao Quốc gia được đặt trong Hội trường lớn của tỉnh. Khi Giám đốc Trần Búp đến, các nhà thầu đã đông đủ. Ông đưa mắt tìm, và thấy ngay tay Nhà báo, vai đeo máy ảnh, tay cầm ghi âm, chân lăng xăng chạy hết chỗ này tới chỗ khác.

Nhìn thấy ông, tay nhà báo giơ tay vẫy vẫy. Trần Búp gật đầu đáp trả, nhưng không đi về phía ấy, mà bước vào hàng ghế bên trái, khán phòng, gần bục chủ tọa. Nhìn vẻ mặt tươi cười, hớn hở của tay nhà báo, Giám đốc Trần Búp thở phào an tâm. Nhưng vừa đặt đít xuống, anh chàng Mã đã như từ dưới đất mọc lên, tay xoa, miệng nhoe nhoẻn:

- Thế nào? Chắc thắng chứ sếp? - Rồi ngồi luôn xuống ghế cạnh.

Giám đốc Trần Búp nhăn mặt như ngửi phải mùi phân. Không trả lời, ông quay sang bên kia nhìn bao quát. Ông nhận ra Hoạt và một số người trước đây ở công ty, nay đã tách ra thành lập doanh nghiệp riêng. Họ ngồi với nhau thành dãy. Cách một hàng ghế nữa, Giám đốc Hoàng Quân và người luật sư đang thì thầm to nhỏ. Trần Búp biết, mặc dù Hoạt và mấy người đó trên danh nghĩa là những đơn vị tham gia thầu, nhưng thực tế đó là "quân xanh" của Quân.

Cùng lúc, Quân ngẩng mặt nhìn về phía ông. Hai luồng mắt giao nhau rồi quay vội đi. Với Quân, đây là cuộc tham gia thầu đầu tiên trong đời. Và cũng là lần đầu tiên trong đời anh tập làm mặt lạnh, ngơ đi trước người quen. Nghe ra cứ xót xa làm sao ấy. Quân thấy mình như đang trốn chạy khỏi chính mình. Anh không muốn thế, nhưng sự đời buộc anh phải làm vậy.

Nhớ tới hôm nhận giấy báo lên dự mở thầu. Quân hỏi vợ:

- Thế thủ tục như thế nào rồi?

Duyên cười:

- Đã có Luật sư đi cùng. Anh lo gì!

Thế mà trước đây Quân cứ ngỡ cuộc đấu thầu đều như mọi cuộc đấu giá trên phim ảnh. Đầy kịch tính gay cấn và hồi hộp. Người chủ tọa giơ cao chiếc lệnh, phát mức giá khởi điểm. Những cánh tay giơ cao, những kẻ tham gia thầu đưa giá của mình ra để chèn nhau..

- Không phải thế. Trên phim ảnh là đấu giá. Người nào trả cao là được! Còn đây là xét thầu công trình, mà xét theo kiểu Xã hội chủ nghĩa! - Rồi Luật sư giảng giải cho Quân về phương pháp đấu thầu.

Như vậy trong cuộc mở thầu này không biết ai sẽ chiến thắng! Giống như tất cả những người đã đến đây, tham gia vào cuộc chơi này. Không ai biết tiềm năng của ai. Mọi bí mật nằm trong hồ sơ. Như kẻ chơi bạc úp cây tẩy của mình xuống chiếu. Ai cũng hi vọng lá bài của mình khi lật ra sẽ thắng. Tất cả đều chờ đợi, tất cả đều mong mỏi.. Tất cả đều tù mù.

Đã tới giờ khai mạc. Sau những thủ tục thông lệ, người chủ tọa thay mặt Hội đồng Tư vấn đấu thầu trịnh trọng tuyên bố mở thầu, và giải thích danh sách các đơn vị tham gia thầu sẽ được xếp đặt và công bố theo vần ABC.

"Như vậy Công ty xây dựng số I sẽ nằm ngay ở tốp đầu". Vừa nghĩ, Giám đốc Trần Búp vừa hồi hộp, trong lồng ngực, quả tim của ông đập như loạn nhịp. Hội trường lắp điều hòa mát vậy mà từ sống lưng ông, mồ hôi toát chảy thành dòng.

Ngồi bên cạnh, chàng Mã cũng nôn nao không kém! Hai tay nắm chặt, người nhướn về phía trước. Tất cả sự hi vọng cho cái cuộc đời nằm trong đó. Bóc tách khối lượng đường sá, vỉa hè, cống rãnh cũng đã tính tới tiền tỉ rồi. Đấy là chưa nói tới Lài còn hứa, nếu Công ty trúng thầu, Lài sẽ bắt chồng dành thêm cho Mã một phần xây dựng nữa. Mã vừa nhẩm vừa mơ.. Chỉ một cú này thôi, Mã sẽ trả được hết nợ. Không chừng sẽ còn dư tiền để xây nhà, mua ô tô nữa..

Trong lúc Mã ước, Mã mơ thì trên kia, người chủ tọa bóc niêm phong từng cặp hồ sơ, rồi dõng dạc đọc mức tham gia thầu của từng đơn vị:

- Doanh nghiệp xây dựng Anh Thái - quận Ba Đình - Hà Nội: Hai mươi tư tỉ, năm trăm năm mươi triệu đồng.

- Doanh nghiệp xây dựng Bình Đà - Hà Tây: Hai mươi tư tỉ, sáu trăm triệu năm trăm nghìn đồng.

- Hợp tác xã xây dựng Chung Thuỷ - Nam Định: Hai mươi ba tỉ, tám trăm năm mươi triệu đồng.

- Xí nghiệp xây lắp Chiến Thắng, Đoàn X 400: Hai mươi tư tỉ không trăm bảy mươi nhăm triệu đồng chẵn.

- Liên hiệp Công ty xây dựng - Bộ xây dựng: Hai mươi ba tỉ, bảy trăm bốn mươi triệu năm trăm nghìn đồng.

Liền sau đó, Giám đốc Trần Búp nghe rõ tiếng người chủ tọa xướng tên Công ty mình:

- Công ty xây dựng số I - Khu vực phía Bắc: Hai mươi mốt tỉ, hai trăm ba mươi lăm triệu năm trăm năm mươi nghìn đồng.

Tất cả mọi người ngồi trong hội trường đều ồ lên vì mức giá đưa ra thấp hẳn với giá của các đơn vị khác. Những tiếng ngạc nhiên như khẳng định mức giá ấy khó có người theo kịp. Có tiếng người khẽ kêu:

- Lại còn đèo thêm năm mươi nghìn nữa!

- Thì đã sao! Đã là tranh thầu thì chỉ cần hơn nhau một đồng là thắng! - Một tiếng khác cãi lại:

Tiếng ai đó văng ra cộc lốc:

- Nhận thấp thế thì ăn đéo gì?

Giám đốc Trần Búp cười mỉm, nghĩ thầm: "Nhận thế nào là quyền người ta! Sao không hạ thấp xuống mà thầu?".

Tiếng người chủ tọa nhắc nhở:

- Đề nghị các vị yên lặng cho! - Rồi đọc tiếp - Công ty Xây dựng Nam Hà Nội: Hai mươi bốn tỉ, hai trăm năm mươi triệu đồng.

- Thầu cao thế, vứt! - Một tiếng đế vào.

- Cứ chờ xem! Hồ sơ còn nhiều!

Đúng như vậy, trên bàn còn rất nhiều hồ sơ. Giám đốc Trần Búp vẻ căng thẳng. Chồng hồ sơ để trên bàn vợi đi bao nhiêu, lòng ông bớt lo lắng ngần ấy. Ông ngẩng mặt tìm tay nhà báo. Tay nhà báo nhìn lại ông, giơ cao cánh tay nắm chặt, ngón tay cái chìa ra rung từng nhịp ra hiệu chắc thắng. Hành động ấy cho ông an tâm và tự tin.

- Doanh nghiệp xây dựng Đồng Tâm: Hai mươi bốn tỉ, tám trăm triệu đồng. - Tiếng người chủ tọa.

Lại một tiếng tục tĩu để sau:

- Ăn cứt! Giá Nhà đầu tư đưa ra có hai mươi nhăm tỉ rưỡi. Đặt mức cao thế bao giờ với tới được?

Thêm một loạt danh sách nữa, nhưng so sánh với giá mời thầu, tất cả đều suýt soát. Bỗng Giám đốc Trần Búp gần như đứng tim, ngừng thở vì nghe thấy:

- Doanh nghiệp xây dựng Hoạt Linh: Hai mươi mốt tỉ, năm trăm bảy mươi hai triệu đồng.

Chàng Mã quay lại phía ông:

- Của nó suýt soát, nhưng vẫn còn cao hơn mình.

Tự dưng, Giám đốc Trần Búp thấy lo lo. Nỗi lo lắng mơ hồ. Ông cảm thấy có gì bất bình thường khi giá thầu trong tốp "quân xanh" của Quân đều chờn vờn quanh khung giá của ông đưa ra. Chẵng lẽ tụi nó cũng chạy thầu? Không có lẽ! Nhớ hôm tay Nhà báo đến lấy tiền đặt cọc, ông hỏi:

- Này, có chắc không đấy?

- 100%! Sếp an tâm! Cứ là đinh đóng cột!

Ông lo vậy thôi, chắc không có chuyện gì đâu! Ông tự an ủi mình. Tuy trấn an vậy, nhưng cứ mỗi lần người chủ tọa xướng đến con số hai mươi mốt là Trần Búp lại nín thở. Ông ngoảnh sang nhìn tụi Hoạt và các đối thủ. Dưới hàng ghế sau, Quân và tay luật sư có vẻ rất căng thẳng. Cả hai tì tay lên thành ghế trước, nghển cổ chờ đợi. Vừa lúc Giám đốc Trần Búp chợt nhận ra chính Quân mới là đối thủ, thì tiếng xướng của người chủ tọa như vang to và rõ nét hơn:

Cuối cùng là đơn thầu của Doanh nghiệp xây dựng và kinh doanh vật liệu Hoàng Quân: Hai mươi mốt tỉ, hai trăm ba mươi lăm triệu, năm trăm bốn mươi nghìn đồng.

- Thôi chết sếp ơi! - Tiếng Mã kêu như reo - Mình bị chúng nó đánh úp rồi! Giá của thằng Quân thấp hơn đúng mười nghìn.

Nghe, Giám đốc Công ty xây dựng số I bàng hoàng. Ông ngỡ ngàng như chưa tin vào tai mình. Mắt ngơ ngác nhìn xung quanh như định tìm.. Nhưng tay nhà báo đã chuồn đi đâu không thấy.

* * *Ông bước ra khỏi Hội trường lúc nào không biết nữa. Đầu óc cứ lang mang, luẩn quẩn. Câu hỏi "Tại sao chỉ chênh nhau có mười nghìn thôi?" cứ loay hoay trong đầu ông. Rồi tự nhiên, ông cảm thấy đầu mình choáng váng, người lâng lâng như bị mất trọng lượng, chân hẫng hụt bước về phía xe ô tô. Người lái nhìn thấy ông, vội chạy ra mở của xe, giục:

- Khẩn trương lên Thủ trưởng. Về cho kịp dự tiệc liên hoan mừng đón Huân chương!

Trân trọng cảm ơn quý độc giả đã đọc trọn vẹn tiểu thuyết "Phá sản" của Nguyễn Nhuận Hồng Phương!​

Phúc Yên, tháng 3/2006

Nguyễn Nhuận Hồng Phương​